Цената на гасот достигна 100 евра за првпат по енергетската криза од 2022 година

Европскиот природен гас поскапе и надмина 100 евра за мегават-час за првпат од енергетската криза во 2022 година, оживувајќи ги стравувањата од нов ценовен шок со сериозни последици, токму кога регионот се приближува кон сезоната на најголема побарувачка.

Референтните фјучерси скокнаа за повеќе од 4 отсто и го достигнаа највисокото ниво од декември 2022 година, надминувајќи го прагот последен пат забележан за време на превирањата што следеа по руската инвазија на Украина. Стравувањата дека ескалацијата на војната во Иран би можела дополнително да ги наруши глобалните испораки на гас се надоврзаа на ниските резерви на гориво во Европа и зголемената побарувачка за греење, поттикнувајќи го најновиот скок на цените.

Цените се зголемија повеќе од трипати во споредба со периодот пред војната во Иран, брзо поништувајќи го повеќегодишниот напредок во враќањето на европските трошоци за енергија под контрола. Нарушувањата во снабдувањето поврзани со конфликтот на Блискиот Исток веќе додадоа повеќе од 100 милијарди евра на европската сметка за увоз на фосилни горива. Со оглед на тоа што резервите се невообичаено ниски за овој период од годината - а се очекува постуденото време во наредните денови да ја зголеми побарувачката - враќањето на цените над 100 евра го засилува притисокот врз компаниите, домаќинствата и владите.

Европа сè уште е далеку од екстремно високите цени достигнати за време на претходната енергетска криза. Но, во делови од регионот веќе почнаа да избувнуваат социјални немири поради трошоците за живот, додека се појавуваат знаци на притисок врз производствениот сектор, а Европската Унија побара од земјите членки да разгледаат мерки за ограничување на побарувачката за енергија.

Европскиот гас на нивоа што последен пат беа забележани за време на кризата пред четири години Bloomberg

„100 евра несомнено претставуваат психолошка граница“, изјави Том Марзек-Мансер, директор за европскиот пазар на гас и течен природен гас (ЛНГ) во Wood Mackenzie. „Со оглед на тоа колку многу се менува геополитичката ситуација на Блискиот Исток во моментов, особено со оглед на претстојните конгресни избори во САД, нема да биде потребно многу за цените на гасот во Европа да пораснат уште повеќе“.

САД им соопштиле на неколку земји од Персискиот Залив дека треба да бидат подготвени за кратка, интензивна воена кампања по изборите, објави Wall Street Journal, повикувајќи се на неименувани извори. Оваа можност, исто така, придонесе за раст на цените на нафтата во средата. Катар - еден од водечките снабдувачи со течен природен гас на Блискиот Исток - веќе го продолжи применувањето на клаузулата за виша сила за испораките кон италијанската компанија Edison SpA и кон некои азиски купувачи до крајот на годината.

„Имаме две војни, а нивните последици се споија“, изјави Ан-Софи Корбо, истражувачка во Центарот за глобална енергетска политика при Универзитетот Колумбија. „Цените на сите суровини растат, па тие меѓусебно се поттикнуваат“.

Долготраен конфликт веројатно ќе ја принуди Европа да плаќа повеќе за пратките со течен природен гас, особено ако студените периоди ја зголемат побарувачката во Азија. Резервите, пониски од вообичаеното, ја ставија Европа во неповолна положба додека влегува во зимата, принудувајќи ја да понуди повисоки цени од конкурентските купувачи за да обезбеди испораки на пазарот на спот-тргување.

Иако температурите во северозападна Европа оваа недела се искачија над вообичаените нивоа, се предвидува дека во наредните денови ќе опаднат, што потенцијално би можело да се совпадне со студени периоди во делови од Азија.

Цените на течниот природен гас во Азија, исто така, скокнаа на највисокото ниво од 2022 година. Доколку оваа зима биде постудена од просечната, а снабдувањето биде ограничено, европската референтна цена би можела да скокне над 200 евра за мегават-час, предупреди консултантската компанија Energy Aspects Ltd. претходно овој месец. Тоа би било конкурентска катастрофа за европската индустрија, особено ако се има предвид дека соодветната цена во САД е близу 8,5 евра за мегават-час.

Регионот има малку, ако воопшто има, брзи решенија за ублажување на влијанието врз потрошувачите во време кога буџетите веќе се под притисок. ЕУ презема чекори за одложување на новите правила за емисиите на метан, кои би можеле да го попречат увозот на гас, но тоа нема да помогне во краткорочното ограничување на цените. Целосната забрана за руски течен природен гас треба да стапи во сила во јануари, а некои политички субјекти вршат притисок овие мерки повторно да се разгледаат со цел да се намалат трошоците.

Холандските фјучерси со испорака во следниот месец, кои претставуваат референтна цена за гасот во Европа, се тргуваа по цена за 4,4 отсто повисока, односно 100,27 евра за мегават-час, до 16:46 часот во Амстердам. Соодветните договори во Обединетото Кралство, исто така, скокнаа на највисокото ниво од декември 2022 година.