Што може Мерц од очекува од својата прва посета на Кина?

За време на својата кампања, германскиот канцелар Фридрих Мерц најави радикална промена од претходните лидери кои ја поддржуваа трговијата со Кина: тој ги предупреди бизнис-лидерите да не прават поголеми инвестиции таму и да не сметаат на помош од владата ако нешто тргне наопаку.

Но економската реалност се покажува како неизбежна, спротивставувајќи се на разговорите од Берлин за „намалување на ризикот“ од втората најголема економија во светот. Германските инвестиции во Кина достигнаа четиригодишен максимум во 2025 година, а кинескиот извоз во Германија се зголеми додека германскиот извоз во Кина опадна.

Несогласувањето меѓу остриот став на Мерц, трајните економски врски меѓу Кина и Германија и геополитичките потреси ќе ја направат неговата прва владина посета на Кина следната недела тежок баланс: Кина е и стратешки ривал и суштински трговски партнер. Иако ќе се обиде да воспостави личен однос со својот колега Шји Џјинпинг, тој е помалку склон да му верува на Пекинг, додека неговиот префериран партнер - САД - се оддалечува од Европа.

„Она кон што се движиме е многу посистемска изложеност на Кина во иднина, а не агенда за намалување на ризикот на систематски начин,“ рече Мико Хуотари, извршен директор на тинк-тенкот Merics фокусиран на Кина. „Сигурно постои опасност од повторно зголемување на ризикот наместо негово намалување.“

Мерц треба да отпатува во Вашингтон четири дена по враќањето од Пекинг, надевајќи се да избегне судир со непредвидлива Белата куќа која ја направи непријателската политика кон Европската унија столб на својата надворешна политика. Кога канадскиот премиер Марк Карни отпатува во Кина во јануари, Доналд Трамп му се закани со царини ако потпише трговски договор. Американски функционери приватно ги искараа германските колеги дека не се доволно строги кон Кина.

Марк Карни/Bloomberg Mercury

„Канцеларот е свесен за политичкото и стратешкото значење на оваа прва посета на Пекинг,“ рече Николаус Ципелиус, пратеник од партијата Христијанско-демократска унија на Мерц. „Целта е да се прилагоди германската политика кон Кина така што силна Германија ќе обезбеди насоки во Европа и ќе ги брани заедничките интереси на единствен начин.“

Луѓе кои разговарале со Мерц за оваа тема велат дека тој е пореалистичен од своите претходници, одразувајќи пошироки грижи за еднострана врска. Германската економија губи по 10.000 работни места месечно во производството и доживува она што некои економисти го нарекуваат „втора кинеска шок-терапија“.

„Кина систематски ги експлоатира зависностите на другите,“ рече Мерц овој месец на Минхенската безбедносна конференција. „Суровини, технологии и синџири на снабдување стануваат инструменти на моќ во играта со нулта добивка на големите.“

Кинеските контроли на извозот на ретки земјени суровини и критични минерали се особена непријатност што Мерц веројатно ќе ја дискутира со Шји. Само дел од она што компаниите го нарачуваат навистина се испорачува од нивните кинески добавувачи – и тоа откако Пекинг се согласи да издаде т.н. општи лиценци за олеснување на трговијата со тие материјали, според луѓе запознаени со прашањето.

Канцеларот ќе биде придружуван од една од најголемите бизнис-делегации што некогаш патувале со германски владин авион. Таа ги вклучува големите автомобилски производители, како и претставници на други компании и сектори што страдаат во конкуренцијата со Кина.

Кинеските функционери се обидоа да го олеснат патот за првата лична средба меѓу конзервативниот канцелар и Шји. Во гостински текст во Handelsblatt, амбасадорот на Кина во Берлин, Денг Хонгбо, ги пофали трговските врски и ја повика германската влада да ја преиспита својата стратегија.

Bloomberg Mercury

„Некои повикуваат на намалување на ризикот и помала зависност од Кина,“ напиша Хонгбо. „Безбедносните грижи се разбирливи за секоја земја, но дефиницијата за безбедност исто така треба да има рационални граници.“

Иако Мерц јасно стави до знаење внатрешно дека ќе ги отвори контроверзните прашања со Шји, вклучително и воената поддршка на Пекинг за руската воена машинерија, неговата влада веќе ги почувствува последиците од допирање на најчувствителното кинеско прашање: Тајван.

Силните коментари на министерот за надворешни работи Јохан Вадепфул во поддршка на Јапонија и Тајван резултираа со тоа што кинеската страна откажа некои планирани високи средби.

На предизборен настан во западногерманскиот град Трир во средата навечер, Мерц накратко се осврна на агресивното однесување на Кина на море.

„Одеднаш гледаме дека Кина, сосема различно од последните 3.000 години кинеска историја, агресивно гради поморски бази во Јужното Кинеско Море, го опкружува Тајван и отворено ја изразува својата подготвеност да употреби воена сила, ако е потребно, за да го постигне т.н. обединување на Кина,“ рече Мерц. „И токму во средината на сето тоа сме ние, Европејците, и ние, Германците.“