Какаото ќе има добар род годинава, но нема да ја реши чоколадната криза

Растенијата какао изгледаат подобро и поквалитетно во новава сезона, но можеби тоа нема да биде доволно за значајно да се намалат трошоците за чоколадо.

Откако лошите култури во Западна Африка годинава поттикнаа огромен недостиг од зрна какао, но и поради превирањата на пазарот, фокусот е свртен кон тоа како ќе се одвива производството во сезоната 2024-2025, која официјално започнува следната недела. Според просечните процени на аналитичарите и на трговците што ги анкетираше „Блумберг“, глобалното производство може да ја надмине побарувачката за околу 90.000 тони, делумно поради подобрата жетва кај најголемиот производител, Брегот на Слоновата Коска.

Пооптимистичките прогнози и падот на фјучерсите за какао од приближно 30 проценти од рекордната цена постигната во април сугерираат дека најлошото од кризата можеби поминало. Но кризата ги принуди производителите на чоколадо да ги намалат резервите на најниско ниво во последните децении и ќе биде вистински предизвик да се обноват тие резерви со само мал вишок. Тоа претставува ризик да се задржат историски високите цени уште некое време.

„Билансот со состојбата со какаото нема простор за грешка“, рече Ерик Бергман, раководител на бирото за тргување со какао и кафе во „Џеј-ес-џи комодитис“ (JSG Commodities) на Меѓународната конференција за какао (International Cocoa Conference), која се одржа месецов. Иако тој очекува мал суфицит, напомена дека ако следната година се соочува со недостиг, работите навистина може многу брзо да се свртат и цената повторно да се вивне нагоре.

На Њујоршката берза годинава фјучерсите се искачија на ценовно ниво од над 11.000 долари за тон откако неповолните временски услови и болестите на земјоделските култури им наштетија и го забрзаа стареењето на стеблата во Западна Африка, каде што се одгледува најголемиот дел од зрната во светот. Тоа им предизвика стрес на трговците и ги принуди производителите на чоколада повисоките трошоци да ги префрлат на крајните потрошувачи така што произведуваат помали чоколада или користат помалку какао.

Меѓународната организација за какао минатиот месец пресмета недостиг од 462.000 тони за периодот 2023-2024 година, што е најмногу во последните децении. Но аналитичарите очекуваат урамнотежување на пазарот во сезоната 2024-2025 бидејќи временските услови во Африка станаа поповолни.

Сепак, резервите ќе останат тесни. Фјучерсите и натаму се значително над просекот, а Меѓународната организација за какао проценува дека резервите на глобално ниво се најниски од 2002 година.
„Очекуваниот вишок во новата сезона нема да биде доволен за да ги врати резервите на посакуваното ниво и цените веројатно на среден рок нема значително да се намалат“, рече Џонатан Паркман, раководител за продажба на земјоделски производи во брокерската куќа „Марекс“ (Marex Group).

Иако не предизвикаа поголеми штети на плантажите со какао, сепак неодамнешните обилни поплави во Западна Африка потсетија дека временските услови претставуваат сериозна закана за родот.

Движење на цената на какаото Bloomberg Mercury

Дополнителни предизвици за земјоделските култури што го ограничуваат враќањето на производството на посакуваното ниво се болестите, релативно ниската плата за африканските земјоделци, која ги ограничува инвестициите во плантажите, и продажбата на обработливото земјиште за нелегално ископување злато.

За да помогнат во решавањето на тие проблеми, најголемите производители ги зголемија цените. Гана, која е втор најголем одгледувач на какао, одлучи да ги покачи платите на земјоделците за 45 проценти за новата сезона, а „Блумберг“ објави дека Брегот на Слоновата Коска размислува за зголемување од најмалку 23 отсто. И покрај најавените зголемувања на платите, и во двете земји примањата се многу помали од просекот на глобалниот пазар.

Пазарот внимателно ќе ја следи и побарувачката. Аналитичарите и трговците анкетирани од „Блумберг“ очекуваат потрошувачката да забави идната сезона бидејќи кондиторските компании купуваат помалку какао или користат алтернативи за да ги намалат трошоците. Преработката на зрната какао беше изненадувачки силна годинава.

„Нема да видиме силен пад на побарувачката, туку постепена и бавна ерозија на количествата какао што се користат. Ќе се случи производителите да користат помалку чоколадо во своите рецепти, наместо потрошувачите да ја намалат потрошувачката“, рече Фуад Мохамед Абубакар, директор на „Гана какао маркетинг компани“ (Ghana Cocoa Marketing Company UK Ltd.).