Дарувај крв за обврзници: Необична акција во Романија за привлекување на инвеститори

Кога Јонут Неделеа дарува крв, сака да знае дека му помага на некој Романец на кој му е потребна. Исто така, сака да стави и малку дополнителни пари в џеб.

Затоа, неколку пати годишно, Неделеа, 46-годишен проект-менаџер, трпеливо чека со часови во редица во дотраен објект во центарот на Букурешт, за медицинска сестра да му ја боцне раката. Подоцна, се најавува на својата брокерска сметка и го прикачува сертификатот за крводарител за да ја добие својата финансиска награда: можност да купи романски државни обврзници со зголемени каматни стапки од над 7 отсто. Тоа е цел еден процентен поен над каматната стапка достапна за повеќето мали инвеститори.

„Можеби ќе изгубите половина ден за самото дарување“, рече Неделеа, „но очигледно вреди.“

Програмата „крв за обврзници“ е една од најнеобичните кампањи за финансирање на долгот во светот. За Романија, сепак, функционира - истовремено помага да се ублажи хроничниот недостиг на крв во земјата и да се обезбедат неопходни средства за покривање на значителниот буџетски дефицит. Од почетокот на 2025 година, програмата собрала околу 2,8 милијарди леи (604 милиони долари), од десетици илјади индивидуални инвеститори.

Земјата е дел од глобалниот напор на креаторите на политики да ги убедат обичните граѓани да помогнат во финансирањето на јавната потрошувачка. Од Италија до Јапонија и Бразил, властите експериментираат со нови начини да ги привлечат водоинсталатерите, механичарите и наставниците да купуваат обврзници. Со оглед на тоа што државниот долг во голем дел од светот значително порасна во последните години, итноста се зголеми. Во денешна Романија, програмата за мали инвеститори, кога се вклучува и размената „крв за обврзници“, обезбедува речиси една петтина од вкупните потреби на владата за задолжување.

„Дури и мали чекори помагаат“, рече Мориц Кремер, главен економист во германската ЛБВ (Landesbank Baden-Wuerttemberg) и поранешен главен директор за кредитни рејтинзи во S&P Global. „Владите се обидуваат да го соберат секој кредит што можат да го добијат.“

Дел од привлечноста е поврзан со начинот на кој се однесуваат малите инвеститори. Во најголем дел, тие имаат тенденција да купуваат и да ги задржуваат обврзниците, за разлика од хеџ-фондовите и странските институции, кои можат да побрзаат да излезат од инвестициите во периоди на турбуленции. Во исто време, повисоките каматни стапки ги направија обврзниците попривлечни за обичните штедачи.

Домаќинствата преземаат поголем удел од државниот долг на земјите од ОЕЦД Bloomberg

Домаќинствата поседуваа 11 отсто од државниот долг во 2024 година во земјите што ги следи Организацијата за економска соработка и развој, што е повеќе од двојно во споредба со уделот во 2021 година. Шест земји издадоа нови хартии од вредност наменети за малите инвеститори во годината до октомври 2025 година, а уште шест планираа да го сторат тоа.

Во Јапонија, продажбата на обврзници цвета бидејќи физичките лица посегнуваат по највисоките приноси во последните децении. Од април до септември, земјата продаде рекордни 5,14 билиони јени (33 милијарди долари) во обврзници на малите инвеститори, што е зголемување од 84 отсто во однос на претходната година.

Издавањето јапонски државни обврзници за поединци достигна рекордно ниво Bloomberg

Земјата со децении им нуди обврзници на малите инвеститори и користи цртани ликови, како еден наречен Кокусај-сенсеи, или „Наставникот за државни обврзници“, за да ја поттикне продажбата. Во август започна нова маркетиншка кампања, која ги промовира инвестициите како „плус за сите“. Властите, исто така, разгледуваат дали да дозволат обврзници во сметки ослободени од данок, а можно е и да ги намалат даноците на наследство за таквите средства.

Сепак, придобивањето на домаќинствата има своја цена, особено ако благајниците мора да понудат даночни олеснувања или повисоки приноси за да ги привлечат купувачите. Скептиците тврдат дека, во повеќето земји, вложените суми се премали за значително да влијаат врз дефицитите. Владите, исто така, мора да имаат предвид дека успешните програми за обврзници ќе повлечат пари од штедните сметки на потрошувачите, создавајќи ризици за банките, а во некои случаи и за финансиската стабилност.

Глобални обврзници за мали инвеститори Bloomberg

„Не ми се чини дека вреди“, вели Сунил Кришнан, раководител на одделот за повеќе средства во „Авива“ (Aviva Investors). „Тоа повеќе не е евтин извор на долг.“

Назад во Романија, која минатата година имаше најголем буџетски дефицит во Европската Унија, шефот на Министерството за финансии Стефан Нану тврди дека социјалните придобивки ја оправдуваат дополнителната цена на обврзниците поврзани со дарувањето крв. Програмата, која започна во 2023 година како кампања со популарна рок-радиостаница, нема никакви маркетиншки трошоци и добива бесплатен телевизиски простор за рекламирање, додаде тој.

„Нашата цел не е да збогатиме некои луѓе, туку да го поддржиме дарувањето крв“, рече Нану во интервју.

Лавиниу Безе, шеф на романското здружение на мали трговци, е еден од оние што се одѕиваат на повикот. Тој дарува крв четири пати годишно за да купи повеќе обврзници, кои сега сочинуваат 40 отсто од неговото портфолио.

„Тргувањето ми е во крвта“, рече тој. „Како инвеститор, дури и ако добивате еден процентен поен повеќе, се разбира дека треба да го искористите тоа.“