Запознајте го американскиот инвеститор што купи саудиски фудбалски клуб

Бен Харбург славеше откако неговиот фудбалски тим Ал Колуд (Al Kholood) оствари победа во спектакуларен натпревар со седум гола и за првпат се пласира во полуфиналето на Кралскиот куп.

Тоа беше момент каков што саудискиот фудбал одамна посакуваше: првиот странски сопственик на еден клуб во Кралството што слави важна пресвртница, додека Саудиската професионална лига (СПЛ) се обидува да стекне глобално признание. Спортот е клучен столб на визијата на Мохамед бин Салман за модернизација на земјата во пресрет на Светското првенство во 2034 година.

„‘Харбург груп’ носи докажано меѓународно искуство во фудбалот“, изјави портпаролот на саудиското Министерство за спорт. Настапот на Ал Колуд оваа сезона „покажува дека веќе додаваат вредност“, истакна тој.

Но, во лига што потроши милијарди долари за доведување светски ѕвезди, 42-годишниот Американец е малку познат дури и во самата фудбалска индустрија. Всушност, изборот на Харбург за прв странски сопственик можеше да се смета за своевиден ризик за Саудиска Арабија.

Висок светски ориентиран финансиски инвеститор, кој сака да носи раскопчани кошули, Харбург тврди дека во кариерата основал голема јужноазиска компанија за трговија со суровини и вложувал во некои од најпознатите технолошки стартапи во светот. Тој исто така поседува околу шест отсто удел во шпанскиот клуб Кадис и помогнал во унапредувањето на неговата медиумска стратегија.

Сепак, според повеќе од десет лица што директно соработувале со него, списокот на достигнувања и врски на Харбург во текот на годините изгледа пренагласено во различни интервјуа и поткасти – од неговата трговска кариера до улогата на неговиот татко во меѓународните односи.

 

 

Неговиот успешен почеток во Ал Колуд исто така почна да слабее. Спонзорскиот договор на дресовите со апликацијата Муз (Muzz), муслиманска апликација за запознавање и брак, беше раскинат по само еден натпревар поради протести на навивачите. И покрај напредокот во купот, клубот во првенството се наоѓа само малку над зоната за опстанок во лигата.

„За значително пократко време отколку што очекувавме, остваривме голем дел од она што го планиравме“, изјави Харбург во интервју за „Блумберг“. „Во лигата сме приближно таму каде што се надевавме, а пласманот во полуфиналето на Кралскиот куп, заедно со три од четирите најдобри клуба, беше шлаг на тортата.“

За Саудиската професионална лига влогот е голем по огромните вложувања во доведување играчи како Кристијано Роналдо и Карим Бензема. Вестите во изминатите денови беа обележани со наводен конфликт меѓу Роналдо и неговиот клуб Ал Наср (Al-Nassr).

Лигата во голема мера се финансира од Јавниот инвестициски фонд (ЈИФ), огромен саудиски државен фонд. Во рамките на Визија 2030, СПЛ настојува да ги намали долговите, да ја зголеми вредноста на клубовите и да стане лига што не зависи од државни субвенции.

Дел од таа трансформација е приватизацијата на клубовите, процес што го надгледува Министерството за спорт. Владата во 2023 година продаде дел од најголемите клубови на ЈИФ и на државната нафтена компанија „Арамко“ (Saudi Aramco), меѓу кои и Ал Наср. Клучно за СПЛ беше отворањето на лигата за странски инвеститори за да може да се натпреварува не само со регионалните лиги туку и со најдобрите европски првенства.

Харбург имал избор меѓу три значително помали клуба. Еден од нив, Ал Акдуд (Al Akhdoud), се наоѓа во Најран, близу границата со Јемен. Харбург во еден поткаст тврдел дека за време на посетата на регионот не можел да ги посети објектите на клубовите поради ракетни напади на Хутите. Другиот клуб, Ал Оробах (Al-Orobah), токму тогаш испаднал во втората лига. Така, изборот паднал на Ал Колуд.

Сместен во централниот дел на Саудиска Арабија, Ал Колуд поголемиот дел од својата историја го поминал во пониските, аматерски лиги. Во највисокиот ранг беше промовиран дури во 2024 година, но и понатаму се соочува со слаба посетеност – во просек помалку од 4.000 гледачи по натпревар.

На прв поглед, Харбург изгледа како добар избор за прв странски инвеститор во СПЛ. Фудбалот, како што вели, е негова животна страст. Играл до 15-годишна возраст, по што поради работата на татко му како пилот се селел низ Европа.

Харбург има искуство и како амбициозен аутсајдер. Кариерата ја започнал во „Бостон консалтинг“ (Boston Consulting Group) во 2007 година во Берлин, пред да се пресели во Дубаи. Во дваесеттите години ја напуштил компанијата за да кооснова фирма во Џакарта за трговија со јаглен.

Во еден поткаст раскажал дека спиел на кауч кај пријатели за да го финансира стартот на компанијата. Во друго интервју навел дека коосновал „компанија што прераснала во една од најголемите трговски фирми за суровини во Азија“. До 2015 година, како што вели самиот, ги продал сите удели во трговијата со суровини и ги вложил во „МСА Капитал“ (MSA Capital), фонд за ризичен капитал со седиште во Пекинг. „МСА Капитал“, според сопствената веб-страница, инвестирал во успешни компании како „Меитуан“ (Meituan), „Палантир“ (Palantir) и „Ербиенби“ (Airbnb).

Неговата работа во Кина му донела многу улоги во политички и деловни организации, вклучувајќи и места во управните одбори на центарот „Цингуа“ при фондацијата „Карнеги“ и на Националниот комитет за односи САД–Кина, каде што Хенри Кисинџер бил потпретседател. Тие именувања имале и лична димензија: Харбург претходно тврдел дека неговиот татко бил пилот што го превезувал Кисинџер за време на историските летови во Азија во почетокот на 1970-тите години.

Со растот на големите блискоисточни инвестициски фондови, „МСА Капитал“ почнал да бара локални инвеститори. Харбург поминувал сѐ повеќе време на Блискиот Исток и помогнал да се привлечат инвестиции од саудискиот фонд „Јада фонд“ (Jada Fund of Funds), со ветување за вложувања во регионот. Во 2024 година Харбург изјави за „Блумберг“ дека „МСА Капитал“ размислува за собирање фонд од една милијарда долари за технолошки стартапи на Блискиот Исток.

Во меѓувреме тој инвестирал и во спортот, купувајќи во 2021 година мал удел во Кадис (Cádiz FC), кој тогаш настапувал во Првата шпанска лига. Како тинејџер, неколку години живеел во Шпанија поради работата на татко му, во близината на клубот. Во тоа време бил акционер, следејќи ги натпреварите на својот тим против Реал Мадрид и Барселона.

Иако неговата кариера се движела од трговија со суровини до технолошки инвестиции, одредени аспекти, според извори, биле пренагласени. По заминувањето од БЦГ (BCG), Харбург ја започнал кариерата во трговијата со суровини во Југоисточна Азија, во Џакарта, со партнер што имал искуство во таа индустрија.

Тој успешно предложил тргувањето со јаглен да се интегрира во рамките на ЦВТ (CWT International), компанија со седиште во Сингапур. По спојувањето со друга фирма, во 2012 година ја напуштил ЦВТ и ѝ се приклучил на „Авра комодитис“ (Avra Commodities), каде што воспоставил оддел за тргување со јаглен во Индонезија.

Според лица што соработувале со него, Харбург никогаш не основал една од најголемите трговски компании за суровини во Азија. Неговиот ангажман во ЦВТ завршил откако дошло до загуби во трговијата со јаглен, тврди поранешен висок менаџер на компанијата. Иако бил меѓу првите вработени во „Авра комодитис“, станувало збор за мала компанија чија дејност била ограничена исклучиво на трговија со јаглен и складирање, наведува актуелниот извршен директор. Харбург ги отфрла тврдењата дека во ЦВТ направил загуби. „Недвосмислено отворив голема трговска компанија за суровини во Југоисточна Азија во рамките на ‘Авра’“, наведе тој во одговор за „Блумберг“. „Обемот на јаглен со кој тргувавме и прометот што го остваривме беше – и останува – многу значаен.“

Претставниците на ЦВТ и на „Авра“ не одговориле на барањата за коментар.

Неговиот татко, денес академик, во електронска пошта до „Блумберг“ навел дека не летал со Кисинџер во Кина, туку бил вклучен во оперативни летови што ги превезувале тајната служба и лимузината на Кисинџер „во периодот околу 1976 година“. 

„Приказната на татко ми немаше никакво влијание врз мојата кариера“, вели Харбург. 

„Процесот обично трае од три до шест месеци и вклучува повеќе државни институции за изборот да биде максимално ригорозен“, соопшти Министерството за спорт.

Харбург изјави дека ниту неговата кариера во трговијата со суровини ниту улогите во одборите не биле разгледувани за време на разговорите со саудиската влада. „Довербата што ни ја укажаа со преземањето на овој клуб е наградена со нашите многу позитивни резултати досега“, рече тој.

Ал Колуд беше лична инвестиција, слично како Кадис. Портпарол на шпанскиот клуб го пофали неговиот „клучен“ придонес, наведувајќи дека поддржал иницијативи што ја зголемиле „меѓународната видливост“ на клубот и му помогнале да „размислува поглобално“. Оттогаш, Кадис испадна во Втората шпанска лига.

Преструктурирање на клубот

Харбург оставил трага и во саудискиот фудбал. Откако во 2025 година го презеде Ал Колуд, го затекнал клубот во хаотична состојба.

„Голем дел од клучниот персонал поднесе оставки за време на примопредавањето – практично нѐ оставија со луѓе што не беа од голема корист“, изјави Харбург во неодамнешен поткаст. „Сите што знаеја како функционира системот едноставно избегаа.“

Ситуацијата дополнително ја влошило и тоа што претходната управа не исплаќала плати шест месеци, поради што клубот бил под санкции од лигата.

Од преземањето, Харбург започна брзо преструктурирање. Го редизајнираше грбот на клубот, планира обнова на тренинг-центарот и организира настани за поврзување на играчите со локалната заедница, вклучувајќи и посети на училишта и болници. Сепак, се појавија и културни недоразбирања. Кон крајот на минатата година, Ал Колуд договори спонзорски договор со апликацијата Муз, но тој беше повлечен пред потпишувањето. Брендирањето беше видливо за време на еден натпревар – на дресовите и на рекламните паноа. Харбург се извини преку платформата X, наведувајќи дека спонзорството „не било усогласено со вредностите на заедницата и со стремежите на публиката“. Портпарол на Муз изјави дека апликацијата ги почитува сите „исламски правила за брак“.

Остварување приходи

По заминувањето од „Авра“, Харбург во 2015 година се вработил во кинеската компанија за ризичен капитал „МСА Капитал“. Според интервју на коосновачката Џени Женг од 2016 година, неговите вештини по англиски јазик помогнале да се отворат врати кон компании од Силициумската Долина. Харбург во 2017 година се оженил со Женг. Почнал да управува со инвестиции, вклучувајќи и удели во „Палантир“ и во „Ербиенби“.

„Инвестирав 200 милиони долари во ‘Палантир’ во 2015 година, при процена од 20 милијарди долари“, изјави Харбург во едно интервју, нагласувајќи дека пазарната капитализација на компанијата денес изнесува околу 400 милијарди долари. „Ако тоа не е успешна инвестиција, не знам што е. Само ‘Палантир’ е инвестиција што може да обележи цела кариера.“

Нема индикации дека Харбург направил нешто незаконско. Напротив, имал способност да се најде на вистинското место во вистинското време. Постапката за проверка при купување клуб во СПЛ е ригорозна, наведуваат и Харбург и саудиските официјални лица. Повеќе од 40 инвеститори изразиле интерес за вложување во клубови од СПЛ, соопшти Министерството за спорт.

Долгорочните спонзорски договори и зголемувањето на посетеноста ќе бидат клучни. Обновата на кој било фудбалски клуб, дури и мал како Ал Колуд, лесно може да чини милиони долари.

„Не можам да ја откријам точната цена“, рече Харбург за преземањето. „Имаше дел што се однесуваше на купување удел во клубот, намирување долгови и обврска за идни инвестиции во инфраструктура. Тоа се десетици милиони долари – повеќе од 30 милиони.“

Во иднина, Харбург ќе мора да вложува уште капитал. Министерството за спорт продолжува да ги субвенционира клубовите, со цел постепено да се намалат издвојувањата. Харбург очекува таа поддршка да трае барем до Светското првенство. Тој донесе англиски тренер со меѓународно искуство и ангажираше нови играчи. Како активен корисник на социјалните мрежи, јавно го критикуваше квалитетот на судењето во СПЛ и повика на воведување меѓународни судии.

И понатаму е оптимист. „Долгорочно, веројатно ќе размислам за собирање дополнителен капитал“, рече тој, додавајќи дека за тоа сѐ уште нема дадено јавни најави. Исто така, размислува за проширување на спортското портфолио, потенцијално „купување дополнителни клубови во Европа или откуп на преостанатите акционери во Кадис“.