Ветерните централи во Европа уриваат рекорди - ќе се приклучи ли Македонија на трендот

Ветерната енергија годинава ќе урне уште еден рекорд. Според последните прогнози, до крајот на годината се очекува да бидат инсталирани 24 гигавати нови капацитети од ветерна енергија. Преку нив со струја ќе се снабдуваат 20 милиони европски домаќинства.

Само во првата половина од годината во Европа беа инсталирани 8,8 гигавати нови капацитети за производство на електрична енергија од ветер, што е 30 отсто повеќе во споредба со истиот период лани. Овие турбини можат да произведат доволно електрична енергија за снабдување на околу 7 милиони европски домаќинства и да заменат увоз на фосилни горива еквивалентен на 25 танкери со течен природен гас годишно, пишува во последниот извештај на „Винд Европа“ (Wind Europe).

Најмногу инсталации во периодот од јануари до јуни има во Германија, дури 3,4 гигавати. Но инсталациите значително се зголемија и во Данска, Полска, Португалија и Франција. Извештајот забележува дека и во време на војна Украина инсталираше повеќе од 400 мегавати ветерници.

„Винд Европа“ очекува дека на континентот до 2030 година ќе биде постигнат вкупен инсталиран капацитет од 436 гигавати. Од нив, 342 гигавати би биле во земјите од ЕУ, што би претставувало 27 отсто од побарувачката за електрична енергија во ЕУ до 2030 година. „Индустријата за ветерна енергија е на почетокот на очекуваната фаза на забрзан раст кон континуирано инсталирање по 30 гигавати годишно во текот на 2030-тите години“, се наведува во извештајот.

Македонија ги забрзува инвестициите во ветерни централи

Според извештајот на Регулаторната комисија за енергетика на Македонија за 2025 година, во земјава има пет ветерни централи, со инсталирана моќност од 146 мегавати. Минатата година тие произвеле 287 гигават-часа електрична енергија или само 4,69 отсто од вкупното производство.

Статистичките податоци за јули годинава покажуваат придвижување. Споредено со истиот месец лани, производството е зголемено за 28,3 отсто.

Во следниот период сликата треба да се смени. На почетокот на овој месец „Алказар енерџи“ објави дека се обезбедени потребните 180 милиони евра за финансирање на првата фаза од проектот „Ветерен парк“ во Штип.

Првата фаза се однесува на капацитет од 131 мегават и 21 турбина. Целата инвестиција, сите три фази, тежи околу половина милијарда евра, а ќе обезбедува енергија за 148.000 домаќинства.

Приватните инвестиции ги следи и државата преку проширување на ветерниот парк во Богданци.

„Значаен придонес во производствениот микс има и ветерниот парк во Богданци, со моментална инсталирана моќност од 36,4 мегавати, каде што веќе е во тек втората фаза од изградбата. Со инсталацијата на четирите нови ветерни турбини, кои треба да бидат завршени до крајот на наредната година, овој капацитет ќе надмине 50 мегавати инсталирана моќност, со што дополнително се зајакнува домашното производство од обновливи извори на енергија и се зголемува одржливоста на целиот енергетски систем“, велат за „Блумберг Адрија“ од ЕСМ, државната компанија за производство на електрична енергија.

Грција е лидер во регионот

Од земјите во регионот, лидер е Грција. Досега има инсталирани капацитети од над 6.000 мегавати, а во првата половина од годината се инсталирани нови 321 мегават.

„Грција во првите шест месеци инсталирала 321 мегават нови ветерни централи, повеќе од двојно во споредба со 152 мегавати во истиот период од 2025 година. Нејзиниот вкупен ветерен капацитет достигнал нешто повеќе од 6 гигавати“, се наведува во извештајот.

Најмалку инвестиции во ветерни турбини има во Словенија, но прогнозите се дека процесот ќе се забрза до 2030 година.

                      

Зошто треба да расте производство на струја од ветер? Аргументите во прилог на поголемо користење на ветерната енергија не би можеле да бидат појасни: електроенергетски систем заснован на обновливи извори ќе ѝ заштеди на Европа до 1,6 милијарда евра до 2050 година, дури и кога ќе се земат предвид дополнителните трошоци за електроенергетските мрежи, складирањето енергија и интеграцијата во системот. Ветерната енергија веќе обезбедува 480.000 работни места во Европа. Таа е една од ретките чисти технологии во кои Европа сè уште е лидер низ целиот синџир, од истражувачките лаборатории и производствените погони до ветерните турбини што се вртат на копно и покрај нашите брегови, се наведува во извештајот на „Винд Европа“.

  

 

Издавањето дозволи е најголем кочничар

Според извештајот на „Винд Европа“, структурните проблеми остануваат, а меѓу нив на прво место е издавањето дозволи. Германија покажа што може да се случи кога владите ги спроведуваат правилата на ЕУ за издавање дозволи. Германија во првите шест месеци од 2026 година издаде дозволи за повеќе од 9 гигавати нови ветерни капацитети на копно. Но Германија е исклучок. Обемот на издадени дозволи се намали во Шпанија, Франција, Велика Британија, Италија и Ирска.

„За ветерната енергија, 2026 година навистина може да биде рекордна година. Но не можеме овој замав да го земаме здраво за готово. Токму кога ветерната енергија ни е најпотребна за да ја зајакнеме економската отпорност на Европа, обемот на издадени дозволи се намалува на клучните пазари. Одлуките на владите за дозволите, аукциите, електроенергетските мрежи и електрификацијата во наредните месеци или ќе го одржат или ќе го запрат овој замав“, вели Тине ван дер Стратен, извршна директорка на „Винд Европа“.