Ормускиот теснец би се вратил во нормала еден месец по договорот меѓу САД и Иран

Неофицијален нацрт на привремен мировен договор меѓу САД и Иран предвидува поморскиот сообраќај низ Ормускиот теснец да може да се врати во нормала во рок од еден месец откако договорот ќе биде финализиран, објави иранската државна телевизија.

Не е јасно колку е нов документот, за кој извести „ИРИБ њуз“ (IRIB News) и кој не вклучува воени бродови, ниту дали САД се согласиле со условите. Белата куќа не одговори веднаш на барањето на „Блумберг“ за коментар.

Нафтата поевтини по објавата, при што Брент падна речиси 4,0 отсто, односно на под 96 долари за барел. Оваа недела таа загуби повеќе од 7,0 отсто бидејќи трговците стануваат сè пооптимистични дека ќе биде постигнат договор.

Клучни спорни точки во разговорите меѓу САД и Иран за привремениот договор

Bloomberg

Други клучни точки вклучуваат САД да ја укинат поморската блокада на иранските пристаништа и американската морнарица да ги напушти водите околу Иран.

Во нацртот исто така се наведува дека Иран и Оман ќе воспостават механизам за надзор на поморскиот сообраќај во теснецот. Тоа е едно од најспорните прашања што го одложуваат договорот, бидејќи САД бараат пловилата да имаат слободен премин. Оман во последните недели не ги коментираше изјавите на Иран дека двете земји разговараат за управување со теснецот.

Иран и САД преговараат за продолжување на примирјето за околу два месеца и повторно отворање на клучниот Ормуски теснец. Ефективното затворање на водениот пат од страна на Техеран на почетокот на војната во февруари предизвика силен раст на цените на нафтата и природниот гас и поттикна раст на инфлацијата на глобално ниво.

И Иран и САД изјавија дека нивните разговори, преку посредници како Пакистан и Катар, напредуваат. Државниот секретар на САД, Марко Рубио, во вторникот изјави дека ќе бидат потребни уште неколку дена за постигнување договор.

Тензиите и понатаму остануваат високи и во понеделникот навечер САД убија неколку ирански војници во напад врз бродови за кои тврдат дека поставувале мини во близина на теснецот. Иран возврати кон американски авиони и соопшти дека соборил беспилотно летало.

„Индиректните контакти со Американците продолжуваат“, изјави Али Багери Кани, заменик-секретар на Врховниот совет за национална безбедност на Иран, во средата во Русија, каде присуствува на безбедносен форум. „Додека не постигнеме согласност за сите прашања, сметаме дека не сме се договориле за ништо.“

„Нема сомнеж дека условите за премин низ Ормускиот теснец и процедурите за тоа нема да бидат исти како претходно“, изјави Багери Кани. „Ќе биде воведена целосно поинаква процедура. Иран и Оман, како соседни крајбрежни држави, разговараат за утврдување нов механизам за премин низ Ормускиот теснец.“

Завојуваните страни, кои се согласија на кревко примирје на почетокот на април, исто така треба да се договорат колкав дел од иранските финансиски средства ќе бидат одмрзнати и колку брзо тоа ќе се случи. Во вторникот иранските државни медиуми објавија дека Техеран бара одмрзнување на 12 милијарди долари веднаш откако ќе биде договорен таканаречениот меморандум за разбирање, како што двете страни го нарекуваат привремениот договор.

Противниците на Иран во САД, меѓу кои и сенаторот Линдзи Грем, веројатно ќе се спротивстават на тоа и ќе извршат притисок врз Трамп повторно да се врати на бомбардирање на земјата.

Дополнителна потенцијална пречка е паралелната војна во Либан меѓу Израел и милитантите на Хезболах, поддржани од Техеран.

Израел во последните денови ги засили нападите и соопшти дека неговите копнени сили навлегуваат подлабоко на територијата на северниот сосед.

Израелските сили ќе навлезат подалеку од појасот од околу 10 километри во јужен Либан, соопшти војската. Израел ги засили нападите и во други делови од арапската држава и во вторникот во Газа го уби новиот шеф на военото крило на Хамас, уште една група сојузник на Техеран.

Иран инсистира примирјето да ги опфати „сите фронтови“, вклучително и Либан. Израел, кој ја започна пошироката војна кога заедно со САД го бомбардираше Иран, не сака да прифати ограничувања за своите операции во северниот сосед. Според Израел, тие активности се неопходни за заштита на пограничните заедници и за спротивставување на ракетите и беспилотните летала на Хезболах.

Хезболах, кој САД го класифицираат како терористичка организација, „ги премина сите црвени линии“ со зголемениот број смртоносни напади со беспилотни летала, изјави Ели Коен, министер во кабинетот за безбедност на Нетанјаху, за Израелското армиско радио.