Расте апетитот на приватниот капитал за брза храна во Јапонија

Јапонските кулинарски специјалитети се легендарни: Токио има повеќе ресторани со ѕвезди на „Мишелин“ од кој било друг град во светот, а милиони туристи секоја година се слеваат во таа земја за да пробаат сè, од едноставен рамен (јапонска супа со резанки, заб. прев.) до вечера каисеки, која се состои од низа јадења што се менуваат во согласност со годишните времиња. Зошто тогаш американските приватни инвестициски фирми вложуваат милиони во американски бургери и пржено пилешко во Јапонија?

Инвестициската фирма „Карлајл груп“ (Carlyle Group Inc.) во 2024 година го купи јапонскиот разгранок на КФЦ за 135 милијарди јени (847 милиони долари), а минатата година разгранокот за приватен капитал на компанијата „Голдман Сакс“ ги купи операциите на „Бургер кинг“ во Јапонија за 70 милијарди јени (437 милиони долари). Исто така, сега во игра е и јапонската подружница на меѓународниот синџир за брза храна „Вендис“, а според наводите, инвестициската фирма „Лонгрич груп“ (Longreach Group) разгледува понуда.

Демографските промени, како што се растот на самечки домаќинства и семејства со два извора на приходи, ја поттикнуваат продажбата на брза храна бидејќи двете групи им даваат предност на практични и брзи оброци. Со растечката инфлација, сè поголем број јапонски потрошувачи ги гледаат бургерите и прженото пилешко како достапно задоволство, додека инвестициските фирми веруваат дека тие трендови може да ги доведат до голем профит. „Приватниот капитал секогаш трага по некоја запоставена или потценета класа на имот, а ресторанската индустрија е секако тоа“, вели Ерни Хига, претседател на „Вендис Јапонија“ и поранешен челник на меѓународниот синџир за достава на пици „Доминос“ во таа земја.

Јапонскиот ресторански сектор, вреден 227 милијарди долари, речиси и не расте од 2018 година, иако продажбата во локалите што нудат бургери и пржено пилешко во истиот период растела во просек повеќе од седум отсто годишно. Притоа, приходите на некои локални ресторани за неформално јадење, како локали што нудат суши на подвижна лента, рамен и јадења од говедско месо и ориз, исто така имале раст, но тој изнесувал помалку од пет отсто годишно, наведува истражувачката куќа „Фуџи Кеизаи“.

„Мекдоналдс“, кој го отвори својот прв локал во Јапонија во 1971 година, доминира на пазарот со повеќе од 3.000 локации, додека домашниот ривал „Мос бургер“ е на второ место, со нешто повеќе од 1.300. Новите сопственици на КФЦ (со нешто помалку локации од „Мос бургер“) и „Бургер кинг“ (околу 350 локации) сметаат дека има простор за раст на пазарот со ограничена конкуренција. „Ако ги погледнете САД, таму постојат стотици синџири на ресторани што продаваат бургери. Во Јапонија веројатно има четири главни играчи“, вели Казуја Омото, потпретседател на компанијата „Голдман Сакс“, кој го водел склучувањето на договорот со „Бургер кинг“. Тој очекува бројот на локали да се зголеми на 600 до 2028 година.

„Мекдоналдс“ во Токио во 1980-тите. Оваа американска компанија пристигна во земјата во 1971 година и е лидер на пазарот на брза храна во Јапонија, но синџирите во сопственост на инвестициски компании настојуваат да ја стигнат. Фото: Arnold Drapkin/Zuma Press

Сепак, потрошувачите што бараат евтин оброк имаат безброј опции. Продавници како „Севен илевен“, „Лоусон“ и „Фемили Март“, кои нудат кнедли со фил, пржено пилешко и широк избор друга евтина готова храна, може да се најдат речиси на секој агол. Исто така, „Мамс тач“ (Mom’s Touch), популарен корејски синџир со хибридни специјалитети, како булгоги бургер (со маринирано говедско месо на корејски начин, заб. прев.) и топчиња од сладок компир со сирење, е голем хит меѓу помладите гости. „Конкуренцијата е силна“, вели Наоко Куга од Истражувачкиот институт НЛИ. „Потрошувачите имаат многу опции и надвор од брзата храна.“

Иако популарноста на брзата храна во голема мера произлегува од нејзината пристапна цена, поединечни брендови се доволно привлечни за потрошувачите да им се враќаат дури и кога поскапуваат; неодамнешниот раст на продажбата во „Мекдоналдс“ и „Мос бургер“ делумно е поттикнат од поголема потрошувачка по посета. Тој пресврт им дава на КФЦ и „Бургер кинг“ поголем простор за спроведување различни стратегии за раст, како додавање премиум производи на менито и разубавување на ентериерот со создавање поексклузивен амбиент. „Веќе не станува збор само за натпреварување со евтини бургери“, вели Сеичиро Самеџима, аналитичар во инвестициската истражувачка куќа „Ичијоши рисрч институт“. „Пазарот отиде понатаму.“

Тоа е голема промена во однос на децениите дефлација во Јапонија, кога борбата за привлекување купувачи главно се сведуваше на понуда на најевтините опции. „Цените растат насекаде“, вели Јуко Нагашима (68), сопственичка на претпријатие, откако купила пилешко филе од 700 јени (4,5 долари) во КФЦ во прометната токиска населба Асакуса. Дури и таа скромна набавка - нејзиниот омилен оброк од ресторан за брза храна - деновиве може да биде оптоварување за буџетот. „Одам поретко отколку порано“, вели таа. „Морам помалку да трошам на вакви работи.“

Нарачување божиќно пилешко во КФЦ во Јапонија. Овој неофицијален празник секоја година е најпрометниот период за овој синџир. Фото: Hiroshi-Mori-Stock/Shutterstock

Во Јапонија, КФЦ е синоним за Божиќ уште од рекламната кампања од 1974 година, која го промовираше пилешкото како задолжителен оброк за тој празник, кој таму е неофицијален. Голем број ресторани сега нудат специјалитети од пилешко за време на Божиќ, но КФЦ останува прв избор на потрошувачите, со редици што често се протегаат далеку од локалите за време на, инаку, периодот со најголем промет во годината. Од инвестициската компанија „Карлајл“ велат дека планираат да го зголемат бројот на објекти на КФЦ за 30 отсто, на околу 1.700, во следните четири години. Во таа фирма планираат да воведат нови ставки на менито што ќе привлекуваат купувачи во текот на целиот ден и целата година. „КФЦ не ги покри појадокот, ужините и доцните вечери толку добро како ‘Мекдоналдс’“, вели Такаоми Томиока, извршен директор на компанијата „Карлајл“, кој ги водел преговорите за оваа зделка.

КФЦ и „Бургер кинг“ исто така планираат да го модернизираат работењето со воведување самопослужувачки киосци за да го намалат бројот на вработени, со поголем број опции за онлајн нарачување и достава, како и користење податоци за подобро разбирање на потребите на потрошувачите. Токму оваа последна ставка треба да доведе до поголема понуда приспособена на локалниот вкус и до воведување привремени оброци на менито, што во двата случаја може да создаде поголем интерес.

„Бургер кинг“ во своето мени моментално има временски ограничена серија „биг маут вајт“ (Big Mouth White), која ја сочинуваат бургери со сирење гауда и сос од лук, од кои еден има две плескавици: една пилешка и една јунешка. КФЦ повторно го воведе својот сезонски бургер  „чикен тацута“ (Chicken Tatsuta) - парче пилешко маринирано во соја-сос и ѓумбир, во земичка, кој беше хит минатата есен. „Храната може да биде глобализирана“, вели Томиока. „Меѓутоа во исто време мора да биде и локална.“

 

– Во пишувањето помогна Еру Ишикава.