Анализа: зошто осигурителниот пазар има пад од 4,4 отсто во првиот квартал

После неколку последователни години на континуиран раст, домашниот осигурителен пазар забележува пад во првите три месеци годинава, покажуваат податоците од Агенцијата за супервизија на осигурувањето (АСО). Во првиот квартал, бруто полисираната премија (БПП), односно вредноста на сите договорени полиси кај осигурителните компании е помала за 4,38 отсто во однос на истиот период лани, и изнесува 4,7 милијарди денари (околу 76,5 милиони евра).

 

 

За падот на целиот осигурителен сектор всушност најмногу придонесува неживотното осигурување, коешто сочинува скоро 82 отсто од целиот пазар и каде што има пад на БПП од 7,49 отсто, на 62,6 милиони евра. Кај неживотното осигурување, пад од 37,2 отсто има кај осигурувањето на имот, во чии рамки, кај осигурувањето од пожар и други опасности има пад од цели 51,34 отсто. Кај задолжителното осигурување на возилата од автоодговорност има раст на БПП од 9,39 отсто, а кај каско моторните возила нешто повисок раст, од 10,68 отсто.

Од прегледот на БПП за секоја компанија на пазарот што АСО го дава, се гледа дека значителен пад на БПП во првиот квартал има кај „Еуролинк“, и тоа од речиси 64 отсто, на околу шест милиони евра. Останатите компании за неживотно осигурување имаат раст на БПП, што значи дека „Еуролинк“, како една од водечките на пазарот, всушност е “главниот виновник“ за падот во вредноста на БПП за целиот сектор.

Особено е голем падот кај нив во делот на имотното осигурување, од 91,4 отсто, посебно во делот кај осигурување на имотот на правни лица, каде што минатата година во првите три месеци БПП изнесувала преку 10,5 милиони евра, а сега е само 722 илјади евра.

 

 

Меѓутоа, ако го анализираме целиот пазар според бројот на склучени договори за осигурување, ќе забележиме раст од скоро седум отсто, односно вкупно 439.989 договори во првите три месеци. Посебно по класи на осигурување, кај осигурување од незгода има раст на бројот на договорите од 17 отсто, кај здравственото од 4,58 отсто, кај имотните осигурувања од пет отсто, итн. Пад во бројот на склучените договори за осигурување има само кај осигурувањето од одговорност кај воздухоплови и кај осигурувањето на кредити.  

  Инфраструктурните проекти донеле висок пораст кај имотните осигурувања

 

Побаравме објаснување од „Еуролинк“ за значителната разлика во БПП, и оттаму ни одговорија дека таа се должи на високата споредбена основа од истиот период лани, кога компанијата забележала значителен раст во класите на имотното осигурување и осигурување од одговорност. „Еуролинк“, инаку, во првиот квартал од 2025 имала пораст на БПП од речиси 130 отсто.

„Ланскиот висок раст кај овие класи на осигурување беше резултат на големите инфраструктурни проекти и склучувањето повеќегодишни полиси поврзани со нив. Овие договори од прв квартал 2025 година не се предмет на годишна обнова, па нивното отсуство во првиот квартал од 2026 година влијае врз споредбените показатели.“, објаснува Марија Томеска, претседателка на Управниот одбор на „Еуролинк“. Оттаму додаваат и дека осигурителните полиси поврзани со вакви големи инфраструктурни проекти се одликуваат со несекојдневно високи суми на осигурување и премии, и истите имаа сличен значителен ефект врз целиот осигурителен пазар.

„Ова е директен пример за начинот на кој инфраструктурните вложувања позитивно влијаат врз реалната економија и во иднина вакви проекти ќе придонесат за понатамошен развој на осигурителниот сектор и економијата во целина“ , истакнува Томеска.

 

 

Од останатите компании за неживотно осигурување, инаку, најголем пораст на БПП се забележува кај „Граве неживот“ (31,81 отсто) и кај „Македонија – ВИГ“ (18,75 отсто).

Со овие промени во БПП што ги наведовме, после првиот квартал од 2026 пазарен лидер кај неживотното осигурување е „Македонија – ВИГ“ со 18,34 отсто учество, пред „Триглав“ со 13,47 отсто и „Сигал неживот“ којшто со “Кроација неживот“ се блиску на трето и четврто место со 12,1 отсто и 11,97 отсто респективно.

Кај животното осигурување, пак, регистриран е раст од 12,75 отсто, на 13,9 милиони евра и оваа класа осигурување продолжува со високиот двоцифрен раст што го забележува веќе со години. Тука најголем раст има БПП кај „Сигал живот“, од 43,91 отсто, а само кај „Граве живот“ има пад, од 3,36 отсто во однос на првиот квартал од 2025. Пазарен лидер меѓу шесте компании од овој сегмент е “Кроација живот“, со 27,8 отсто, пред „Триглав живот“ со 25,7 отсто и „Винер живот“ со 20,46 отсто.

Што се однесува до делот на бруто исплатените (ликвидирани) штети (БИШ), кај неживотното осигурување во првиот квартал има пад од 3,78 отсто, на 20,52 милиони евра. Кај животното осигурување, има раст на БИШ од 22,15 отсто, на 5,58 милиони евра.

 

  Кај животното осигурување има уште доста простор за раст
 

Животното осигурување во Македонија учествува со помалку од 20 проценти во вкупното осигурување, конкретно околу 18 отсто за првиот квартал, за разлика од поразвиените пазари во регионот, и западните економии, каде што е застапено со повеќе од една третина. Ова значи дека има сѐ уште голем простор за раст којшто осигурителните компании за живот треба да го искористат. Податоците за осигурувањето живот покажуваат дека во структурата доминира осигурувањето со штедна компонента. Кај овој производ суштинска е материјалната заштита за членовите на семејството на осигуреникот во случај на негова смрт. А дополнителен бенефит е тоа што вложените средства всушност се заштеда доколку осигуреникот го доживее истекот на осигурувањето. А на заштедата има и принос кој е однапред дефиниран. Ова е најстар продукт што на нашиот пазар за животно осигурување се продава повеќе од 20 години.

Интенција на особен и силен раст има кај ризико осигурувањето – продукт што нема штедна компонента. Кај ова осигурување се осигурува само животот во определен временски рок. Доколку не се случи ризикот компанијата ги задржува сите вложени средства. Ова осигурување бележи голем раст како обезбедување на банкарските кредити кои ги подигаат граѓаните.

Значаен раст во последните пет-шест  години бележи осигурувањето со учество во добивката кое има инвестициска компонента. Тоа е популарно познато како јунит линкд (Unit Linked) осигурување. Кај овој продукт дел од средствата се вложуваат во финансиски инструменти (удели во фондови и акции) чии цени се променливи, пазарни и зависат од берзите.