Планот на Мерц од 600 милијарди евра за одбрана ја потресува Германија

Фабијан Шмит бележи силен раст на побарувачката од одбранбени клиенти кои сакаат да го користат неговиот софтвер за авиони.

Шокот од руската инвазија врз Украина ја поттикна најголемата воена трансформација на Германија од Студената војна. Компании како „Хатек“ (HAT.tec GmbH), која Шмит ја коосновал во 2018 година, се обидуваат да го фатат чекорот по период во кој на производите им требаа години за да стигнат до пазарот.

„Има голем притисок“, рече тој на настан во Минхен посветен на стартапи од одбранбената индустрија. „Тоа е добро, бидејќи му дава замав на прашањето и сега навистина многу работи се случуваат.“

Канцеларот Фридрих Мерц издвојува почетни 600 милијарди евра (687 милијарди долари) за германската војска, додека Доналд Трамп го изразува своето незадоволство од гарантирањето на безбедноста на Европа. Она што започна како геополитичка нужност, сега се претвора во значаен економски поттик, бидејќи поедноставените процедури за набавки им помагаат на производителите да обезбедат рекордни нарачки, од артилериски гранати до нападни дронови. Банките, исто така, полесно одобруваат кредити.

Германија го зголемува трошењето за одбрана

Извор: Влада на Германија

Аналитичарот на „УБС“ (UBS) Феликс Хуефнер проценува дека одбраната ќе придонесе со 0,5 процентни поени во економскиот раст до 2028 година. Институтот Ифо минатата недела соопшти дека брзото зголемување на одбранбените инвестиции ги поддржува изгледите за раст оваа година, иако конфликтот со Иран создава нови притисоци.

Дури и најновата војна на Блискиот Исток ја зголемува побарувачката за германска воена опрема, со која земјите од Заливот се обидуваат да соборуваат ирански ракети.

Ова покажува колку конфликтите продолжуваат да ги обликуваат европските економии повеќе од четири години откако Русија ја започна својата војна. Лидерите на Европската Унија во четврток ќе разговараат за Иран и за одбраната на самит, заедно со прашањата за конкурентноста.

Во Германија, клучен дел од воената политика на Мерц е тоа што таа практично е изземена од строгите фискални правила на земјата, што значи дека може значително да ја надмине паралелната програма за инфраструктурни инвестиции, ограничена на 500 милијарди евра.

Најголемата придобивка досега, додека парламентот одобрува проект по проект, е обемот на домашни нарачки, што ги демантира првичните очекувања дека голем дел од средствата ќе се трошат во странство, особено во САД.

Причината е што германските компании брзо го зголемија производствениот капацитет предводени од најголемиот одбранбен изведувач „Рајнметал“ (Rheinmetall AG), кој успеа да отвори нова фабрика за муниција за само 15 месеци и чии акции пораснаа за повеќе од 160 отсто од почетокот на 2025 година.

Инвестициите, исто така, претставуваат спас за делови од германската производствена индустрија што се соочуваат со тешкотии, при што некои автомобилски компании се пренасочуваат кон снабдување на армијата.

Таквото трошење би можело да има уште поголемо значење ако поттикне иновации со цивилна примена, како што воените истражувања и развој некогаш доведоа до појавата на интернетот и ГПС (GPS).

По години на недоволни инвестиции на Европската Унија во истражувања во одбраната, новите производи сега се обликуваат под влијание на брзите технолошки промени на боиштата во Украина.

Меѓу учесниците на првиот собир на стартапи што му претходеше на Минхенската безбедносна конференција беше и „АРКС Роботикс“ (ARX Robotics GmbH), чии автономни роботи би можеле да се приспособат и за цивилни намени, како што е ракување со багаж на аеродроми.

Оливер Дерe, извршен директор на производителот на радари „Хензолдт“ (Hensoldt AG), го сумира растечкиот интерес за одбранбениот сектор, пофалувајќи ја рекордната брзина со која законодавците дејствуваа минатата година, кога нарачките на неговата компанија пораснаа за 62 отсто.

„2025 година го означи преминот од политичка намера кон структурно спроведување на набавките“ во досега невидени размери, што веројатно ќе продолжи и во иднина, им изјави тој на инвеститорите минатиот месец.

Првите денови од војната со Иран дополнително ја засилија динамиката, додека соседните земји брзаат да ја зајакнат воздушната одбрана.

„Очекуваме силни нарачки“, изјави минатата недела извршниот директор на „Рајнметал“, Армин Папергер. „Во последните пет или шест дена овие земји нѐ прашаа дали можеме брзо да испорачаме повеќе од нашите системи.“

На домашен план, Германија смета дека развојот на национални и европски одбранбени компании е клучен за нејзината стратегија и веќе доделила 85 отсто од договорите во рамки на регионот.

Официјалните лица сѐ почесто користат клаузула што овозможува да се заобиколат европските тендери, при што повеќе договори директно им се доделуваат на германски компании, посочува добро упатен извор со процесот. Донесен е и нов закон за јавни набавки со цел да се забрза трошењето и планирањето.

„Легитимна грижа на германските и европските даночни обврзници е високите трошоци за изградба на одбранбени капацитети да останат во рамките на нашата индустрија“, изјави Томас Ерндл, портпарол за одбранбена политика на партијата на Мерц во парламентот. „Добро напредуваме во постигнувањето на таа цел.“

Во тоа им помагаат и германските банки, при што „Дојче банк“ (Deutsche Bank AG) дури формираше посебен тим за зголемување на финансирањето на индустријата. Тоа може да биде клучно, бидејќи некои веќе се прашуваат дали индустријата наскоро ќе се соочи со ограничувања во капацитетите и покрај примерот на „Рајнметал“.

Побарувачката во германската одбранбена индустрија нагло расте

Извор: Голдман Сакс Рисрч

„Иако брзото завршување на една зграда е охрабрувачко, затворањето на јазот меѓу плановите за трошење на креаторите на политики и она што навистина може да се испорача ќе бара многу повеќе вакви зголемувања на капацитетите – во Германија или, ако тоа не е можно, во други европски земји“, предупреди Андреас Рис од „Уникредит“ (UniCredit).

Постојат и други ризици: Трамп е заинтересиран да ја зголеми продажбата на американска воена опрема во Европа и можеби нема да биде задоволен од она што се случува сега. Сепак, стратегијата веќе носи економски придобивки.

Индустриските нарачки пораснаа за 7,4 отсто меѓу ноември и јануари, поттикнати од големи договори и категории поврзани со одбраната. Се очекува растот да продолжи додека владата купува воени возила, бродови и авиони.

„Титан технолоџис“ (Tytan Technologies GmbH), производител на пресретнувачки дронови основан во 2023 година, го зголемува производствениот капацитет во Германија, Украина и на други сојузнички пазари и неодамна обезбеди финансирање од 30 милиони евра.

„Во минатото приватните инвеститори немаа голем интерес за индустријата за оружје“, изјави Том Ајфлер, директор за развој на бизнисот. „Но тоа силно се промени.“