Повеќегодишните обиди на „Гленкор“ да го преземе „Рио Тинто“ пропаднаа за само 24 часа

Повеќе од една деценија рударскиот милијардер и трговец со суровини Иван Гласенберг го посакуваше спојувањето на „Гленкор“, компанијата што ја изгради, со индустрискиот гигант „Рио Тинто“.

Во поголемиот дел од изминатиот месец изгледаше дека Гласенберг конечно ќе го добие своето. Двете компании беа вклучени во преговори за спојување најмалку по четврти пат, а речиси сите инволвирани се согласија дека разговорите никогаш претходно не биле посериозни. А потоа, ненадејно, со приближувањето на рокот за „Рио Тинто“ да достави обврзувачка понуда, сè се распадна за помалку од 24 часа.

Двете страни разговараа до самиот истек на рокот во четвртокот, обидувајќи се да се усогласат околу цената. Околу 15 часот по британско време, „Рио Тинто“ реши да ги прекине преговорите. „Гленкор“ бараше 40 отсто од обединетата компанија, по што раководството процени дека продолжувањето на разговорите нема смисла.

Овој приказ за тоа како пропадна рударскиот мегадоговор вреден 240 милијарди долари се базира на разговори со добро упатени извори, луѓе што се запознаени со целиот процес, но кои сакаат да останат анонимни. Портпаролите на „Рио Тинто“ и на „Гленкор“ одбија да коментираат.

Пропаѓањето на преговорите е најново во низата обиди за преземање во рударската индустрија, а влогот беше висок за раководствата на двете страни кога разговорите започнаа во средината на декември.

„Гленкор“ во изминатата деценија забележа пад на производството на бакар за повеќе од 40 отсто и во тој период се обидуваше да ги убеди инвеститорите дека го променил бизнисот, во време кога цените на овој клучен индустриски метал се искачија на рекордни нивоа. „Рио Тинто“, кој се смета себеси за еден од најсилните оператори во индустријата, виде можност да го засили растот во бакарното портфолио на „Гленкор“. Без договор, неговиот потенцијал за заработка ќе останеше врзан за пазарот на железна руда, каде што цените попуштаа под притисокот на зголемената понуда и ослабената побарувачка.

Комбинацијата на двете компании ќе му овозможеше на „Рио Тинто“ да ја преземе круната од БХП (BHP Group) како најголема рударска компанија во светот, додавајќи ги огромните операции на „Гленкор“ за јаглен и бакар, заедно со неговиот оддел за трговија со суровини, кон гигантскиот бизнис со железна руда на „Рио“. Клучно за „Рио“, ваквиот спој ќе го удвоеше неговото производство на бакар со потенцијал да го позиционира како водечки светски производител на бакар и да додаде уште еден милион тони идeн раст.

Претходните обиди агресивниот рударски и трговски бизнис на „Гленкор“ да се вклопи во конзервативната корпоративна култура на „Рио“ брзо пропаѓаа, но со оглед на тоа што и конкурентите тргнаа по големи аквизиции во бакарот, ризиците од неактивност растеа, а можноста стануваше премногу голема за да се игнорира.

Bloomberg

Извршниот директор на „Гленкор“, Гери Нејџл, кој ја презеде функцијата од Гласенберг во 2021 година, ја постави основата уште минатото лето, кога неформално стапи во контакт со Сајмон Трот, долгогодишен кадар на „Рио Тинто“, кој штотуку беше назначен за извршен директор. Откако Трот се запозна со новата улога, преговорите меѓу двете страни официјално започнаа во декември, при што активна улога презеде и претседателот на „Рио“, Дом Бартон. Тој период на тивки разговори заврши на почетокот на јануари, кога „Фајненшл тајмс“ прв објави дека се водат преговори. Со тоа започна одбројувањето: според британските правила за преземања, „Рио“ имаше рок до 17 часот по лондонско време на 5 февруари да даде понуда, да се повлече или да обезбеди продолжување на рокот.

Во почетната фаза, првите луѓе на двете компании во голема мера беа во втор план, додека тимовите за зделки на „Рио“ и нивните советници повеќепати патуваа во седиштето на „Гленкор“ во Швајцарија за да спроведат детална проверка. Тоа беше исклучително обемен процес, со оглед на сложениот бизнис на „Гленкор“, кој опфаќа рудници, топилници, рафинерии, како и огромни трговски и логистички операции.

Како што процесот напредуваше, двете страни сметаа дека продолжување на рокот е веројатно, со оглед на обемот на работата што требаше да се заврши. При проверката не се појавија предупредувачки сигнали, а клучната точка на несогласување беше цената што „Рио“ ќе треба да ја плати. Двете страни имаа цел понудата да биде поднесена пред објавувањето на финансиските резултати во средината на февруари.

„Рио Тинто“ работеше со „Еверкор“ (Evercore Inc.), предводен од искусниот британски склучувач на зделки Сајмон Роби, како и со „ЏП Морган“ (JPMorgan Chase & Co.) и „Меквери“ (Macquarie Group Ltd.). „Гленкор“ разговараше со банки, меѓу кои „Ситигруп“ (Citigroup) и „Барклис“ (Barclays), но никогаш официјално не назначи советници. Сепак, компанијата го вклучи искусниот преговарач Мајкл Клајн, кој претходно соработуваше со „Гленкор“ при неуспешната понуда за купување на „Тек ресурсис“ (Teck Resources) во 2023 година.

Основната задача на Клајн беше да ја пренесе вредноста на бизнисот на „Гленкор“ до раководството на „Рио Тинто“, додека Гласенберг, кој и натаму е најголемиот акционер на компанијата, се вклучи поактивно како што се приближуваше рокот, делумно за да ги ублажи сомнежите во „Рио Тинто“ дека тој не е целосно посветен на склучување договор.

Но 24 часа пред истекот на рокот, работите ненадејно тргнаа наопаку. Во „Рио Тинто“ сè појасно стануваше дека „Гленкор“ и Гласенберг немаат намера значително да попуштат од барањето акционерите на „Гленкор“ да поседуваат околу 40 отсто од обединетата компанија.

Од страната на „Гленкор“, пак, растеше незадоволството што „Рио Тинто“ ја врзал својата понуда за цените на акциите на денот кога договорот стана јавен. Во „Гленкор“ сметаа дека таквиот арбитрарен сооднос не ја одразува ниту досегашната ниту идната изведба на двете компании.

Bloomberg

Додека разговорите продолжуваа во четвртокот наутро, во „Рио Тинто“ сè уште постоеше надеж дека „Гленкор“ ќе покаже одредена подготвеност да ја намали бараната цена, а Нејџл и Трот двапати разговараа во обид да го пробијат ќор-сокакот. Сепак, како што се приближуваше рокот, стана јасно дека продолжувањето на преговорите би било бесцелно. Последниот разговор меѓу Нејџл и Трот беше посветен на тоа како ќе им соопштат на инвеститорите дека договорот пропаднал.

„Блумберг“ ја објави веста помалку од два часа пред истекот на рокот, само неколку минути пред „Рио Тинто“ да објави соопштение дека се повлекува од преговорите. Според британските правила, двете компании не смеат повторно да разговараат најмалку шест месеци, освен ако не се појави конкурентен понудувач или ако „Гленкор“ формално побара повторно отворање на разговорите.

Падот на акциите на „Гленкор“ од 7 отсто ја нагласи важноста на исходот за раководството и инвеститорите, додека аналитичарите се прашуваа дали компанијата ќе може самостојно да го развива својот бизнис со бакар. Кај „Рио Тинто“ континуираниот пад на цената на железната руда послужи како потсетник на ризиците од повлекување од најголемиот договор во историјата на индустријата, а во рударските кругови брзо се отвори прашањето дали ќе се појави конкурентна понуда.

„Отсекогаш верувавме дека БХП е најверојатниот вмешан играч“, напиша аналитичарот на РБЦ (RBC Capital Markets) Бен Дејвис. „BHP може да се појави како купувач, но инвеститорите ќе прашаат зошто да влезат во ‘Гленкор’ кога ‘Рио Тинто’ се откажа.“