Зошто е толку тешко да се поразат јеменските Хути?

По четири години релативен мир, повторно започна војната во Јемен меѓу бунтовничката милиција Хути и меѓународно признаената влада на земјата, како и нејзиниот поддржувач Саудиска Арабија. На 4 октомври коалицијата предводена од Саудиска Арабија, која ги поддржува владините сили, на социјалните мрежи објави дека започнува целосна воена кампања против Хутите, со цел да се „елиминира“ групата.

Тоа е амбициозна цел. Некогаш отфрлани како неорганизирана група што се борела во сандали од комбиња, Хутите покажаа издржливост и широк дострел. Откако го презедоа главниот град Сана во 2014 година, Хутите сега контролираат територија на која живее најголемиот дел од населението на Јемен. Тие претходно издржаа долгогодишни воени операции поддржани од Саудиска Арабија за нивно потиснување, како и американски, британски и израелски воздушни напади чија цел беше да ја казнат групата поради нејзините напади врз комерцијалниот бродски сообраќај во Црвено Море и врз самиот Израел. Иако имаат поддршка од Иран, Хутите сè повеќе имаат и други начини да се вооружуваат.

Кои се Хутите?

Официјално познати како Ансар Алах или „Божји помошници“, Хутите се дел од клан што потекнува од северозападната провинција Саада во Јемен. Тие се следбеници на зајдитскиот разгранок на шиитскиот ислам, кој сочинува приближно една третина од населението на земјата.

Хутите се појавија во 1990-тите, откако Северен Јемен и Јужен Јемен беа обединети, започнувајќи серија бунтови против владата. Нивното заземање на Сана во 2014 година предизвика граѓанска војна, која сè уште ја дели земјата.

Хутите се противници на Западот и на Израел и се прогласени за терористичка организација од страна на САД и Европската Унија. Тие се дел од таканаречената „Оска на отпорот“, која беше воспоставена од Иран и ги вклучува Хезболах во Либан и Хамас во Газа, и двете организации исто така класифицирани како терористички организации од страна на САД и други земји. Овие групи добиваат обука, техничко знаење и оружје од Иран.

Колку се блиски Хутите и Иран?

Хутите тесно се координираат со Иран и во голема мера ги делат неговите стратешки цели, но носат сопствени одлуки. Иран е важен извор на оружје за Хутите, но не е единствен. Тие можат да се потпрат на племенски мрежи за шверц во Јемен и сè повеќе набавуваат комерцијално достапни компоненти и суровини од подалечни места, вклучувајќи ја и Кина. Групата ги прошири напорите за склопување и производство на сопствено оружје. Со намалувањето на зависноста од пратки со целосно изработено иранско оружје, Хутите им отежнаа на противниците да ги нарушат нивните операции.

Теснецот Баб ел Мандеб е клучна точка за поморскиот сообраќај на Блискиот Исток

 

Овој воден пат е дел од витална пократка рута меѓу Европа и Азија

 

Bloomberg

Зошто повторно започна војната во Јемен?

До 2022 година двете страни во војната во Јемен имаа причина да се повлечат од борбите. Саудиска Арабија интервенираше во војната во 2015 година со цел да ја врати меѓународно признаената влада на власт. Но Хутите останаа цврсто вкоренети и возвраќаа врз Саудиска Арабија со ракети и дронови. За Хутите, прекинот на борбите понуди можност да обезбедат отстапки, вклучувајќи ги и поголемиот увоз на гориво и правото на ограничено функционирање на комерцијалните летови од аеродромот во Сана. Примирјето со посредство на Обединетите нации во голема мера стави крај на прекуграничните напади. Иако формално истече шест месеци подоцна, непријатниот мир се одржа речиси четири години.

Потоа, на 13 јули оваа година саудиски авиони го нападнаа аеродромот во Сана за да спречат ирански авион со делегација на Хутите да слета. Делегацијата се враќаше од погребот на покојниот врховен лидер на Иран, Али Хаменеи, кој беше убиен на почетокот на американско-израелската војна против Иран. Саудиска Арабија долго време го обвинува Иран дека користи комерцијални патнички авиони како воздушен мост за префрлање оружје и воени експерти во областите под контрола на Хутите во Јемен.

Хутите одговорија со лансирање ракети и дронови кон меѓународниот аеродром Абха во јужна Саудиска Арабија. На 20 јули тие објавија дека воведуваат, како што го нарекоа, „поморска блокада“ на Саудиска Арабија, предупредувајќи ги бродските компании дека нивните пловила се изложени на ризик од напад доколку ги користат пристаништата на кралството.

Милицијата продолжи со напади врз саудиските градови, воените позиции и нафтената инфраструктура, предизвикувајќи возвратни саудиски воздушни напади. Во Јемен, Хутите ја засилија својата кампања против владата поддржана од Саудиска Арабија.

А во септември, во најголемото територијална инвазија во последните години, тие се придвижија кон југ, зацврстувајќи ја контролата врз јеменскиот брег на Црвено Море и стратешкиот теснец Баб ел Мандеб, важен коридор за извоз на нафта. Враќањето на тие територии беше меѓу главните цели на кампањата започната од јеменските сили поддржани од Саудиска Арабија.

Која е целта на оваа борба?

За Саудиска Арабија, поразот на Хутите би значел елиминирање на долгогодишен непријател на кралството. Нападите на милицијата ризикуваат да ги поткопаат економските амбиции на де факто владетелот на кралството, престолонаследникот Мохамед бин Салман, кој сака да привлече милијарди долари странски инвестиции во проекти што се движат од податочни центри до производство на електрични возила.

За другите земји, падот на Хутите би отстранил закана за бродскиот сообраќај што со години го нарушува сообраќајот во Црвено Море. Кога Хутите за првпат почнаа да напаѓаат бродови таму во 2023 година, тие рекоа дека тоа е одмазда за израелската воена кампања во Газа, која следуваше по нападите на Хамас на 7 октомври. Групата првично тврдеше дека се фокусира само на пловила поврзани со Израел. Но беа нападнати и бродови без директна поврзаност.

Бродскиот пат преку Суецкиот Канал, Црвено Море и Баб ел Мандеб е најпогодниот премин за бродовите што патуваат меѓу Европа и Азија. Но, за целосно да го избегнат Црвено Море, многу бродски компании сега ги испраќаат своите пловила околу јужниот дел на Африка како алтернатива - скапо заобиколување, кое е подолго за илјадници милји и може да додаде две недели на патувањата.

Каква помош добива коалицијата предводена од Саудиска Арабија?

Саудиската влада побара од западните сили поголема воена поддршка за спротивставување на Хутите. Велика Британија обезбедува авион за да им помогне на саудиските борбени авиони да дополнуваат гориво во воздух, додека Франција соопшти дека ќе испрати војници и радарски системи за заштита на Јанбу, центарот за извоз на нафта на кралството на Црвено Море.

САД не соопштија дека ќе обезбедат дополнителна поддршка, но продолжуваат да им доставуваат разузнавачки информации на Саудијците.