Заврши првиот ден од преговорите за Украина: Киев ги оцени како конструктивни

Украина и Русија го завршија првиот ден од новите мировни разговори предводени од САД, додека Вашингтон и европските сојузници на Киев ја истакнаа важноста на веродостојните безбедносни гаранции како дел од секој договор за завршување на војната.

Трилатералните разговори во Абу Даби завршија по повеќе од четири часа и ќе продолжат в среда. Украина засега ги оценува разговорите како конструктивни, според лице запознаено со дискусијата, кое побарало да остане анонимно поради чувствителноста на прашањето.

Руските претставници засега не го коментираа состанокот. Специјалниот пратеник на американскиот претседател Доналд Трамп, Стив Виткоф, и неговиот зет Џаред Кушнер ги предводат американските посреднички напори на првите директни разговори меѓу завојуваните страни, од февруари.

Претставници на Обединетото Кралство, Франција, Германија, Италија, НАТО и Европската комисија се сретнале со украинската делегација претходно во вторникот за да ги усогласат ставовите пред разговорите, изјави Рустем Умеров, кој ја предводи украинската делегација, во објава на социјалната мрежа X. Според него, на состанокот им се придружиле и Виткоф и Кушнер.

„Учесниците истакнаа дека сите идни договори мора да го почитуваат суверенитетот, територијалниот интегритет, независното донесување одлуки и да обезбедат веродостојни безбедносни гаранции за Украина“, соопштија Кушнер, Виткоф и Европската комисија во одделни изјави.

Европејците минатата недела беа вознемирени од коментарот на Кушнер, кој сугерираше дека САД се подготвени да разговараат за „поширока европска безбедносна архитектура“ како дел од мировниот договор, со што навидум попуштаат пред едно од клучните барања на Кремљ. Сојузниците инсистираат дека НАТО веќе ја исполнува таа улога и дека Русија го прекршила секој безбедносен договор со извршувањето на инвазијата врз Украина.

Останува нејасно какви точно безбедносни гаранции се подготвени да обезбедат партнерите на Киев, а кои истовремено би биле прифатливи за Москва. Рускиот претседател Владимир Путин постојано го отфрла членството на Украина во НАТО, како и присуството на какви било западни војници во земјата.

Прашањето за територијалните отстапки е уште потешко решливо. Кремљ продолжува да бара Украина да се откаже од контролата врз дел од својата територија на истокот, која руските сили не успеаја да ја заземат во борбите од 2014 година наваму.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски посочи дека очекува детално известување за разговорите од својот тим и партнерите, во објава на X. Тој денеска се среќава со нордиските лидери во Данска, на неофицијална работна вечера чиј домаќин е премиерката Мете Фредериксен, според соопштенијата од нејзиниот кабинет и од нејзиниот фински колега Петери Орпо.

Путин денеска треба да одржи разговори со претседателот на Белорусија, Александар Лукашенко, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, пред новинарите.

Лукашенко, најблискиот сојузник на Путин, ѝ дозволи на Русија да започне дел од целосната инвазија врз Украина во 2022 година од територијата на Белорусија.

Трамп во неделата, во емисијата „60 Минути“ на „Си-би-ес“ (CBS News), изјави дека Украина ќе излезе од војната со „малку поинаква форма“.

Состанокот во Абу Даби го означува продолжувањето на разговорите што беа ставени во мирување кога фокусот на администрацијата на Трамп се пренасочи кон војната во Иран. Тој, исто така, го претставува првиот круг преговори за Украина откако Републиканската партија на Трамп ја загуби контролата врз Конгресот на САД на ноемвриските избори.

Руските и украинските пратеници првично треба да се фокусираат на следењето на прекинот на огнот и на повоената безбедност, вклучително и механизмите за консултации, кризна комуникација и мерките за деескалација, изјави висок американски функционер во понеделникот. Потоа, на втората сесија треба да се разгледуваат територијалните прашања, при што функционерот изјавил дека двете страни покажале флексибилност во последните денови, без да даде детали.

Функционерот изјави дека американскиот тим побарал од Русија согласност САД и Европа да обезбедат безбедносни гаранции за Украина слични на оние предвидени во членовите 4 и 5 од договорот на НАТО, според кои напад врз која било земја членка се третира како напад врз целиот сојуз. Украина не е членка на Северноатлантската алијанса (НАТО).

„Нашите клучни приоритети се да се прекинат непријателствата, да се обезбедат сигурни повоени безбедносни гаранции, да се осигури економското закрепнување и развој на Украина и да се унапредат хуманитарните напори“, изјави Умеров во својата објава. „Работиме на тоа да постигнеме што е можно поголем напредок во овие прашања и да го приближиме мирот.“

Русија се надева дека состанокот ќе „овозможи да продолжиме напред по патот кон мирот“, изјави Владимир Медински, шефот на руската делегација, во телевизиска изјава на почетокот на разговорите.

Дипломатските напори се одвиваат во услови на речиси целосно отсуство на знаци за деескалација, додека целосната руска инвазија навлегува длабоко во својата петта година. Москва ги засили ракетните и беспилотните напади врз украинската енергетска инфраструктура пред зимата, додека борбите продолжуваат долж линијата на фронтот, а Киев редовно напаѓа цели длабоко во внатрешноста на Русија во обид да ги ограничи воените приходи на Кремљ.

Американскиот функционер, кој во понеделникот ги информирал новинарите под услов да остане анонимен, изјавил дека во пресрет на трилатералниот состанок секојдневно се воделе разговори и со Русија и со Украина и изразил внимателен оптимизам дека претставниците ќе постигнат напредок.

Обновените напори на Трамп за завршување на војната повторно ги разгореа грижите во Киев и во главните градови на сојузничките земји дека САД ќе се обидат да наметнат територијални отстапки или промени во европската безбедносна архитектура. Трамп минатата недела, по средбата со пратеникот на Путин, Кирил Дмитриев, им изјави на новинарите дека би можело да има „голем договор“ што „ќе вклучува повеќе од Украина“ и „можеби ќе ја вклучува цела Европа“, без да даде дополнителни објаснувања.

Зеленски постојано ги отфрлаше јавните барања на Путин Украина да се откаже од големи делови од својата територија.

Европските земји сакаат Русија да ја запре војната против Украина пред воопшто да размислуваат за каква било дискусија за пошироката безбедносна архитектура на континентот, изјавија лица запознаени со прашањето. Американскиот функционер во понеделникот изразил сомнеж во постојните безбедносни договори, велејќи дека преговарачите ќе треба да изградат нова рамка, без да прецизира што би можело да опфаќа таа.

Путин се согласи на продолжување на трилатералните разговори за можен мировен договор на состанокот во Кремљ со Виткоф во октомври. Минатиот месец тој, исто така, одржа телефонски разговори со финскиот претседател Александар Стуб и со норвешкиот премиер Јонас Гар Стере, што претставуваше прв директен контакт меѓу Путин и водечките европски лидери, сојузници на Киев, од јули минатата година.