text size
Кога заработките на спортистите од Словенија, Хрватска, Србија, БиХ, Црна Гора и Северна Македонија ќе се сведат на иста валута, регионалната спортска хиерархија престанува да биде прашање на перцепција и станува чиста сметка. Во евра, разликата меѓу договорите во НБА, платите во европскиот фудбал и приходите во индивидуалните спортови открива структурен јаз. На листата што ја составивме ние за спортистите од регионот, меѓу најплатените Македонци е фудбалерот Ељиф Елмас.
Во 2025 година овој јаз не е резултат на една исклучителна сезона или краткорочно нарушување на пазарот, туку одраз на длабоко вкоренети разлики во деловните модели на спортските лиги. НБА и сличните системи со централизирани приходи, строго регулиран лимит на платите (salary cap) и глобални медиумски права ја поставуваат горната граница на цената на спортскиот талент. Европскиот спорт, вклучувајќи ги и најсилните фудбалски лиги, останува под тој плафон, без оглед на традицијата и популарноста.
За спортистите од регионот тоа значи едно: најголемата заработка доаѓа дури кога ќе излезат од локалниот или регионалниот екосистем и ќе станат дел од глобалниот пазар.
Прочитај повеќе
Зошто осигурувањето на кошаркарите е најголем ризик за репрезентациите?
Богдан Богдановиќ официјално го заврши Евробаскет 2025 поради скинат заден вкрстен лигамент. Кошаркарската асоцијација на Србија објави дека капитенот, во договор со Лос Анџелес клиперс, ќе го продолжи лекувањето во САД.
04.09.2025
Заработуваат повеќе како инвеститори: Кои се најуспешните спортисти-бизнисмени?
Инвестирањето во различни сектори им овозможува на спортистите да одржат стабилност дури и кога некои проекти не успеваат.
18.07.2025
Нов сопственик, нова ера - Лука Дончиќ пред историски договор
Во игра се неколку опции, а словенечкиот репрезентативец не може да склучи нов договор пред 2 август.
27.06.2025
Истражување: Зошто и како да се вложува во женскиот спорт?
Бројките што зборуваат за гледаноста и интересот за женскиот спорт се на значително пониско ниво во однос на машката конкуренција.
13.02.2025
Како работеа најголемите фудбалски клубови?
Во најдобрите 20 фудбалски клуба според приходите се наоѓаат дури девет англиски клуба, по три шпански, француски и италијански клуба и само два германски.
29.01.2025
НБА како референтен пазар за цената на талентот
Најголемите и најтранспарентни заработки на спортистите од регионот во 2025 година доаѓаат од НБА-лигата. Во евра, годишните основни плати на Никола Јокиќ и на Лука Дончиќ не само што ги надминуваат регионалните стандарди туку и влегуваат во ранг што во Европа е практично недостижен.
Никола Јокиќ со годишна основна плата од речиси 49 милиони евра и Лука Дончиќ со повеќе од 40 милиони евра го претставуваат врвот на регионалната крива на заработки. Овие бројки се дел од јавниот, строго дефиниран систем на НБА и не ги вклучуваат дополнителните комерцијални приходи, кои уште позначително би ја зголемиле вкупната годишна заработка.
Важно е да се нагласи дека овде не станува збор само за „американски пари“, туку за структурата на пазарот. НБА е лига во која вредноста на талентот се формира преку глобалните медиумски права, рамномерната распределба на приходите и предвидливоста на работењето. Токму таа комбинација им овозможува на поединечни спортисти од регионот да достигнат заработки што се повеќекратно поголеми од оние во европскиот спорт.
Европскиот фудбал и неговиот плафон
Европскиот фудбал останува финансиски најсилниот тимски спорт на Стариот Континент, но во споредба со НБА неговиот плафон е јасно ограничен. Износот на најплатените фудбалери од регионот во 2025 година се движи во распон од 15 до 25 милиони евра бруто-основица по сезона.
Јан Облак, како најплатен пример од регионот во големите европски лиги, заработува околу 21 милион евра годишно. Тоа е износ што го потврдува неговиот елитен статус, но истовремено ги покажува и границите на европскиот модел. Дури и со бонуси и варијабилен дел од договорот, европскиот фудбал тешко може да им конкурира на НБА-договорите по чисто финансиска линија.
Причината не е само во парите на сопствениците или големината на клубовите, туку во фрагментацијата на пазарот. Европскиот фудбал нема единствена лига, единствен договор за медиумски права, ниту централизирана контрола на трошоците. Последицата е систем во кој и најголемите клубови функционираат во рамките на ограничувања што глобалните лиги како НБА ги немаат.
Велосипедизмот и индивидуалните спортови: поинаква математика
Посебен случај во регионален контекст е велосипедизмот, спорт што нема јавна база на плати, но создава спортисти со глобален комерцијален потенцијал. Најдобар пример за тоа е Тадеј Погачар.
Според процените на релевантни европски спортски медиуми, вкупната годишна заработка на Погачар во 2025 година, вклучувајќи тимски надомест, бонуси, награди и спонзорски договори, изнесува околу 12 милиони евра. Таа сума го става над повеќето европски фудбалски договори од регионот, иако и понатаму е далеку под врвот на НБА.
Случајот на Погачар покажува како индивидуалниот спорт, со доминантни резултати и глобална видливост, може да ги надмине класичните ограничувања на европскиот тимски спорт. За разлика од фудбалот, каде што играчот е врзан за структурата на лигата и клубот, во велосипедизмот и тенисот комерцијалниот потенцијал на спортистот има многу поголема тежина во вкупната заработка.
Тенисот функционира по сличен принцип. Иако наградните фондови во една календарска година ретко достигнуваат ниво на НБА-плати, врвните тенисери од регионот остваруваат повеќемилионски приходи, со дополнителна заработка од спонзорства што често ги надминува наградите.
Спортот од регионот како извозна индустрија
Кога сите овие бројки ќе се пресметаат во евра и ќе се стават во ист контекст, пораката е јасна: спортот во регионот функционира првенствено како извозна индустрија. Најголемата вредност на талентот се реализира дури кога спортистот ќе влезе во глобален систем - НБА, светскиот велосипедизам, врвниот тенис или специфичните фудбалски центри на капитал.
Домашните лиги и регионалните пазари остануваат развојна база. Тие создаваат талент, но ретко ја задржуваат завршната фаза на голема заработка. Тоа има долгорочни последици не само за спортот туку и за пошироката економија на спортскиот екосистем: клубовите се однесуваат како платформи за тргување, сојузите како развојни инкубатори, а вистинската вредност се реализира надвор од границите на регионот.
За инвеститорите, клубовите и спортските организации тоа го отвора клучното прашање: како да се зголеми уделот на вредноста што останува во регионот? Без раст на медиумските права, зајакнување на комерцијалните платформи и професионализација на менаџментот, разликата меѓу НБА-договорите и европските плати нема да се намалува.
.webp){kind=icon}
