За нашите богаташи не е сѐ само во акции, има нешто и во луксузните чанти и часовници

Пред само неколку месеци, во јули 2025, првата чанта што „Ермес“ (Hermes) ја изработи пред четириесет години за пејачката и актерка Џејн Биркин се продаде за неверојатни 10 милиони долари, и тоа по десетина минути жестоко наддавање, како што известија тогаш од аукциската куќа „Сотби“ (Sotheby’s).

Купувачот беше приватен колекционер од Јапонија, кој лицитирал преку телефон, а цената го урна претходниот рекорд за чанта на аукција – ретката чанта „хималаја кели“ (Himalaya Kelly) од крокодилска кожа со дијаманти, исто така на „Ермес“, која беше продадена на аукцијата на „Кристи“ (Christie’s) во 2021 година за околу 510 илјади долари. 

Овие не се изолирани случаи – често на аукции низ светот се продаваат ретки автомобили,  како „ферари ГТО 250“ модел од 1962 година, и за повеќе од 50 милиони долари, или пак часовникот „ролекс“ (Rolex) на актерот Пол Њумен, кој достигна цена од вртоглави речиси 18 милиони долари при продажбата од аукциската куќа „Филипс“ (Phillips) пред неколку години. Ова е стратегија на ултрабогатите, кои сѐ повеќе ги диверзифицираат своите портфолија со луксузни предмети. 

Според извештајот за богатството (Wealth Report 2025) на консултантската куќа „Најт Френк“ (Knight Frank), 78 отсто од анкетираните 600 ултрабогати лица (со нето-богатство проценето над 30 милиони долари) рекле дека инвестираат во луксузни колекционерски предмети, што е раст од шест отсто во споредба со 2024 година. Во просек, овие инвестиции сочинуваат 8-12 отсто од нивните портфолија, со вкупна вредност на глобалниот пазар за инвестиции во луксузни добра проценета на 1,5 билион долари во 2025 година, што е пораст од седум отсто.

Профитабилна диверзификација

Според истражувањето на швајцарската банка УБС (UBS), 65 отсто од милијардерите сметаат дека со таквите инвестиции прават профитабилна диверзификација. Луксузните чанти се при врвот на овој тренд, исто како и часовниците, накитот, скапоцените монети и, секако, автомобилите. Kaj чантите треба да се истакне дека, историски гледано, само моделот „биркин“ на „Ермес“ и уште една мала група на други дизајнерски брендови како „Шанел“ имаат екстра високи стапки на поврат на инвестицијата. Според едно постаро истражување на „Бегхантер“ (Baghunter) од 2016 година, но сепак релевантно за докажување на поентата, годишниот просечен пораст на вредноста на „биркин“ во периодот помеѓу 1980 и 2015 година била 14,2 отсто, додека на индексот S&P 500 нешто помалку од 10 отсто. „Дилојт“ (Deloitte), пак, проценува дека повратот на инвестицијата за „биркин“ е 92 отсто кумулативно од 2015 до 2025 година, двојно повеќе од растот на продажбите на целата групација „Ермес“, од 43 отсто.

Edward Berthelot/Getty Images

 

Според едно истражување на „Мекинси“ (McKinsey), пак, секундарниот пазар за луксузни чанти во 2024 година достигнал вредност од 25 милијарди долари, а 70 отсто од богаташите овие добра ги сметаат за знак за богатство. Уникатниот дизајн и ограниченото производство („Ермес“ произведува само 12.000 чанти „биркин“ годишно) создаваат огромна побарувачка и листи на чекање за овој модел.

„Блумберг“ на почетокот од годинава пишуваше за „Луксуз“ (Luxus), баш соодветно именувана инвестициска компанија, чиј хеџ-фонд купува чанти „биркин“ и „кели“ (Kelly) од „Ермес“ на секундарниот пазар, а потоа ги препродава. Во првата рунда биле собрани милион долари, купени биле 36 чанти, кои потоа биле продадени, а фондот тврди дека остварил приход од 40,6 отсто. Постојат планови за раст во текот на 2026 година.

Чантите го победија индексот

Според индексот на инвестиции во луксуз (The Knight Frank Luxury Investment Index – KFLII) на „Френк Најт“, за пет години вредноста на луксузните чанти пораснала за 21,4 отсто, додека за десет години за 72,6 отсто.

Кај часовниците перформансите се уште подобри, односно принос од 52,7 отсто за пет години и цели 125 отсто за една деценија. Автомобилите, пак, носат принос од речиси 30 отсто за последниве пет години и безмалку 60 отсто за десет. Пад на вредноста за изминатава година има кај ексклузивните шишиња виски, од 9 отсто, но затоа пак вискито за десет години има пораснато за речиси 200 отсто. Најмал принос на долг рок имаат обоените дијаманти, поточно само 3,8 отсто за десет години. 

Гледано долгорочно, хипотетички, доколку сте инвестирале еден милион долари во 2005 година, следејќи го индексот на луксузни добра на „Френк Најт“, за 20 години вашата инвестиција ќе вредела 5,4 милиони долари. Истата инвестирана сума во американскиот индекс S&P 500 би вредела пет милиони долари на крајот од 2024 година.

Не е изненадувачки, според аналитичарите на „Френк Најт“, што секторот на луксузни предмети помина подобро за време на големата финансиска криза што почна некаде во 2008 година во споредба со финансиските инструменти. Со можностите да се поткрепат инвестициите во луксуз со евтини кредити, бумот за колекционерски предмети траеше повеќе од една деценија.

И додека на акциите и другите финансиски инструменти им беа потребни неколку години за да фатат чекор со луксузните добра, изминатата деценија, а особено последниве пет години, гледаме конзистентен тренд на посилни приноси кај финансискиот сектор. Во моментов, со добрите перформанси на акциите и силните традиционални прибежишта како златото, на инвеститорите им требаат добри причини за да влезат во светот на луксузот.

Dhiraj Singh/Bloomberg

Во многу случаи, како што се наведува во анализата на „Френк Најт“, овие причини се сведуваат едноставно на задоволството во инвестирањето. Во минатогодишниот извештај за пазарот на луксузни добра, оваа консултантска куќа наведе дека најголемиот двигател за купување скапи колекционерски предмети била „радоста од поседувањето“, што предничело како причина во сите региони од светот опфатени со истражувањето, освен во Азија.

Онлајн пазарите ја прошируваат листата на луксузни предмети

Подемот на онлајн пазарите, пак, значително го промени пејзажот на луксузот. За веќе етаблираните сектори, како што се уметничките дела, тоа помогна во транспарентноста и им влеа доверба на новите купувачи да влезат на пазарот. Во исто време, онлајн пазарот го поттикна проширувањето на дефиницијата за луксузни колекционерски предмети. Во текот на изминатата деценија видовме чанти на кои им се придружија т.н. неразменливи токени НФТ (NFT), ретки модели на спортски патики, картички „покемон“ и многу други предмети. 

Natalie Behring/Bloomberg

 

Најновиот тренд на колекционерски предмети сè повеќе се засилува и брзо се шири преку социјалните медиуми. Иако оваа пролиферација ја зголемува големината на пазарот во однос на заинтересираните инвеститори, таа исто така создава огромна конкуренција за тоа каде се насочуваат инвестициите. 

Ќе го спомнеме примерот на социјалната мрежа Тикток (TikTok), која неодамна влезе во светот на луксузната малопродажба, со обидите да стане дестинација за купување скапоцени чанти и часовници што чинат десетици илјади долари.

Некогаш доживуван како виртуелна „продавница за еден долар“, Тикток шоп денес прикажува чанти од 11.000 долари на брендовите „Ермес“ и „Шанел“, како и ретки лимитирани патики создадени во соработка со куќи како „Луј Витон“ и „Најк“. Тикток шоп сега продава и часовници „ролекс“ и „картие“ – производи што платформата ги додаде навреме за Црниот петок. Повеќето артикли се половни и доаѓаат од препродавачи, од кои многумина користат вештачка интелигенција за да ја верификуваат автентичноста на производите, надевајќи се дека огромниот глобален опсег на Тикток ќе донесе нови купувачи.