Пресретнат ирански ракетен напад кон бази на САД, крај на неколкудневното затишје

Тензиите на Блискиот Исток повторно нагло се зголемија откако Соединетите Американски Држави соопштија дека успешно пресретнале ирански балистички ракети насочени кон американски воени бази во регионот. Со тоа заврши неколкудневниот период на релативно затишје, а повторната размена на напади ги засили стравувањата од нова, поширока воена ескалација.

Американската Централна команда (ЦЕНТКОМ) соопшти дека силите на Иранската револуционерна гарда лансирале повеќе балистички ракети во обид за ненадеен напад врз американските сили распоредени на Блискиот Исток. Според американската војска, сите проектили биле успешно пресретнати, а американските сили остануваат во состојба на висока борбена готовност.

Истовремено, ЦЕНТКОМ објави дека американските и саудиските сили извеле напади врз проирански вооружени групи во Ирак, откако, според американските информации, Иранската револуционерна гарда во изминатите 72 часа координирала околу 30 напади со беспилотни летала врз американски позиции. Според Вашингтон, ниту еден од тие напади не бил успешен.

Од друга страна, иранската државна телевизија ИРИБ (IRIB) објави дека Иран возвратил со балистички ракети кон американска воздухопловна база и команден центар како одговор на, како што ги нарече, „агресивни американски дејства“. Наедно, Техеран тврди дека запрел три танкери што пловеле по, според иранските власти, „нелегална и небезбедна“ маршрута.

Новите судири веднаш се одразија и на светските пазари. Цената на суровата нафта брент скокна за повеќе од 4 отсто и достигна околу 87,5 долари за барел, поради стравувањата дека ескалацијата повторно би можела да го загрози транспортот на нафта преку Ормускиот Теснец - една од најважните светски поморски рути за снабдување со енергенти. Истовремено, американските државни обврзници забележаа пад.

Развојот на настаните претставува сериозен удар за дипломатските напори на американскиот претседател Доналд Трамп, кој во изминатиот период тврдеше дека разговорите со Техеран напредуваат и дека е можно трајно смирување на ситуацијата. Иако Трамп повторно нагласи дека сака дипломатско решение, предупреди дека САД се подготвени да преземат и воени мерки доколку не биде постигнат договор.

„Во многу силна позиција сме. Доколку можам да избегнам воена акција, би сакал да го направам тоа, но ако нема договор, сите опции остануваат на маса“, изјави Трамп за „Фокс њуз“.

Во Белата куќа американскиот претседател се сретна со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, при што двајцата разговарале за состојбата во регионот и за иранската нуклеарна програма. Нетанјаху повторно побара гаранции дека Иран никогаш нема да дојде до нуклеарно оружје, додека Трамп поголем акцент стави на постигнување договор што би овозможил повторно отворање на Ормускиот Теснец и непречен поморски сообраќај.

„Тоа беше една од нашите најдобри средби. Заеднички остануваме посветени на спречување Иран да развие нуклеарно оружје“, изјави Нетанјаху.

И покрај новите судири, дипломатските контакти не се целосно прекинати. Според извори запознаени со преговорите, посредници од Оман работат на нов договор што би овозможил обновување на пловидбата низ Ормускиот Теснец и создавање услови за продолжување на разговорите меѓу Вашингтон и Техеран за иранската нуклеарна програма. Сепак, иранските власти веќе сигнализираа дека не се задоволни од предложениот модел за заедничко управување со теснецот, што дополнително ја намалува веројатноста за брзо дипломатско решение.

Во меѓувреме Ормускиот Теснец останува една од најризичните точки во светот. Мал број трговски бродови моментално пловат низ оваа рута, а американската морнарица повторно воспостави блокада за да го ограничи пристапот до иранските пристаништа. Аналитичарите предупредуваат дека секое понатамошно влошување на безбедносната состојба би можело дополнително да ги наруши глобалните синџири на снабдување, да ја зголеми цената на енергентите и да предизвика нова нестабилност на светските финансиски пазари.