Стапуваат во сила нови правила на ЕУ за социјалните мрежи

Вкупно 19 големи онлајн платформи и пребарувачи од утре ќе мора да се усогласат со новите правила за интернет-содржини на ЕУ, затоа што стапува во сила Законот за дигитални услуги, усвоен во 2022 година, кој има цел да ги сузбие „нелегалните и штетни дигитални содржини“.

Новите правила се однесуваат на Фејсбук, Инстаграм, Тикток, Екс (поранешен Твитер), Јутјуб, Снепчет, Линкдин, Пинтерест, Амазон, Букинг, Алиекспрес, Заландо, Гугл шопинг, Гугл срч, Гугл мапс, Бинг, Википедија, како и на онлајн продавниците за апликации на „Гугл“ и „Епл“. Станува збор за интернет-платформи што, според статистичките податоци, месечно ги посетуваат над 45 милиони Европејци.

Во согласност со новите правила, социјалните мрежи и платформите ќе мора веднаш да ги отстранат содржините што со европските и националните законодавства на членките на ЕУ се оквалификувани како „нелегални“ (на пример фотографии од сексуална злоупотреба на деца), а ќе можат и да ги блокираат корисниците што често објавуваат нелегални содржини. Дополнително, онлајн продавниците ќе треба да „направат најдобри напори“ за да спречат продажба на фалсификувани луксузни марки и опасни играчки за деца.

Околу дваесет компании, меѓу кои „Амазон“, „Епл“, „Фејсбук“ и други собрани во „Тек коалиција“ (Tech Coalition), објавија денеска план за заедничка борба против сексуална злоупотреба на малолетници.

Компаниите ќе мора да проценат и да предложат конкретни мерки за „справување со можните ризици што платформите ги претставуваат за општеството“, меѓу кои и ширењето дезинформации и онлајн малтретирањето. Социјалните медиуми и пребарувачите ќе мора да ги приспособат своите услуги за да спречат ширење лажни вести во случаи на елементарни непогоди, војни или пандемии.

За таа цел тие ќе треба до Комисијата да достават детален годишен извештај за т.н. „системски ризици за Европејците“, како и да преземат мерки за ограничување на идентификуваните ризици, преку приспособување на своите алгоритми, создавање алатки што ќе им овозможат на родителите да контролираат што гледаат нивните деца, воведување инструменти за потврдување на возраста на корисниците, како и јасно назначување на содржините, како фотографии или видеа, генерирани од алатки за вештачка интелигенција.

Во случај на блокада или суспензија на корисник или отстранување на некоја негова содржина, социјалните мрежи ќе мора му ги образложат причините за таквата одлука, при што корисниците ќе имаат право да ги оспоруваат одлуките на платформите преку вонсудски тела, а во крајна инстанца и на суд.

Социјалните мрежи станаа расадник на екстремизмот што се користи за поткопување на демократијата, заклучи експертска група во Давос и повика на реформи што ќе ја вратат довербата во власта.  

Дополнително на платформите ќе им биде забрането да целат на луѓе со онлајн реклами засновани на нивните лични податоци, како верска припадност, сексуални преференци, здравствени информации и политички убедувања, како и да собираат лични податоци на деца и тинејџери.

Онлајн компаниите ќе мора да бидат потранспарентни за начинот на нивното функционирање, преку објавување на своите и ревизорските извештаи за процена на нивните ризици по општеството, вклучувајќи и за закани за слободата на говорот, јавното здравје и изборните процеси, а регулаторните тела ќе имаат право на пристап до податоците и алгоритмите на компаниите и до нивните деловни документи.

Со Законот, за непочитување на утврдените правила, Европската комисија ќе може да изрекува казни во висина до 6 отсто од годишниот глобален приход на компанијата, но ќе може и да ја забрани привремено работата на одредена социјална мрежа, платформа или пребарувач. Големите онлајн платформи и пребарувачи исто така ќе мора да плаќаат и такса во износ од 0,05 отсто од своите глобални приходи за финансирање на извршната работа на Комисијата.