Незаконски имот вреден милијарди, а македонскиот буџет добива ситнеж

Пари, недвижен имот, возила, злато, сребро, компјутери и електронска опрема, машини за различни намени... Ова не е листа на желби, туку список на имотот со кој располага Агенцијата за управување со одземен имот (АУОИ). Станува збор за имот што агенцијата го стекнува врз основа на правосилни одлуки на судовите и другите државни органи со кои е наложена конфискација на имот од физички и правни лица.

Извештаите покажуваат дека постапувајќи во делот на конфискација на противправно стекната имотна корист како принос од казнено дело, АУОИ лани наплатила парични средства во вкупен износ од 83.970.310 денари или речиси 1,37 милион евра, кои во согласност со законот се уплатени во државниот буџет.

Минатата година агенцијата реализирала и една продажба на недвижен имот во износ од 62.700.000 денари (нешто над еден милион евра), а парите биле внесени во државниот буџет. Освен тоа, продадени се и пет возила во вкупна вредност од 893.400 денари (околу 14.500 евра). И тие пари се уплатени во државниот буџет.

Според извештаите, врз основа на пресуди од страна на надлежни институции се примени и евидентирани одземени девизни парични средства во вкупен износ од 75.009.456 денари (речиси 1,22 милион евра), кои ѝ се предадени на АУОИ на натамошно постапување.

Врз основа на одлуки, примени се на чување и понатамошно управување стотина возила (комбиња, теренски и товарни возила, мотори, трактори, па дури и запрежни коли и една самоделска запрежна приколка).

Во државава нема прецизна статистика за тоа колку во некоја временска рамка вреди имотот што е противправно стекнат, за некои се влечат и судските постапки, а голем дел никогаш не ѝ се враќа на државата, за жал. Во минатото некои од политичките елити се расфрлаа со ветувања од враќање на стекнатите имоти кај граѓаните (во буџетот), ама, судејќи по сумите што ги наплатува Агенцијата, тоа не е случај.  

Depositphotos

 

Од прегледот низ имотот на АУОИ се заклучува дека оваа институција одзела и многу други различни предмети, кои опфаќаат моторни пили, очила, мобилни телефони, рачни часовници, различни алати, ладилници, машини за различна намена, компјутери и други електронски уреди, облека, парфеми, лични документи, брендирани чанти и друго.

АУОИ стекнала сопственост и врз три имоти, кои инаку имаат хипотеки, па откако е направена промена во Агенцијата за катастар, продолжила со натамошно постапување и комуникација со доверителите.

Само за илустрација, во 2023 година АУОИ постапи по 275 пресуди за одземање возила и уште околу 1.500 пресуди за одземање други предмети, вклучувајќи и оружје, наркотици, цигари и тутун.

                      

2023 година АУОИ извршуваше пресуди и други надлежни институции за одземање предмети, и тоа: 275 пресуди за одземање возила; 49 пресуди за одземање цигари и тутун; 498 пресуди за одземање наркотични дроги; 430 пресуди за одземање оружје; 439 пресуди за одземање други предмети.

  

„Од страна на државните органи и други правни лица беа доставени барања за отстапување  возила без надомест, со претходна согласност од Владата. Во рамките на своите законски надлежности, АУОИ во 2023 година им отстапи 140 возила на други институции“, пишува во годишниот извештај на АУОИ. Освен тоа, агенцијата отстапила стоки на други државни органи во вкупна вредност од 10.751.399 денари или 174.820 евра, а станува збор за вкупно 48.216 парчиња различна стока.

Одземените артефакти и злато одат на чување во Народната банка

Извештаите на Агенцијата за управување одземен имот покажуваат дека во текот на минатата година се одземени  и стотина монети од различен состав и различни историски периоди од кои датираат, а одземените археолошки предмети и артефакти се предадени на чување во Народната банка.

Се заплениле и благородни метали, најмногу златен и сребрен накит, но и часовници и златни монети. Сите тие се дадени на чување во Народната банка.

Depositphotos

 

Се одземаат и оружје, цигари, тутун, наркотици...

Освен пари, благородни метали, возила и недвижен имот, како највредна стока, АУОИ одзема и многу други предмети, како оружје, цигари, тутун, наркотици, но и животни, а работата оди дотаму што некогаш се одземаат и речиси безвредни работи, како рибарски трски, запалки, секири, ќебиња, постелнина...

Освен тоа, одземени се вкупно 285 литри алкохол. Има и разни видови оружје, како пиштоли со различен калибар, марка и големина, автоматски, полуавтоматски, ловни и воздушни пушки, различни ножеви, дрвени бејзбол-палки, електрични парализатори, метални пендреци и боксирачи, разни сечила, како и куршуми.

Одземени се и најразлични наркотици, за кои во извештајот не е наведено конкретното количество, туку само видовите наркотици.

Агенцијата дури одзела и три коњи, кои се дадени на чување и натамошно управување.

Имотот се продава, а предметите се донираат

Во согласност со законите, конфискуваниот и одземен имот агенцијата го продава, а одземените предмети им ги отстапува на државни органи, јавни установи основани од државата, здруженија и фондации.

Така, на пример, лани АУОИ отстапила 10 возила, и тоа четири на ЈП за одржување и заштита на магистрални и регионални патишта Скопје, едно возило ѝ отстапила на Агенција за поддршка на претприемаштво, едно на МВР, едно задржала за себе, а три од возилата завршиле во Основното јавно обвинителство - Скопје. За сите овие одлуки Владата дала согласност.

Depositphotos

 

АУОИ им отстапила и лесно расиплива стока (овошје и зеленчук) на неколку болници, дневни центри за лица со попреченост, затвори и градинки во неколку града, како и на Психијатриската болница во Скопје.

Значително количество облека, обувки, компјутерска опрема, алати, клима-уреди и други предмети минатата година биле отстапени за основни училишта во многу населени места, како и за Општина Шуто Оризари и други државни институции.

Станува збор за предмети во вкупна вредност од стотици илјади евра, а за да ѝ се отстапат на некоја установа или државна институција, тие прво треба да поднесат барање до АУОИ, за кое Владата треба да даде согласност, за на крајот тоа да може да се реализира.

Истата практика продолжува и годинава, иако уште не е подготвен ниту полугодишниот извештај за да се согледаат конкретните податоци и преземени активности во врска со одземениот имот.

„Агенцијата ве известува дека во последниот период донирала возила, трактор, верски предмети, текстил, делови, машини и друга стока со која располага Агенцијата“, пишува во одговор од АУОИ.

Меѓународна конфискација на нелегални средства

„Во согласност со членот 52 од Законот за управување со конфискуван имот, имотна корист и одземени предмети во кривична и прекршочна постапка, доколку одземените предмети или конфискуваниот имот се во странство, тогаш продажбата се врши преку заемна меѓународна правна помош за продажба со месно и стварно надлежната институција во државата во која овие предмети и имот се наоѓаат“, објаснуваат од Агенцијата за управување со одземен имот, дополнувајќи дека директорот на Агенцијата е овластен да потпишува договори за заемна соработка со надлежните институции за управување со одземен и конфискуван имот во странство, со што би се олеснила постапката во случаите кога е потребна продажба на одзмени предмети и конфискуван имот во странство.

Depositphotos

 

На почетокот на годинава АУОИ извести за еден таков пример, кога со координирани напори на истражните органи од Македонија и САД, судството, обвинителствто и АУОИ успешно беше извршена меѓународна конфискација на незаконски стекнати парични средства. Преку оваа акција АУОИ во државниот буџет префрли вкупно 509.360 денари и 412.000 долари.

„Оваа важна акција е резултат на континуирана и силна соработка помеѓу релевантните институции, како и почитување на меѓународните стандарди за спречување организиран криминал, перење пари и финансирање тероризам“, посочија тогаш од АУОИ.

Пред избори нема распродажба на запленет имот

Агенцијата продава имот што не е оптоварен со товари, како хипотека, залог, привремени мерки и слично, па од тие причини сѐ додека не биде расчистен имотот од оптоварувањата, не може да биде ставен на продажба. Оттука, невозможно е да се предвиди конкретната динамика на продажба односно јавно наддавање на конфискуваниот имот.

„Во моментов се распишани локалните избори 2025, па од тие причини сите постапки за продажба се запрени, сѐ до моментот до конечноста на изборите“, велат од АУОИ во одговор за „Блумберг Адрија“. 

Во согласност со законските одредби, во постапките за продажба, отстапување или давање под закуп на одземените предмети или конфискуван имот (движни и недвижни имоти), како купувачи или закупувачи не можат да се јават вработените во АУОИ или други лица што службено учествуваат во постапката за продажба или учествувале во кривичната или прекршочната постапка, како и осуденото или лицето против кое се водела судската или прекршочната постапка. 

„Во постапките за продажба, отстапување или давање под закуп на одземените предмети или конфискуван имот што се состојат во движни и недвижни ствари, како купувачи или закупувачи не можат да се јават ниту брачниот или вонбрачниот другар или роднина во права линија или до четврти степен во странична линија на вработените во Агенцијата или на други лица што службено учествуваат во постапката за продажба или учествувале во кривичната или прекршочната постапка, како и брачниот или вонбрачниот другар или роднина во права линија или до четврти степен во странична линија на осуденото или лицето против кое се водела судската или прекршочната постапка“, велат од АУОИ, дополнувајќи дека исклучени од можноста за купување или закупување на овие имоти се и правните лица или одговорните лица во правните лица, како и бранителот или правниот застапник на правното лице во кое осуденото лице од кое е конфискуван или одземен имотот се наоѓа како сопственик на најмалку 25 проценти од сите акции или пак се наоѓа на раководна позиција во тоа правно лице.