Кинеската извонредна десетка - кој може да ѝ парира на американската величествена седумка?

Додека со години американските технолошки акции беа речиси синоним за глобалниот раст на пазарите на капитал, 2026 година започнува со еден интересен пресврт. Инвеститорите сè почесто го вртат погледот кон Кина, каде што група водечки технолошки и индустриски компании се опишуваат како „извонредната десетка“ – пандан на американската величествена седумка.

Величествената седумка – „Епл“ (Apple), „Мајкрософт“ (Microsoft), „Алфабет“ (Alphabet), „Амазон“ (Amazon), „Енвидија“ (Nvidia), „Мета“ (Meta) и „Тесла“ (Tesla) – беше моторот на глобалниот пазарен раст во изминатиот период. Овие компании самостојно учествуваа со повеќе од една третина од вкупниот раст на индексот S&P 500 во одредени години, додека „Енвидија“ стана симбол на ВИ-револуцијата, со пазарна капитализација што за кратко време ја надмина вредноста на цели национални берзи. Нивната доминација се темелеше на комбинација од силен раст, технолошка супериорност и речиси неограничен пристап до капитал.

Зошто воопшто се зборува за подобри приноси во однос на величествената седумка

Доминацијата на величествената седумка денес станува извор на ранливост. Американските технолошки акции влегуваат во 2026 година со очекувања што подразбираат речиси совршени сценарија: континуиран раст на профитите, стабилно макроекономско опкружување и беспрекорна реализација. Во таков амбиент, просторот за позитивни изненадувања станува сè помал, додека и најмало разочарување може да предизвика корекција на цените на акциите.

Bloomberg

Наспроти тоа, кинеските технолошки акции влегуваат во новата година со значително пониски очекувања вградени во цената. Вреднувањата се релативно умерени, додека фундаменталните показатели – од инвестициите во ВИ до индустриската експанзија во секторот на електрични возила – постепено се подобруваат. Токму таа асиметрија меѓу очекувањата и потенцијалот стои зад сè почестите шпекулации дека кинеските акции оваа година би можеле да го надминат приносот што го нудат американските технолошки гиганти.

Bloomberg

Вреднувања: пониски очекувања, поголем простор за изненадувања

Кога кинеските компании ќе се споредат со американските конкуренти од истиот сектор, разликата во нивните вреднувања станува уште поочигледна. БЈД (BYD), со P/E од 22,59, се тргува повеќекратно пониско од „Тесла“, чиј сооднос достигнува дури 321,6, и покрај тоа што БЈД бележи силен раст и има јасна индустриска предност во производството на електрични возила. Слична слика има и кај „Шаоми“ (Xiaomi), кој со P/E околу 20 е значително поевтино вреднуван од „Епл“, чиј сооднос изнесува 34,95. „Алибаба“ (Alibaba), со P/E од 30,9, се тргува под нивото на „Амазон“ со 36,29, додека „Тенсент“ (Tencent) со P/E од 23,67 останува под вреднувањата на американските платформи како „Мајкрософт“, каде што соодносот достигнува 33,2.

Заедничко за овие кинески компании е тоа што во цената сè уште имаат вградено пониски очекувања, додека американските технолошки лидери носат значително повисока премија за раст, што на кинеските акции им остава поголем простор за позитивни изненадувања доколку трендот продолжи.

 

 

 

Вистинската елита на кинескиот пазар
„Алибаба“

„Алибаба“ е најголемата кинеска платформа за е-трговија, со екосистем што опфаќа онлајн трговија („Таобао“/ Taobao), („Тмол“/Tmall)), логистика („Кајнијао“/Cainiao) и облачни услуги („Алибаба клауд“/Alibaba Cloud)). Компанијата поврзува милиони продавачи и потрошувачи, пред сè на домашниот пазар. Иако повеќе не е во фаза на агресивен раст, таа и натаму генерира силни парични текови. Фокусот се помести од експанзија кон ефикасност и стабилност.

Bloomberg

МОАТ (КОНКУРЕНТСКА ПРЕДНОСТ)

„Алибаба“ располага со огромна мрежа – колку повеќе продавачи има, толку платформата станува повредна за купувачите, и обратно. Нејзината логистичка и технолошка инфраструктура тешко може да се реплицира во краток рок, додека сегментот на облак обезбедува дополнителен извор на раст и диверзификација. Иако регулаторниот ризик ја наруши перцепцијата, основната пазарна позиција на компанијата останува исклучително силна.

 

 

„Алибаба“ бележи умерен и нерамномерен раст на приходите, но бруто-маржите остануваат високи, што укажува на силата на е-трговската платформа и дисциплинираниот пристап во управувањето со трошоците. Варијабилноста на ЕБИТДА и слободниот паричен тек го одразува процесот на реструктурирање, односно фокусот на вложувања во облак и логистика, наместо на агресивна експанзија, со оглед на тоа што компанијата се наоѓа во позрела фаза од животниот циклус. Со други зборови, „Алибаба“ денес повеќе потсетува на стабилизиран екосистем што ја оптимизира профитабилноста и ги зајакнува основните бизниси, отколку на компанија што по секоја цена брка обем.

„Тенсент“

„Тенсент“ е технолошки конгломерат чиј центар е Вичет (WeChat) – апликација што обединува комуникација, плаќања, забава и услуги. Компанијата е лидер во видеоигри, дигитални плаќања и онлајн огласување. Својата доминација не ја гради околу еден производ, туку преку платформа што ги покрива речиси сите сегменти на секојдневната дигитална употреба. Практично, таа е дел од инфраструктурата на кинеската дигитална економија.

МОАТ

Најголемата предност на „Тенсент“ е длабоката интеграција во секојдневниот живот на корисниците. Вичет е платформа со исклучително висок трошок за премин кон други апликации – корисниците во рамките на една апликација имаат обединета комуникација, плаќања, забава и широк спектар услуги. Таа централизација на функционалности ја елиминира потребата од користење повеќе различни апликации и значително ја зголемува врзаноста на корисниците за екосистемот. Огромниот број на активни корисници овозможува монетизација на повеќе фронтови, а таквата структурна позиција го прави „Тенсент“ отпорен и на економските циклуси и на регулативните промени.

 

 

Клучните финансиски податоци на „Тенсент“ ги потврдуваат неговиот квалитет и јачина на деловниот модел. Стабилниот двоцифрен раст на приходите, исклучително високите бруто-маржи и силниот раст на нето-добивката укажуваат на моќна монетизација на клучните сегменти како игрите, огласувањето и финтек-услугите. Високиот оперативен паричен тек ѝ дава на компанијата флексибилност за реинвестирање, откуп на сопствени акции и стратешки аквизиции. Сето тоа ја потврдува позицијата на „Тенсент“ како инфраструктурен играч во кинеската дигитална економија.

„Шаоми“

„Шаоми“ е глобален производител на паметни телефони, паметни уреди и ИоТ-производи. Деловниот модел се потпира на голем обем и релативно ниски маржи во хардверот. Влегувањето во електричните возила означува стратешко проширување. „Шаоми“ се позиционира како технолошка платформа, а не само како производител на телефони.

МОАТ

„Шаоми“ има силна вредност на брендот во односот цена–квалитет, особено на пазарите во развој. Огромниот ИоТ-екосистем создава врзаност на корисниците за брендот. Додека „Епл“ цели на премиум купувачи со високи приходи, „Шаоми“ нуди „премиум искуство“ по пристапна цена, позиционирајќи се како природен избор за поширок круг потрошувачи. Таквата стратегија ѝ овозможува на компанијата да цели кон значително поголем пазар, без директен судир со лидерите во највисокиот ценовен сегмент.

 

 

Финансиските трендови укажуваат на забрзан раст на „Шаоми“, со стабилни бруто-маржи и покрај силното зголемување на приходите. Растот на ЕБИТДА (добивка пред камати, даноци и амортизација) и на нето-добивката покажува дека оперативната ефикасност се подобрува како што бизнисот се шири, додека позитивниот слободен паричен тек потврдува дека екосистемот на уреди, софтвер и услуги сè подобро ја монетизира големата база на корисници. Со други зборови, „Шаоми“ успева да ги комбинира обемот, дисциплината во трошоците и долгорочната вредност на корисниците, што е исклучително важно за понатамошниот раст на самата компанија.

БЈД

БЈД е производител на електрични возила, батерии и енергетски системи. Компанијата контролира речиси цел производствен синџир – од батериите до финалното возило. Фокусирана е на масовниот пазар, а не само на премиум сегментот.

Bloomberg

МОАТ

Клучната предност на БЈД лежи во длабоката вертикална интеграција, која на компанијата ѝ овозможува пониски трошоци и постабилни маржи низ целиот циклус. Сопственото производство на батерии ѝ дава стратешка контрола над најкритичниот дел од синџирот на вредност на електричните возила, додека големиот обем на производство дополнително ги намалува цените на возилата. Резултатот е индустриска предност што останува тешко достижна дури и за најголемите глобални конкуренти.

 

 

Финансиските податоци покажуваат јасна слика за деловниот модел на БЈД. Приходите бележеа силен раст во текот на 2024 и на почетокот на 2025 година, со релативно стабилни бруто-маржи, што укажува дека компанијата успева да не го жртвува растот преку ценовен притисок. Иако слободните парични текови се волатилни поради високите капитални вложувања, силниот оперативен паричен тек покажува дека инвестициите се финансираат од самата оперативна сила на компанијата.

Атрактивна можност со јасно дефиниран ризик

Кинеските акции денес изгледаат исклучително интересно од инвестициска перспектива. Во споредба со американските технолошки лидери, тие нудат пониски вреднувања со сличен, а во одредени сегменти и повисок долгорочен потенцијал за раст. Силните пазарни позиции, длабоките екосистеми, јасната конкурентска предност и растечките трендови во вештачката интелигенција и електричните возила сугерираат дека основата за раст постои.

Сепак, токму причините поради кои овие акции изгледаат евтино наедно претставуваат и нивен главен ризик. Политичката и регулаторната рамка во Кина останува клучна непознаница. Државата има значително поактивна улога во работењето на приватните компании отколку Запад, што ја зголемува неизвесноста околу долгорочната профитабилност, алокацијата на капиталот и стратешката автономија на менаџментот. Дополнително, транспарентноста на финансиското известување и правната заштита на инвеститорите и понатаму се перципираат како послаба точка во споредба со американскиот пазар.

Со други зборови, кинеските технолошки акции нудат инвестициски профил со две страни на медалот: потенцијал за натпросечни приноси доколку продолжи трендот на стабилизација и раст, но и јасно изразен политички ризик што го оправдува дисконтирањето во вреднувањата. За инвеститорите што се подготвени да го прифатат тој ризик, Кина денес претставува атрактивен пазар за позиционирање во компании што имаат потенцијал да прераснат во глобални лидери.