Криза на идентитет во хаотичната компанија за вештачка интелигенција на Маск

Оваа пролет, кога Илон Маск го постави Мајкл Николс на чело на „Екс еј-ај“ (xAI), неговата компанија за генеративна вештачка интелигенција, целта беше јасна: да се достигне четботот Клод на компанијата „Антропик“. Секој пат кога Клод ќе објавеше ажурирање, Маск сакаше сопствениот четбот на „Екс еј-ај“, Грок, да биде во чекор со него. Тој сакаше корисниците на „Антропик“ да преминат на Грок кога сакаат да разговараат со четбот или кога им е потребна помош од вештачката интелигенција за нивните програмерски проекти. Многу внатрешни проекти директно го споменувале Клод, а во внатрешниот Слак (Slack) на „Екс еј-ај“ постоеле повеќе канали именувани по него, според документи во кои увид имал „Блумберг Бизнисвик“. „Нашата краткорочна цел е да се изедначиме со перформансите на Клод“, напишал Николс во допис до вработените кога станал претседател на „Екс еј-ај“, додавајќи дека нивната задача ќе биде „да го направат Грок максимално корисен“.

Николс наследи прилично голем хаос. Маск на почетокот на годинава го спои „Екс еј-ај“ со „Спејс екс“, обезбедувајќи му на стартапот ресурси, додека на пошироката компанија ѝ даде уште еден начин за привлекување инвеститори од Волстрит. („Екс еј-ај“ неодамна се преименува во „Спејс екс еј-ај“). Но десетици вработени во „Екс еј-ај“ ја напуштија компанијата по тоа спојување, вклучително и многу од соосновачите на Маск. Секојдневното работење било хаотично, според интервјуа со десетина лица запознаени со состојбите во компанијата. Оваа приказна се темели на тие разговори, водени под услов на анонимност за соговорниците да можат отворено да зборуваат за приватни деловни теми, како и на интерни документи и комуникации до кои „Бизнисвик“ имал увид.

Bloomberg

Во март, некои тимови во „Екс еј-ај“ се обиделе да го намалат бројот на вработени за дури 30 отсто, бидејќи Маск сакал одново да ја изгради компанијата со нови таленти, велат извори запознаени со ситуацијата. „Екс еј-ај“ повремено отпуштал вработени без претходно известување, оставајќи ги самите да сфатат што се случило дури кога ќе им откажел пристапот до ИТ-системите. Доцнењето на компанијата со исплатите кон договорните соработници, исто така, им создавало главоболки на менаџерите, според пораките што ги прегледал „Бизнисвик“.

Оваа реконструкција, која започнала пред Николс да стане претседател, не поминала воопшто лесно. Понекогаш „Екс еј-ај“ започнувал да интервјуира кандидати за работа, а потоа воопшто не им се јавувал повторно бидејќи ослабениот оддел за човечки ресурси не успевал да ја обработи документацијата. По спојувањето, раководството на „Екс еј-ај“ првично им кажало на вработените да не контактираат со персоналот на „Спејс екс“, што создало конфузија околу тоа како да се спроведе планираната интеграција, велат некои од изворите.

Околу четири месеци откако Николс го презел „Екс еј-ај“, се појавиле знаци дека состојбата со операциите за вештачка интелигенција се подобрува. Неодамнешното купување на „Курсор“, стартап за ВИ програмирање, од страна на Маск почна да носи конкретен напредок: „Екс еј-ај“ на 8 јули лансира нова алатка за програмирање за која Маск изјави дека им помага да го намалат заостанувањето зад „Антропик“. Компанијата исто така го засили својот продажен тим и успеа да го ограничи хаосот. Сепак, овој стартап според многу показатели и понатаму заостанува зад конкурентите.

Одредена доза неред не е невообичаена за компаниите на Маск. Во „Спејс екс“ и „Тесла“ тој привлекува таленти нудејќи им убедлива и необична мисија - без разлика дали станува збор за одење на Марс или производство на електрични автомобили - а потоа се движи побрзо од сите останати. Но „Екс еј-ај“ не е ниту „Спејс екс“ ниту „Тесла“. Тоа е задоцнет играч кој се обидува да фати приклучок.

Кога Николс во април премина во „Екс еј-ај“ од „Старлинк“, компанијата на Маск за сателитски интернет, Грок не успевал да се наметне на пазарот и почнала да се шири паника. Освен обидот да го достигне Клод, Николс се фокусирал на подготовка на ВИ бизнисот за иницијалната јавна понуда (ИПО) на „Спејс екс“. Откако се распрашале за продажба на Грок на деловни корисници (која практично и не постоела), раководството на „Екс еј-ај“ ја насочи компанијата во друг правец. Стартапот продаде дел од својата компјутерска моќ на „Антропик“. (Николс не одговори на барањето за интервју.)

Тоа беше изненадувачки потег за компанија која се претставува како клучен играч на пазарот на четботови и автоматизирано програмирање. Водечките компании во тие области се борат за секој дел од дополнителниот капацитет што можат да го најдат, па продажбата на дел од капацитетот на ривал беше барем премолчено признание дека „Екс еј-ај“ очекува уште некое време да заостанува. Изградбата на дата-центри за други ВИ компании е вистински бизнис и на некој начин директно ги користи силните страни на Маск во областа на хардверот. Но тоа секако не беше целта што раководството на „Екс еј-ај“ дотогаш јавно ја истакнуваше.

Идејата за „Екс еј-ај“ датира од 2015 година, кога Маск помогнал во основањето на „Опен ej-aj“, делумно за да спречи „Гугл“ да остане единствен во развојот на вештачката интелигенција. Подоцна се раздели од нив и почна да работи на сопствени ВИ проекти во рамките на „Тесла“ и други компании во негова сопственост. Основан во 2023 година, „Екс еј-ај“ почна да тренира четбот врз податоци од Твитер, социјалната мрежа што Маск ја купи една година претходно и ја преименува во X. („Екс еј-ај“ го купи X во 2025 година.) Компанијата собра милијарди долари преку сопственички удели и позајми околу пет милијарди долари за изградба на дата-центри, вклучително и огромниот објект во Мемфис.

До минатата година „Екс еј-ај“ трошеше милијарда долари месечно, делумно и затоа што главни корисници на Грок беа други компании на Маск, и тоа преку договори кои не носеа доволно приходи. Четботот исто така стана познат како алатка за создавање експлицитна содржина без согласност, користејќи преработени фотографии од вистински луѓе. Овие дипфејк разголени содржини не им се допаднале на некои вработени кои се приклучиле на „Екс еј-ај“ за - како што гласи слоганот на компанијата - „да ја разберат вистинската природа на универзумот“, велат изворите. Тоа довело до нови заминувања на персоналот и најмалку една тужба од поранешен вработен.

Од „Екс еј-ај“ во јануари соопштија дека ја оневозможиле способноста на Грок да создава сексуализирани слики од вистински луѓе и дека се „посветени на тоа X да го направат безбедна платформа за сите“. Претставниците на „Екс еј-ај“ и „Тесла“ не одговорија на барањата за коментар за оваа објава.

Официјално, еден од главните проекти на „Екс еј-ај“ во тоа време бил Макрохард (ја разбирате шегата?), обид да се создаде ВИ агент кој би можел да функционира како дигитален софтверски инженер. Како и хуманоидните роботи што Маск ги развива во „Тесла“, Макрохард бил амбициозен проект за кој многумина во технолошкиот свет сметале дека ќе му бидат потребни години за да се реализира, ако воопшто е возможно. Како што Маск почнал да бара неделни, дневни, па дури и часовни извештаи од раководството на проектот кое постојано се менувало, некои вработени во „Екс еј-ај“ приватно се жалеле дека програмирањето на големи јазични модели е различно од развојот на хардвер и дека Маск не ја разбира таа област. Соосновачот на „Опен еј-ај“, Грег Брокман, го изнесе истото тврдење во сведочење во мај поврзано со тужбата што Маск ја поднесе против неговата компанија. „Тој разбира ракети, разбира електрични автомобили. Не разбираше - а верувам дека и денес не разбира - вештачка интелигенција“, рече Брокман.

Грег Брокман и Сем Алтман | Bloomberg Mercury

Дури претходно годинава Маск конечно ги сфатил размерите на неуспехот на проектот Макрохард. Приближно во тоа време одлучил да ги спои „Спејс екс“ и „Екс еј-ај“ како дел од подготовките за ИПО, чиј успех во голема мера би зависел од тврдењата на компанијата за напредокот во ВИ. Четири соосновачи на „Екс еј-ај“ претходно веќе ја напуштија компанијата, а останатите седум набрзо тргнаа по нив. Во само еден ден, двајца од нив го објавија своето заминување во рок од неколку часа.

За да ги намали стравувањата дека компанијата пропаѓа, Маск во февруари одржал интерен состанок на кој објаснил како „Спејс екс“ и „Екс еј-ај“ ќе соработуваат и дека и понатаму се обидува да ангажира нови таленти. „Она што е важно се брзината и забрзувањето“, им рекол на вработените. „Ако се движите побрзо, ќе бидете лидер.“ Помалку од шест недели по тој состанок, преостанатите соосновачи ја напуштија компанијата, заедно со финансискиот директор на „Екс еј-ај“. Маск потоа почнал да го води Макрохард како заеднички проект на „Тесла“ и „Екс еј-ај“.

Bloomberg Mercury

Управувањето со компанијата го презедоа раководители од „Старлинк“, вклучително и Николс, работејќи со тим од млади менаџери без искуство во водење на стотици вработени. Тие менаџери понекогаш се фиксирале на проекти како оној Грок да изработува презентации во стилот на консултантската компанија „Мекинзи“, што вработените приватно го коментирале како бизарно трошење време, според лица запознаени со ситуацијата. ВИ компанијата имала и други необични проблеми, како незадоволството што следело откако на персоналот му било кажано дека ќе добијат бонуси ако ги споделат своите даночни пријави за потребите на тренирање на Грок, за на крајот тие бонуси да останат неисплатени. Во мај, интерна анкета ги испитувала вработените за моралот, со надеж дека резултатите ќе бидат претставени пред врвот на компанијата, според интерни документи. Повеќето одговори укажувале на истиот проблем: се чинело дека управата не знае што всушност сака, велат некои од изворите.

Дури ни инженерите на самиот „Екс еј-ај“ не сакале да ги користат сопствените алатки за програмирање, туку се потпирале на алатките на моделите на „Антропик“ и „Опен еј-ај“. Слична ситуација била и во „Спејс екс“ и „Тесла“, според извори запознаени со состојбите во тие компании. Покрај тоа, Грок 4.3, моделот што „Екс еј-ај“ го направи достапен во април, не успевал да привлече корисници.

Сепак, една работа му одела во прилог на „Екс еј-ај“: имал толку многу слободна компјутерска моќ што никогаш не воведувал ограничувања за корисниците. Наспроти тоа, „Антропик“ се соочувал со големо преоптоварување бидејќи корисниците ја користеле неговата технологија за посложени задачи. Во мај, „Екс еј-ај“ го лансира Грок Билд, својата прва алатка за програмирање, и иако тоа не е најдобриот производ од тој вид, моќната инфраструктура на компанијата значела дека бил убедливо најбрз, велат некои лица запознаени со алатката. Проблемот на „Екс еј-ај“ бил спротивен на проблемот на неговите главни конкуренти: не ги искористувал целосно сите свои скапи чипови. Моделите на компанијата користеле само 11 отсто од достапната компјутерска моќ во април, според интерен меморандум.

Додека Маск се обидувал да ги убеди инвеститорите дека вештачката интелигенција е најголемата сила на „Спејс екс“, „Екс еј-ај“ исто така посилно се насочил кон инфраструктурниот бизнис. По договорот со „Антропик“, бил постигнат договор за продажба на компјутерска моќ на „Гугл“ и ВИ стартапот „Рефлекшн“. Вкупно, „Екс еј-ај“ обезбедил околу 2,3 милијарди долари месечно од договори за закуп на компјутерска моќ. Брет Џонсен, финансиски директор на „Спејс екс“, вели дека се покажало оти Маск бил во право кога тврдел дека решавањето на прашањето за инфраструктурата ќе биде клучно за успехот на која било ВИ компанија. „Илон сметаше дека главното тесно грло ќе бидат компјутерската моќ и енергијата“, вели тој. „И тоа веќе сега го гледаме.“

За да го зајакне развојот на програмирањето на „Екс еј-ај“, Маск исто така склучи договор со кој на „Спејс екс“ му беше овозможено да го купи „Курсор“ за 60 милијарди долари. („Спејс екс“ во јуни формално се согласи да ја заврши таа работа.) Во јули, компанијата лансира модел наречен Грок 4.5, кој е фокусиран на програмирање, како и на финансиски и правни задачи. Во објави на платформата X, Маск изјави дека тој модел е приближно споредлив со моделот Опус 4.7, кој „Антропик“ го направи општо достапен во април. „Комбинацијата на способности, поголема брзина и пониска цена го прави конкурентен“, напиша тој за моделот на „Екс еј-ај“, притоа признавајќи дека „Антропик“ „моментално очигледно е лидер во областа на ВИ“.

Самиот Маск ги поттикна инженерите на „Тесла“ и „Спејс екс“ да го испробаат новиот модел за нивните задачи во обид да го заменат Клод, делумно и затоа што е поевтин за користење.

Новиот модел и приливот на таленти од „Курсор“ би можеле да му помогнат на Маск во привлекувањето клиенти во рамките на сопствениот систем, но поради кривулестиот пат на „Екс еј-ај“ останува нејасно каде тој всушност ја води компанијата. Хаосот во изминатите неколку месеци остави многумина во „Екс еј-ај“ со уверување дека компанијата не била подготвена за притисокот и анализите што доаѓаат со излегувањето на берза, дури и како дел од „Спејс екс“. Сега кога компанијата е јавна, „Екс еј-ај“ има значително помалку простор за маневрирање.