Можен конфликт меѓу Ворш и Трамп, се наѕира зголемување на каматите

Кога Кевин Ворш положи заклетва на церемонија во Белата куќа во мај, претседателот Доналд Трамп го пофали својот лично избран претседател на Федералните резерви и го охрабри да биде „целосно независен“.

„Само прави го своето“, рече тој.

Таа слобода што му ја даде претседателот ќе биде ставена на тест оваа недела, бидејќи Фед се соочува со сѐ поголем притисок да ги зголеми каматните стапки за да ја скроти високата инфлација. Извештајот за потрошувачките цени објавен во петокот покажа дека таканаречената базична инфлација пораснала со темпо повисоко од очекуваното во август, зголемувајќи ги над 85 отсто очекувањата на инвеститорите на пазарите на фјучерси за зголемување на каматите на состанокот на Фед на 15 и 16 септември.

Тоа го става Ворш на пат кон судир со претседателот, кој повеќепати вршеше притисок врз централната банка драстично да ги намали каматите. Трамп неодамна се закани дека ќе ги заостри трговските војни ако монетарната политика не биде олабавена, а во неделата го повтори својот став дека трошоците за задолжување во САД треба да бидат најниски во светот.

Запрашан дали очекува централната банка да ги зголеми каматите на претстојниот состанок, Трамп рече: „Не знам“.

Притисокот за полабава политика дополнително го засилува политичката вознемиреност во Белата куќа. Непосредно пред изборите на половина од претседателскиот мандат, анкетите покажаа растечко незадоволство кај гласачите поради зголемените трошоци за живот. Пониските камати - дури и ако се потребни месеци за нивниот ефект да се почувствува во реалните сметки за хипотекарни или кредитни картички - би можеле да му дадат простор на Трамп да сигнализира дека претстои економско олеснување и да ја тргне вината од администрацијата.

Таквата динамика го остава Ворш заробен во институционална стега само неколку недели пред гласачите да излезат на избори.

„Навистина се наоѓаат во ситуација во која не можат да победат - или ќе го навлечат гневот на претседателот или ќе го намалат својот кредибилитет на пазарите, со последици за инфлацијата што веројатно ќе бидат посериозни подоцна“, рече Морис Обстфелд, виш соработник во Институтот за меѓународна економија „Питерсон“ (Peterson Institute for International Economics) и поранешен главен економист на Меѓународниот монетарен фонд (International Monetary Fund). „Не мислам дека Ворш сака да остане запаметен како претседател на Фед кој попуштил пред притисокот на администрацијата кога мандатот на Фед бил доведен во прашање.“

По новиот извештај за инфлацијата, еден претставник на Белата куќа испрати измешани сигнали за тоа како претседателот би можел да реагира на зголемувањето на каматите.

Во петокот директорот на Националниот економски совет, Кевин Хасет, за „Блумберг телевизија“ изјави дека Трамп и натаму сака каматите да се намалат и дека, ако Фед ги зголеми, „претседателот ќе има што да каже за тоа“.

Во неделата Хасет донекаде го ублажи тој став.

„Ако станува збор за зголемување на каматите, тогаш претседателот - сигурен сум дека нема да биде особено среќен поради тоа, но пред сѐ ќе ја брани независноста на Кевин Ворш“, рече тој во емисијата „Фокс њуз сандеј“.

Напади врз Пауел

Ако искуството на претходникот на Ворш е некаков показател, можеби го очекуваат проблеми. Првиот претседател на Фед во мандатот на Трамп, Џером Пауел, положи заклетва на почетокот на февруари 2018 година, а веќе во јули истата година претседателот јавно го критикуваше поради зголемувањето на каматите. Следуваа години напади без преседан.

Сепак, Пауел одржуваше дистанциран и формален однос со Белата куќа. Ворш, за разлика од него, неформално разговарал со Трамп повеќепати откако ја презеде функцијата. Некои набљудувачи на Фед сметаат дека, дури и ако централната банка продолжи со нов круг зголемувања на каматите, Ворш може да го смири Трамп потпирајќи се на својот личен однос со претседателот.

„Може да му ласка на претседателот по телефон, да го слуша и да му дозволи да го каже своето“, рече Мајкл Редмонд, економист за САД во консултантската компанија „Енерџи аспектс“ (Energy Aspects). „Можеби Ворш и не е под толку силен притисок.“

Сепак, Ворш чекори по чувствителен пат со Белата куќа, која изврши силен притисок врз централната банка, и тоа не само преку вербални напади.

Трамп се обиде - во постапка што досега беше блокирана од Врховниот суд - да ја отпушти гувернерката на Фед, Лиса Кук. Неговото Министерство за правда, исто така, спроведе кривична истрага против Пауел поради наводи за измама поврзана со реконструкцијата на седиштето на Фед. Истрагата беше прекината откако законодавци од двете партии се спротивставија, а федерален судија ја опиша истрагата како злоупотреба на моќта.

„Ворш во моментов не може политички да победи“, рече Хедер Лонг, главна економистка во „НФКУ“ (Navy Federal Credit Union). „Ако ги зголеми каматите, ќе добие објава од Трамп, а ако ги остави непроменети, ќе се соочи со остра реакција“ од пазарите.

Големите компании од Волстрит, меѓу кои „ТД банка“ (TD Bank) и „ЏП Морган“ (JPMorgan Chase & Co.), брзо ги ревидираа своите прогнози по извештајот за инфлацијата објавен во петокот, очекувајќи зголемување на каматите оваа недела.

Што вели „Блумберг економикс“...

„Нефилтрираниот сигнал од пазарот е јасен: инвеститорите сакаат и очекуваат ФОМЦ да ги зголеми каматите. Ако Фед не ги зголеми, Ворш ќе го загуби кредибилитетот во очите на учесниците на пазарот.“

Ана Вонг, економистка, и Ендрју Сахер, економист 

Патрик Харкер, поранешен претседател на Фед во Филаделфија, кој сега работи во школата „Вортон“ при Универзитетот на Пенсилванија, рече дека зголемувањето на каматите, спротивно на очекувањата, би можело да им помогне на пошироките економски цели на администрацијата со намалување на загриженоста за инфлацијата. Повисоките инфлациски очекувања може да ги зголемат приносите на американските државни обврзници со подолг рок, со што хипотеките и корпоративното задолжување стануваат поскапи.

„Со зголемувањето на каматите се испраќа сигнал дека Фед си ја врши работата“, рече Харкер. „Тоа би можело да помогне во она што администрацијата се обидува да го направи, а не да му наштети.“

Приносот на 30-годишната американска државна обврзница значително порасна на 29 јули, кога Фед ги остави каматите непроменети, а Ворш не успеа да ја објасни одлуката на начин што би ги задоволил инвеститорите.

Балансирање

Во меѓувреме, Ворш мора да одржи уште една рамнотежа, овојпат во самиот Фед. Комитетот за монетарна политика што го наследи во мај е решен да ја зачува независноста на Фед. Тој инстинкт за институционална одбрана особено дојде до израз во мај, кога Пауел прекрши преседан стар неколку децении останувајќи на функцијата гувернер по завршувањето на мандатот како претседател, со што го спречи Трамп да го пополни неговото место.

Во такви околности, претставниците на Фед стануваат сѐ позагрижени поради упорно високата инфлација. Тројца креатори на политиката на состанокот во јули се изјаснија против одлуката и побараа зголемување на каматите. По најновите податоци, обидот на Ворш да го спречи зголемувањето на каматите би можел да му наштети на угледот меѓу колегите што се надева дека ќе ги предводи.

Иронично, тоа е моментот што Трамп го предвиде кога ги интервјуираше кандидатите за највисоката функција во Фед.

„Ми кажуваат сѐ што сакам да слушнам, а потоа ја добиваат работата“, рече Трамп во јануари, неколку дена пред да го избере Ворш. „Ја добиваат работата и одеднаш: ‘Ајде малку да ги зголемиме каматите’.“

-Со помош на Марија Паула Михарес Торес