Крај на „лесните пари“ од оружје? „Рајнметал“ паѓа, а инвеститорите бараат нов рудник за „злато“

Во последните 36 месеци инвестициската стратегија беше неверојатно едноставна: купете сè што прави тенкови, муниција или радар и гледајте како вашето портфолио расте. Воената економија создаде еден од најсилните пазарни трендови во деценијата. Но ноември 2025 година донесе студен туш.

Како што се ширеа гласини за потенцијални мировни преговори во Женева, во одбранбениот сектор на берзите почна да доминира црвената боја. Европските акции во одбраната, неоспорните кралици на пазарот, паднаа за девет проценти за само еден месец. Иако сè уште се во пораст за импресивни 67 отсто од почетокот на годината, пораката од инвеститорите е јасна.

„Рајнметал“: Кога очекувањата се превисоки

Најдобар пример за оваа нервоза е германскиот индустриски гигант „Рајнметал“ (Rheinmetall). Со години синоним за европско вооружување, оваа компанија е најзвучното име меѓу тие што се најдоа на удар. Само во тековниот месец вредноста на акциите падна за 18 проценти.

 

 

Во што е проблемот? Во математиката на очекувањата. „Рајнметал“ тргува со висок коефициент цена-заработка (P/E) од 74x. Тоа е процена што подразбира совршенство и спаѓа во спектарот на процени што моментално ги гледаме главно во индустријата за вештачка интелигенција. Таквата процена подразбира сценарио во кое воените трошоци растат на неодредено време. Но, инвестициите во одбраната нема да престанат прекуноќ. Зошто? Па, јасно е дека арсеналите се испразнети, а целите на НАТО се јасни. Државите издвоија многу пари за одбрана.

Сепак, она што се менува е стапката на раст. Секоја вест за мир ја намалува итноста, а со тоа и подготвеноста на инвеститорите да платат премија на цените на акциите.

И тука е и класичното „земање профит“ (од англ. profit taking). Инвеститорите што влегоа рано сега сакаат да заработат од профитот и со помала изложеност да гледаат како ќе се одвива оваа приказна.

 

Нов голем облог: Кој ќе ја обнови Украина?

Во исто време додека одбранбениот сектор крвави, индексот што ги следи компаниите потребни за обнова на Украина покажува стабилност. Постојат специјализирани индекси што ги следат компаниите вклучени во реконструкцијата на Украина и тие оваа година се во солиден плус. Еден од нив е UBS Ukraine Reconstruction Index, кој ги следи компаниите што се сметаат за клучни во реконструкцијата на Украина и е во пораст од 38 проценти од почетокот на годината.

Кога оружјето ќе замолчи, со врева почнуваат мешалките за бетон.

 

Хрватски феномен: „Чатекс“ ѝ пркоси на гравитацијата

Додека глобалните гиганти осцилираат во зависност од дипломатските извештаи, на хрватскиот пазар постои приказна што ги побива трендовите. Компанијата „Чатекс“ покажува дека сè уште има пари за заработка во одбранбениот сектор.

Акциите на „Чатекс“ пораснаа за неверојатни 118 проценти од почетокот на годината. За разлика од надуените процени на глобалните играчи, „Чатекс“ расте врз основа на опипливи договори, како што е неодамнешниот договор од 35 милиони евра за воени униформи. Обидот за преземање од страна на приватен капитал (SQ Capital) постави одредена стабилност и долна граница на цената на акциите, правејќи ја донекаде имуна на паниката што ги тресе Франкфурт или Париз.

Тоа е лекција за инвеститорите: во време на превирања, помалите, нишни компании со полни книги обезбедени нарачки честопати нудат подобра заштита од преплатените лидери на пазарот.

Што нè очекува во 2026 година?

Дали ова е крајот на инвестициите во одбраната? Веројатно не. Геополитичката ситуација останува кревка. Но, ерата во која можеше да се „купи сè што е воено“ и притоа да се оствари профит е завршена.

Пазарот влегува во нова фаза. Фокусот се префрла од оние што произведуваат уништување кон оние што ќе финансираат и ќе ја градат иднината. Штафетата ја преземаат банките, градежништвото и специфичните технолошки акции. За инвеститорите што јаваа на бранот на „Рајнметал“ можеби е време да се свртат кон тие што се повеќе фокусирани на бетон и арматура.