Енергетски бум во најава, увозот на струја во Македонија расте

Во мај годинава увозот на струја бил за 25,9 отсто поголем во однос на истиот месец минатата година, покажуваат последните податоци на Државниот завод за статистка. Извозот исто така расте, но побавно – во мај 2025 тој бил за 11,1 отсто повисок споредено со мај 2024 година.

Статистичките податоци покажуваат дека трендот на забрзан раст на производството на струја од обновливи извори продолжува. Најголем раст во мај има производство на струја од ветер, на годишно ниво тој надминува 79 отсто, а уделот на струјата од ветер во вкупното производство на електрична енергија во земјава надмина шест отсто што е двојно зголемување во однос на претходниот период.

Ветерот, всушност, е носител и на оптимизмот дека земјава може да стигне до енергетска независност. Неодамна почнаа градежните активности на странската компанија „Алказар“ во штипскиот регион. Инвестицијата е проценета на 500 милиони долари, а се очекува производство од околу 1 терават-час електрична енергија годишно.

„И со овој еден терават-час, ќе дојдеме до чекор до независност, а во периодот којшто следи со носење на новиот Закон за енергетика каде што ќе бидат предвидени и батериски системи и слично, мислам дека во следната 2025, почетокот на 2026 година можеме да зборуваме за портфолио на државата, увоз-извоз, нула. Што значи ќе ја направиме Македонија енергетски независна од делот увоз на електрична енергија“, изјави премиерот Христијан Мицкоски лани во септември кога за прв пат ја промовираше оваа инвестиција.

Енергетски бум во најава

Само неколку дена по почетокот на градежните работи на „Алказар“, Владата најави уште поголема инвестиција во енергетиката. Турската компанија „Казанџи“ треба да реализира проект вреден една милијарда евра кој предвидува три главни компоненти: развој на нови капацитети за производство на електрична енергија, изградба на дистрибутивна мрежа за природен гас и мерки за зголемување на сигурноста во снабдување со гас.

Конкретно, меморандумот за разбирање кој во име на Владата го потпиша премиерот Христијан Мицкоски предвидува дека турската компанија ќе ја гради секундарната гасоводна мрежа, топловодна мрежа и когенеративни централи со 500 MW инсталиран капацитет кои ќе произведуваат 4,1 TWh електрична енергија и 720 GWh топлинска енергија на годишно ниво.

Depositphotos

На седница во средината на јуни, Владата расправаше по предлог – одлука за давање согласност за отуѓување на градежно земјиште сопственост на државата, со непосредна спогодба, на друштвото за производство на електрична енергија „Биг Солар“. Точка на дневен ред била и предлог одлуката за давање согласност за долготраен закуп на државно градежно земјиште исто така со непосредна спогодба на компанијата за „ЦММ енерги комапни“. Владата тогаш за разгледа и информацијата за поднесени барања за издавање овластување за изградба на нов енергетски објект за производство на струја на друштвата „ФЕЦ Димноце“ од Штип и „МИТ Солар“ од Скопје.

Деталите за овие инвестиции остануваат непознати, неуспешни беа упорните обиди на „Блумберг Адрија“ да добие повеќе информации за овие одлуки на Владата.

Јагленот на минимум, водата се штеди, а се купува и за зима

Со инвестициски бум во најава, земјава се подготвува за зимскиот период и зголемената потрошувачка на струја Според податоците на најголемиот производител на струја во земјава, државната компанија ЕСМ, поволниот ветер во некои денови обезбедува и над 500 MWh струја од ветерниот парк во „Богданци“.

Значителен придонес во снабдувањето со струја од почетокот на овој месец има комбинираната централа „Когел“ која испорачува струја во периоди од денот кога потрошувачката е најголема. Овој капацитет ќе работи цело лето, а дел од струјата што ја произведува ќе се извезува по пазарни цени.

Летово намалено е производство на струја од јаглен, хидропотенцијалот се штеди. Првиот блок на термоцентралата е во застој за да се подготви за претстојната зима. Третиот блок е исклучен поради намален консум, а работата на вториот блок во битолската електроцентрала на јаглен и во кичевската „Осломеј“ се приспособува на моменталните потреби на универзалниот снабдувач, информираат од ЕСМ.

„Во акумулациите има вода за производство на околу 300.000 МWh, но со оптимизација на сите производствени капацитети, правиме напори тие количества да се користат за време на следната грејна сезона“, велат од ЕСМ за „Блумберг Адрија“.

Паралелно, ЕСМ и купува односно резервира струја за зимските месеци. Од ЕСМ минатата недела соопштија дека резервациите се прават за да се обезбеди четвртиот квартал по поповолни цени.

„Цените на енергенсите секојдневно флуктуираат под силното влијание на геополитичките и глобалните настани. Со предвременото обезбедување на дел од количините, очекуваме поповолни и попредвидливи цени, заштитувајќи се од потенцијални нагли поскапувања и непредвидени околности, зголемен конзум, пред и во текот на зимскиот период. Оваа стратешка одлука е дел од нашата посветеност на одговорно финансиско управување и обезбедување енергетска сигурност“, соопшти компанијата.

Резервацијата опфаќа 132.000 Mwh електрична енергија, 57.600 од нив за ноември, остатокот за декември. Продавач е компанијата ГЕН-И, а набавката чини 15 милиони евра.