Семејството кое го изгради Катар за Мундијалот сега гради во Сирија

Во 2017 година, за време на ембаргото врз Катар предводено од Саудиска Арабија, домашната млекарска компанија „Баладна“ (Baladna) со авиони превезе илјадници крави за да обезбеди снабдување со млеко и стабилно снабдување со храна во Доха.

Зад тој неконвенционален потег стоеше семејството Ал-Кајат, натурализирани катарски државјани со потекло од Сирија. Овој храбар чекор им донесе признание во Катар и им овозможи да профитираат од економскиот подем што следеше. „Еститмар“ (Estithmar Holding QPSC), нивниот водечки конгломерат кој опфаќа градежништво, здравство и туризам, беше најуспешната голема акција во Заливот во изминатата година, со што семејството го зацврсти своето место меѓу најбогатите бизнис-династии во регионот. Сега се подготвени да преземат водечка улога во напорите за обнова на својата татковина.

Двајцата браќа, претседателот на „Еститмара“ Мутаз Ал-Кајат и потпретседателот Рамез Ал-Кајат, двајцата во раните четириесетти години, се во срцето на операциите. Секој од нив контролира по околу 20 отсто од „Еститмар“, а двајцата се милијардери врз основа на своите поединечни удели во семејната бизнис-империја, според проценките на „Блумберг њуз“.

Освен „Еститмар“ и „Баладна“, според британските земјишни регистри, семејството поседува мрежа на глобален имот, вклучувајќи и вила од 19 век во центарот на Лондон, која некогаш му припаѓала на Џон Пирпон Морган Постариот. Вкупното богатство на семејството Ал-Кајат, вклучувајќи ги и браќата, се проценува на повеќе од 7 милијарди долари.

Нивниот подем покажува колку блискоисточното богатство се концентрира во одбрани семејни конгломерати во период на забрзан економски развој и градежен бум во регионот. Воедно, тоа укажува и на капиталот што им стои на располагање на семејствата кои можат да одиграат улога во диверзификацијата на економиите на земјите од Заливот, оддалечувајќи ги од зависноста од јаглеводороди, клучна цел од Ријад до Абу Даби.

„Приказната на Ал-Кајат покажува дека во Катар исклучителната моќ на приватниот сектор се појавува кога ќе се совпаднат политичката лојалност, деловната способност и стратешката корисност за државата“, изјави Џорџо Кафиеро, директор на консултантската куќа „Галф стејт“ (Gulf State Analytics) со седиште во Вашингтон.

Претставник на браќата изјави дека тие не сакаат да го коментираат своето лично богатство и дека не ги признаваат проценките на „Блумберг њуз“.

Ал-Кајат изградија силно присуство во секојдневниот живот на Катар. Нивните компании поседуваат недвижности низ цела Доха, од станбени комплекси, до трговски центри, училишта и болници. Млечните производи на „Баладна“ се присутни во речиси секоја локална продавница. „Еститмара“ управува и со туристички капацитети, вклучувајќи рисорти на плажа, хотели и тематски забавен парк.

Семејните компании добија значајни договори во пресрет на Светското првенство во фудбал 2022 година во Катар за изградба на тренинг-центар, еден од најголемите комплекси за сместување на работници, како и за обезбедување безбедносни услуги на неколку стадиони. Нивната лајфстајл-деловна единица управува со луксузни ресторани и клубови, меѓу кои и катарската подружница на познатиот њујоршки италијански ресторан „Карбоне“.

Bloomberg Mercury

Во поново време, нивните компании остваруваат ангажмани и во Сирија, како што се интензивира повоената обнова.

Браќата се преселиле од Сирија во Катар во 2011 година, во период кога премиер беше шеикот Хамад бин Џасим Ал-Тани. Нивното доаѓање се совпадна со избувнувањето на сириската револуција, која стави крај на повеќе од половина век владеење на семејството Ал-Асад.

Семејството, со потекло од Дамаск, денес се смета за посакуван партнер за странските компании кои бараат влез на сирискиот пазар. „УЦЦ Холдинг“ (UCC Holding), градежна и енергетска компанија под нивна контрола, веќе учествува во конзорциуми кои добија повеќемилионски договори за проекти во енергетиката и аеродромската инфраструктура.

Скок на вредноста на акциите

Акциите на „Еститмар“ се во силен подем, што сугерира дека инвеститорите веруваат дека компанијата најверојатно ќе профитира од новите можности во Сирија, а истовремено ќе игра водечка улога во следната фаза од економската диверзификација на Катар, вели Фибион Макуверере, аналитичар со седиште во Доха во „Кју-Ен-Би“ (QNB Financial Services). Тој е единствената личност која во изминатата година дала целна цена за конгломератот, покажуваат податоците собрани од Блумберг њуз.

Акцијата во тргувањето во Доха во последните 12 месеци порасна за 152 отсто, со што пазарната вредност на „Еститмар“ достигна 4,3 милијарди долари. Тоа значително го надмина растот од 8 отсто на референтниот индекс Qatar Exchange и растот од 38 отсто на индексот MSCI Emerging Markets во истиот период.

„Она што го постигнаа - навистина мора да сте многу паметни за да го остварите тоа“, рече Макуверере. 

Со население помало од 400.000 жители, Катар, како и многу други земји од Заливот, во голема мера се потпирал на странци за да помогнат во изградбата на економијата и во управувањето со услугите во текот на повеќе од пет децении како суверена држава.

Некои од најголемите семејни компании во Обединетите Арапски Емирати, Оман и на други места имаат семејни корени во земји како Иран и Индија. Семејството Харири од Либан, на пример, го стекна своето богатство во Саудиска Арабија почнувајќи од 1970-тите, откако стана водечка градежна група за владејачкото семејство Ал-Сауд.  

Откако Ахмед Ал-Шара ја презеде власта во Сирија, катарските компании повторно се појавија како активни учесници во бизнисите во земјата, заедно со фирми од Саудиска Арабија. Сириските власти високо ја оценија улогата на семејството Ал-Кајат.

„Тие ја имаат оваа поврзаност веќе последните 15 години“, изјави министерот за економија Мохамад Нидал Ал-Шар, зборувајќи за врските на семејството со државата. „Природно е да продолжат да даваат поддршка, која постои уште од почетокот на револуцијата.“

  Централен дел од визијата на Сирија е трансформацијата на Меѓународниот аеродром во Дамаск. Во август, сириската влада претстави проект вреден повеќе од 4 милијарди долари, во кој учествува конзорциум предводен од „УЦЦ Холдинг“ на семејството Ал-Кајат, со цел зголемување на бројот на годишни патници. „УЦЦ“ неодамна потпиша и прелиминарен договор со „Шеврон“ (Chevron Corp.) и „Сириската петролејска компанија“ (Syrian Petroleum Co.) за истражување на нафта и гас на море.

Иако дел од санкциите и понатаму се на сила во сирискиот банкарски сектор, земјата, според Шарбел Абу Шараф, партнер во „Вајт енд Кејс“ (White & Case) од Лондон, кој ги застапува Ал-Кајат во повеќе трансакции, најверојатно ќе им даде приоритет на виталните сектори – од инфраструктурата до енергетиката.

„Длабоките врски на семејството и во Сирија и во Катар создадоа двојна позиција што ги прави ефикасни посредници“, изјави Нанар Хавач, висок аналитичар во „Меѓународната кризна група“ (International Crisis Group). „Тие се интегрирани во катарскиот екосистем на државен капитал, а истовремено го задржуваат културниот и политичкиот пристап како Сиријци.“

Владејачкото семејство

Поврзаноста на семејството Ал-Кајат со Катар датира уште пред нивното преселување во земјата, благодарение на еден од омилените хобија на владејачкото семејство Ал-Тани – трките со камили. Нивната градежна компанија работела на тркачката патека, како и на приватни вили за катарското кралско семејство во историскиот сириски град Палмира, велат извори запознаени со прашањето. Во одредени кругови, тие ангажмани биле перципирани како начин за стекнување доверба во Доха.

Претставник на браќата изјави дека сите договори што ги добиле нивните компании биле реализирани преку официјални канали и јавни тендерски постапки и дека претставуваат „потврда за успехот и професионалноста на релевантните компании“. Секој контакт со владините институции, додаде тој, „строго се однесува на деловни прашања и проекти во кои тие се вклучени“.

Неколку компании што добија договори за Светското првенство во Катар – вклучувајќи и фирми поврзани со семејството Ал-Кајат – се најдоа под лупа поради наводниот третман на мигрантските работници. Компаниите што тогаш работеа во земјата беа подложни на пропишани барања за усогласеност и редовни ревизии, а сите прашања поврзани со работната сила беа решавани преку утврдени регулаторни и правни механизми, изјави претставникот на браќата.

Други роднини повремено се појавуваа во негативни наслови. Мохамад Хамшо, вујко на Мутаз и Рамез, беше истакнат сириски бизнисмен за време на владеењето на Башар Ал-Асад. Министерството за финансии на САД го санкционираше во 2011 година, наведувајќи дека неговите наводни врски со политички инсајдери му помогнале да го стекне своето богатство. Хамшо во изјава рече дека не ги стекнал своите деловни интереси преку политички врски, додавајќи дека „наводите наведени во санкциските одлуки не се признаени и не претставуваат судска пресуда“.

Комитетот на сириската влада за незаконски стекнат имот минатиот месец соопшти дека е постигнато официјално порамнување со Хамшо во рамки на програмата за доброволно пријавување. Хамшо изјави дека договорот ќе помогне во „формализирање на правниот статус и отворање ново поглавје, без вклучување во какви било расправи или дискусии поврзани со претходните фази“. Претставник на браќата Ал-Кајат изјави дека тие немале никаква поврзаност со поранешниот сириски режим, ниту пак имале деловни односи со Хамшо.

Во меѓувреме, извршните директори на „Еститмара“ го истакнуваа широкиот опфат на конгломератот на неодамнешни инвестициски конференции, опфаќајќи недвижности во Египет, болници во Либија и аеродромски договори во Јордан. Компанијата управува со една од најдобрите катарски болници во партнерство со американската медицинска група „Сидарс-Синај“ (Cedars-Sinai), додека „Баладна“ работи на проект во Алжир вреден 3,5 милијарди долари, кој треба да ѝ помогне на земјата да стане самостојна во производството на млечни производи.

„Пауер интернешнл холдинг - ПИХ“ (Power International Holding), приватната матична компанија што надгледува голем дел од операциите на браќата, има градежна единица која учествувала во изградбата на Мал оф Катар (Mall of Qatar), како и оддел за недвижности со проекти како ресортот „Валдорф Асторија“ (Waldorf Astoria) на Малдивите и луксузен хотел во Багдад. Енергетските концесии се исто така еден од клучните двигатели за „ПИХ“, кој доби договори за гасоводен систем во Централна Азија. Компанијата управува и со казахстански безжичен оператор и го проширува своето работење во Гвајана.

Во Обединетото Кралство, семејството вложи дел од својот капитал во недвижности. Во изминатите неколку години контролираа низа луксузни имоти во најексклузивните делови на британската престолнина, вклучувајќи ја престижната населба „Мејфер“ (Mayfair), како и „Најтсбриџ“ (Knightsbridge), каде што се наоѓа стоковната куќа „Хародс“ Harrods, покажуваат податоците од земјишните регистри.

Семејството Ал-Кајат некогаш ја поседувало локацијата на поранешниот „Навал клуб“ (Naval Club) во Лондон, кој традиционално бил домаќин на членови како Луис Маунтбатен, вујко на покојниот принц Филип, покажуваат податоците од земјишните регистри. Тие се надевале дека ќе ја пренаменат џорџијанската куќа во приватна резиденција, но во 2023 година ја продале за 40 милиони фунти, откако процениле дека трошоците за пренамена би биле превисоки, изјави извор запознаен со случајот.

Браќата во поново време биле забележани и во друштво на американски политички личности. Мутаз и Рамез присуствувале на еден од инаугурациските балови на претседателот Доналд Трамп на почетокот на минатата година, каде што се фотографирале со Масад Булос, висок советник на администрацијата за арапски и африкански прашања. Неколку месеци подоцна, тие седеле покрај друг пратеник на Трамп, Том Барак, на церемонијата за потпишување договори за сириски енергетски проекти.

Семејството Ал-Кајат би можело да поттикне и други бизнисмени да се вратат во земјата, според Рејноуд Лендерс, вонреден професор на „Кингс колеџ Лондон“ (King’s College London), специјализиран за блискоисточни студии. Браќата, вели тој, „се чини дека се единствено позиционирани во новата мрежа што ги поврзува сириските, заливските и американските носители на одлуки и компаниите кои заеднички ја обликуваат обновата на Сирија“.

„Клучот на стратегијата на сириската преодна влада беа агресивните напори за привлекување капитал и инвестиции со цел да се поттикне неопходното економско закрепнување“, рече Лендерс. „Браќата Ал-Кајат играат клучна улога.“

– Со придонес на Фиона Мекдоналд, Том Малони, Демијан Шеперд, Џек Сидерс, Кевин Кроули, Омар Ел Чмури и Џонатан Браунинг