Сонот на Бојли за Челси се судри со фудбалската реалност

Кога Тод Бојли присуствуваше на првиот натпревар на Челси откако во 2022 година го договори купувањето на клубот, навивачите го поздравија со шеговито скандирање: „Бојли, Бојли, мавни ни“. Тој не реагираше, можеби затоа што не разбираше што му зборуваат. Таквата пригода повеќе не се повтори.

Во рок од неколку месеци истите тие страсни навивачи на Челси на трибината „Метју Хардинг“ се свртеа против Американецот. Четири години подоцна мнозинскиот сопственик на „Клирлејк“ (Clearlake Capital) сега договори негово повлекување од сопственичката структура, со што завршува турбулентниот период на сопствеништво откако двете страни се судрија.

Иако Челси за време на неговиот мандат освои два трофеја, а фокусот на младите играчи донесе одредена финансиска корист, Бојли никогаш не успеа повторно да ја стекне довербата на навивачите. Американскиот финансиер во 2024 година го сумираше проблемот со кој се соочуваат голем број сопственици што имаат малку искуство со европскиот фудбал.

„Добрата вест е дека на луѓето им е многу грижа“, рече тој. „А лошата вест е дека на луѓето им е многу грижа.“

Бојли од самиот почеток активно се вклучи во спорт за кој знаеше малку и кој веќе им задал главоболки на многу сопственици, особено во профитабилната, но многу непредвидлива англиска Премиерлига.

Се постави на местото на привремен спортски директор и покрај тоа што немаше искуство во ангажирањето фудбалери. Се состануваше со агенти, контактираше со челниците на клубовите и истовремено преговараше за повеќе играчи. Години подоцна Бојли ќе признае дека „немал поим што значи добар фудбалер“, шегувајќи се дека неговата логика при доведувањето една ѕвезда била едноставна: „Ако го сака Манчестер Сити, го сакам и јас.“

Бојли беше предводник на сега веќе воспоставениот тренд во европскиот фудбал: американски милијардери што парите ги заработиле во светот на високите финансии и сакаат да преземат нешто што го сметаат за евтини, недоволно развиени, но познати фудбалски клубови.

Bloomberg

Во неговиот конзорциум беа Марк Волтер, извршен директор на „Гугенхајм“ (Guggenheim Partners), и швајцарскиот милијардер Хансјорг Вис. Калифорниската приватна инвестициска компанија „Клирлејк“, која ја водат Бехдад Егбали и Хозе Е. Феличијано, го обезбеди најголемиот дел од капиталот за трансакцијата и поседуваше околу 60 проценти од уделот.

Иако Бојли имаше релативно мал удел во Челси, тој стана јавното лице на сопственичката група. Пристигна во мај 2022 година со ветување дека новите сопственици на Челси се „целосно посветени - 100 проценти“. Ветувањето се однесуваше на машкиот и женскиот тим, младинската академија и клупскиот комплекс на стадионот „Стемфорд Бриџ“. Клубот веќе се обидел да го купи во 2019 година, а за време на процесот на наддавање во 2022 година анонимно седел меѓу навивачите.

За некого како Бојли, Челси беше славен клуб. Се наоѓаше и блиску до центарот на Лондон, а можноста за обновување на стадионот и зголемување на приходите изгледаше како релативно едноставна можност. Имаше и силен бренд. За време на претходниот сопственик Роман Абрамович, навивачите се навикнаа на успеси. Во текот на 19-годишното владеење на Русинот, клубот освои 21 трофеј.

Реалноста беше поинаква. И покрај успесите, Челси има помала база на навивачи во споредба со ривалите како Ливерпул, Арсенал и Манчестер јунајтед. Урбанистичките прописи во Лондон и несогласувањата меѓу сопствениците ги закочија плановите за обновување на стадионот. Можеби најважно е тоа што претходниот успех на Челси беше нарушен.

Абрамович беше принуден да го продаде клубот по руската инвазија на Украина поради неговите врски со претседателот Владимир Путин. Во текот на процесот на преземање, новите сопственици пишале до Англиската фудбалска асоцијација, регулаторното тело за фудбал во земјата, укажувајќи на трансакции што биле предмет на истрага за можна даночна измама.

Bloomberg

Прекршоците се случиле меѓу 2009 и 2022 година, за време на сопствеништвото на Абрамович, а се однесувале на недозволени плаќања кон агенти и трети страни.

Челси беше казнет со 10 милиони фунти и доби условна забрана за регистрација на нови играчи во два преодни рока по истрагата на Фудбалската асоцијација и жалбената постапка.

Сето тоа не им беше познато на навивачите во првите денови од ерата на Бојли. Во рок од неколку месеци резултатите на Челси нагло се влошија, а навивачите за време на натпреварите почнаа да го скандираат името на Абрамович. Новите сопственици не оставија добар впечаток ниту кај тогашниот тренер на Челси, Томас Тухел, кој денес е селектор на англиската репрезентација.

За време на една од првите сесии за трансфер-стратегијата, сопствениците наводно го отуѓиле Тухел кога, според пишувањето на „Атлантик“ (The Athletic), ненамерно предложиле тактичка поставеност со 11 играчи во поле и голман. Челси негираше дека таа грешка некогаш се случила.

Само неколку дена откако за 12 милиони евра го доведоа Пјер-Емерик Обамејанг - играч кого во голема мера го посакувале токму поради неговиот претходен однос со тренерот - Тухел доби отказ. Бојли подоцна рече дека до разделбата дошло поради недостиг од „заедничка визија“, а не поради еден конкретен пораз. Неговиот наследник Греам Потер потпиша петгодишен договор, за само седум месеци подоцна да добие отказ.

 

По хаотичната смена на тренерот, Челси ја заврши првата сезона под претседателството на Бојли на 12. место, што беше негов најлош пласман во лигата во речиси три децении.

Имаше моменти кога се чинеше дека Бојли ги претставува сите претходно присутни стравувања поради влезот на американскиот капитал во англискиот фудбал. Тој предложи олстар-натпревар во Премиерлигата меѓу северот и југот и зборуваше за стадионите како места за животен стил, каде што навивачите би останувале подолго и би трошеле повеќе пари.

Во пресрет на четврт-финалето од Лигата на шампионите против Реал Мадрид во 2023 година, тој предвиде дека Челси ќе победи со 3:0. Челси го загуби двомечот со вкупен резултат 4:0. Неколку дена подоцна бесните навивачи се соочија со него за време на домашниот пораз од Брајтон.

Начинот на финансирање од Волстрит исто така беше воведен во клубот. Правилата за финансиски ферплеј во европскиот фудбал ја ограничуваат потрошувачката на клубовите за трансфери и плати на одреден удел од годишните приходи, со цел на побогатите клубови да им се оневозможи со огромни финансиски ресурси целосно да ги преуредат тимовите и така да доминираат над конкуренцијата.

„Ние не трошиме пари“, рече Бојли во 2024 година. „Ние инвестираме пари.“

Дотогаш односот меѓу Бојли и „Клирлејк“ веќе бил нарушен. Различните ставови за политиката на доведување играчи, лошите резултати на тимот и немањето прогрес во изградбата на нов стадион придонеле за расколот.

Егбали и „Клирлејк“ презедоа поголема контрола врз фудбалските операции, додека Бојли повторно го насочи вниманието кон своите други бизниси. Во март 2025 година призна дека прашањето за стадионот би можело да одлучи дали партнерите ќе останат заедно или ќе „тргнат по различни патишта“.

Bloomberg

Сопствениците му дадоа предност на доведувањето млади играчи на долгорочни договори, трошејќи повеќе од 1,5 милијарда фунти на речиси 50 играчи до јули 2025 година. Огромното трошење на трансфери создаде значителен финансиски притисок врз клубот. Челси за годината завршена на 30 јуни 2025 година пријави најголема загуба пред оданочување што некогаш ја забележал некој клуб од Премиерлигата.

На теренот сепак пристигна потврда на таквата стратегија. Со освојувањето на Конференциската лига и Светското клупско првенство во 2025 година, Челси им ги донесе на сопствениците првите големи трофеи во машкиот фудбал. По победата со 3:0 над Пари Сен Жермен во финалето на Светското клупско првенство, Бојли им се заблагодари на навивачите што „останаа со нас“. Младиот тим, кој често беше претставуван како доказ за непромисленоста, почна да изгледа како складна целина.

Сепак, трофеите не ја поправија поделбата меѓу сопствениците. Федералната истрага за бизнисите на Волтер исто така го наведе да го преструктурира својот имот, што отвори преговори за трансакции на повеќе фронта.

Доцна ноќта во средата Челси објави дека „Клирлејк“ ќе ги откупи уделите на Бојли и Марк Волтер и ќе преземе целосна контрола над клубот, додека Егбали и Феличијано исто така ќе вложат сопствени пари во клубот. Бојли ќе ја напушти функцијата претседател. Тој рече дека му било чест.