Единствени милијардери кои прават пари годинава се технолошките газди

Ако 2026 година изгледа како исклучително успешна за светските технолошки милијардери, бројките само го потврдуваат тоа.

Околу 100 технолошки богатства меѓу 500-те најбогати луѓе во светот оствариле вкупна добивка од 845 милијарди долари до 30 септември, што е најголем раст во првите девет месеци од една година досега, според индексот на милијардери на „Блумберг“ (Bloomberg Billionaires Index).

Овој подем беше поттикнат од истите сили што ги движат глобалните пазари: процутот на вештачката интелигенција (ВИ) и силниот раст на технолошките акции, особено во САД. Технолошките милијардери сега заедно вредат 4,6 билиони долари, што претставува 36 отсто од вкупното богатство на индексот, иако претставуваат само околу една петтина од неговите членови.

Разликата е драстична. Милијардерите што своето богатство го стекнале надвор од технолошкиот сектор изгубиле вкупно 62 милијарди долари во истиот период, додека Американците се заслужни за 94 отсто од нето-добивката на индексот. Од 10 септември, сите десет најбогати луѓе во светот доаѓаат од САД - што е прв таков случај откако „Блумберг“ во 2012 година започна да го следи богатството на милијардерите.

Добивките исто така се исклучително концентрирани на самиот врв. Илон Маск, најбогатиот човек во светот, го зголемил своето богатство за 310 милијарди долари годинава до крајот на септември, што претставува околу 40 отсто од вкупниот раст на индексот. Накратко стана првиот светски билионер, откако „Спејс екс“ (SpaceX) се спои со неговата компанија за вештачка интелигенција, „Екс еј-ај“ (xAI) и излезе на берза во јуни.

Девет од десетте најбогати луѓе во светот своето богатство им го должат на американски технолошки компании. Основачот на „Дел“ (Dell Technologies Inc.), Мајкл Дел, забележа раст на богатството од 81 отсто, на 254 милијарди долари, откако работењето на неговата компанија во сегментот на продажба за податочни центри нагло порасна. Марк Закерберг додаде 23 милијарди долари на својата нето-вредност оваа година, откако акциите на „Мета“ (Meta Platforms Inc.) во септември пораснаа за 27 отсто - што беше нивен најдобар месец во речиси четири години - по претставувањето на новиот личен асистент со вештачка интелигенција Мјуз (Muse).

Се појавуваат првите пукнатини

Вкупното богатство на 500-те најбогати луѓе во светот достигна врв од 13,4 билиони долари во средината на јуни. Оттогаш падна за шест отсто, на 12,6 билиони долари, поради општото забавување на пазарот и растечките сомнежи во некои од најголемите имиња во областа на вештачката интелигенција.

Лари Елисон | Bloomberg Mercury

Задолжувањето од историски размери што ги потхранува амбициите на големите технолошки компании во областа на вештачката интелигенција предизвикува немир кај дел од инвеститорите. Лари Елисон накратко стана најбогатата личност во светот во септември 2025 година, откако доби 89 милијарди долари за само еден ден, поради тоа што „Оракл“ (Oracle Corp.) оствари експлозивен раст во својот бизнис со инфраструктурата за облак поврзана со вештачката интелигенција.

Една година подоцна нето-вредноста на Елисон падна за 196 милијарди долари, додека со договорите за замена на кредитниот ризик на „Оракл“ (credit-default swaps) се тргува на нивоа блиску до рекордните, бидејќи инвеститорите се воздржуваат пред масовното задолжување потребно за финансирање на изградбата на инфраструктурата за вештачка интелигенција.

Силниот раст на богатството на милијардерите исто така поттикна повици за воведување повисоки даноци за ултрабогатите. Гласачите во Калифорнија во ноември ќе одлучуваат дали да воведат данок на богатство за милијардерите во таа сојузна држава, додека држави како Вашингтон, Њујорк, Илиноис и Род Ајленд исто така разговараа за нови даноци за богатите жители.

Сè помладите и сè повеќе технолошки ориентирани редови на ултрабогатите истовремено ја усложнуваат претпоставката дека следниот голем трансфер на богатство главно ќе дојде од стареењето на генерацијата бебибумери, кои својот имот ќе им го остават на наследниците.

„Многу зборуваме за големиот трансфер на богатство - а меѓу сто или илјада најбогати, некои можеби се стари и поседуваат доста традиционални бизниси, но многумина од нив се млади технолошки претприемачи“, вели Џејмс Мазо, економист во главниот оддел за инвестиции на УБС (UBS Group AG). „Се прашувам до кој степен тоа дополнително ќе ја поттикне концентрацијата на богатството.“

„Нови пари“

Иако голем дел од богатството од процутот на вештачката интелигенција им припадна на челниците на водечките технолошки компании, новите членови на листата на „Блумберг“ покажуваат како овој подем создава нови богатства и меѓу основачите на стартапи и компаниите што обезбедуваат инфраструктура за вештачка интелигенција.

Сите седум соосновачи на компанијата „Антропик“ (Anthropic PBC) се приклучија на листата на богаташи во јуни, откако компанијата за вештачка интелигенција го заврши кругот на финансирање со кој нејзината вредност беше проценета на 965 милијарди долари. На листата беа додадени и основачи на кинески компании, меѓу кои Јан Џунџие од „Минимакс“ (MiniMax Group Inc.) и Лианг Венфенг од „Дипсик“ (DeepSeek).

Процутот исто така ги збогати компаниите што обезбедуваат хардвер и инфраструктура за вештачка интелигенција.

Лин Цунг-чи, основачот на компанијата „Кинг слајд“ (King Slide), тајвански производител на шини за сервери и системи за управување со кабли за центри за податоци, оваа година оствари богатство од 9,5 милијарди долари, четири децении по основањето на компанијата. Ванг Син, претседателката на управниот одбор на ГДТ (Guangdong Dtech Technology Co.), се приклучи на индексот на богатство бидејќи вештачката интелигенција создаде побарувачка за специјализираните бургии што нејзината компанија ги произведува за склопување печатени електронски плочи.

Двајца наследници од семејството Ли од компанијата „Самсунг“ (Samsung Electronics Co.), Бу-џин и Со-хјун, исто така се приклучија на листата благодарение на побарувачката за мемориски чипови на компанијата. Растот на цената на акциите на „Самсунг“ му помогна на семејството да отплати осум милијарди долари данок на наследство по смртта на поранешниот претседател на управниот одбор Ли Кун-хи во 2020 година. Во Тајван на оваа ексклузивна листа годинава се приклучија и Цаи Минг-каи од дизајнерот на чипови „Медијатек“ (MediaTek Inc.) и Морис Чанг, основачот на ТСМ (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co).

Кинеската заложба за технолошка независност и ривалството со САД за доминација во областа на вештачката интелигенција резултираа со влез на неколку нови имиња на листата: Зоу Џинонг и неговото семејство од компанијата ТФЦ (Suzhou TFC Optical Communication Co.), како и Јуан Фуген од компанијата СДПМ (Suzhou Dongshan Precision Manufacturing Co).