Регионот без работна сила

До пред само неколку децении земјите од поранешна Југославија се сметаа за извозници на работна сила. Младите и квалификувани работници заминуваа во Германија, Австрија, Швајцарија и други поразвиени европски земји во потрага по повисоки плати и подобри услови за живот.

Денес се случува историски пресврт. Од Љубљана до Скопје, компаниите сѐ потешко наоѓаат возачи, ѕидари, армирачи, заварувачи, готвачи и келнери. Работниците од Непал, Индија, Бангладеш и Филипини стануваат неизоставен дел од економиите во регионот, кои се соочуваат со двоен предизвик: стареење на населението и натамошно иселување на домашната работна сила.

Некои дејности во Словенија целосно зависат од странски работници

Словенија во последните години стана изразито зависна од увезената работна сила, без која голем број сектори повеќе не би можеле нормално да функционираат.

Според најновите податоци на државниот завод за статистика, во Словенија од вкупно 920.000 вработени, околу 150.000 се странци, што е рекорден број. Од периодот на пандемијата наваму, бројот на странски работници се зголемил за 50 отсто. На словенечкиот пазар на трудот сега секој шести работник е странски државјанин. Некои стопански дејности, како што е градежништвото, речиси целосно зависат од странската работна сила. Меѓу нив е и патниот транспорт.

Увозот на работна сила од странство, според превозникот Петер Пишек, е единственото решение за недостигот од кадар во Словенија. „На нула проценти сме кога станува збор за расположлив кадар“, изјави Пишек, директор на превозничката компанија „Пишек и ХСФ Логистик“ (Pišek & HSF Logistics) и претседател на Регионалната занаетчиско-претприемачка комора во Цеље.

Возачи, особено за меѓународен транспорт, нема на словенечкиот пазар на трудот, рече Пишек. Во Словенија веќе 25 години не постои образование за професијата возач, а државата преслабо и пребавно реагира на потребите на стопанството, предупреди тој. Според неговите процени, на компаниите во Словенија моментално им недостигаат од 50.000 до 70.000 луѓе, а нови вработени бара и јавниот сектор. Пишек укажа и на проблемот со заминувањето на возачите во побогатите европски земји откако ќе добијат работни дозволи во Словенија.

Недостигот од работна сила во Словенија одамна повеќе не е ограничен на поединечни професии, туку стана системски проблем за целото стопанство.

Според анализите на пазарот на трудот и „Барометарот на занимања“, недостига кадар во речиси сто професии, при што најпогодени се здравството, градежништвото, индустријата и услужните дејности, како туризмот и логистиката. Речиси половина од компаниите го наведуваат недостигот од работници како главна пречка за работењето, што значи дека повеќе не станува збор за цикличен туку за структурен јаз на пазарот на трудот.

„Поради исклучително лошата демографска слика, пронаоѓањето и селекцијата на кадар што ќе ја пополни таа празнина се едни од клучните мерки за одржување на економскиот раст“, велат од агенцијата за вработување „Кариера Словенија“ (Kariera Slovenija), која им помага на компаниите во целиот процес – од утврдување на кадровските потреби и организирање кампањи за вработување до пронаоѓање, селекција, релокација на вработените и нивна интеграција во локалната средина.

Според Рок Пајк од „Кариера Словенија“, словенечките компании и натаму најмногу работници бараат во земјите од Балканот, но сѐ почесто се насочуваат и кон Азија и Африка. „Повеќе не станува збор само за нискоквалификувани работни места или за туризмот – сѐ повеќе се бара и образован и технички оспособен кадар, од електросервисери до машински техничари и заварувачи“, додава Пајк.

Од компанијата „Сава туризам“ (Sava Turizem) велат дека најмногу дополнителен кадар им е потребен во главната туристичка сезона, особено во угостителството. „Во групацијата ’Сава хотели и ресортс’ (Sava Hotels & Resorts) странските вработени сочинуваат околу 10 отсто, а повеќето доаѓаат од земјите на поранешна Југославија. Помал број вработени доаѓаат од Египет и Индија, главно за работа во кујните“, објаснуваат оттаму.

Истовремено тие нагласуваат дека работниците од странство систематски ги воведуваат во работните процеси преку организирани курсеви по словенечки јазик, менторство и обуки што се директно поврзани со работата. Сепак, тие предупредуваат на административните пречки: „Најмногу би ни помогнало скратувањето на времето за добивање работни дозволи за вработување странци, кое е исклучително долго и значително подолго отколку во соседните земји“, истакнуваат оттаму.

Прашањето за интеграцијата на странците

Претседателот на Управниот одбор на НЛБ (NLB), Блаж Бродњак, на банкарската конференција на почетокот на јуни предупреди дека доаѓањето на толку голем број странци претставува ризик и за општеството во целина и за банкарскиот систем. „Банките две третини од новите сметки ги отвораат за странци“, рече Бродњак. Според него, во Словенија се потценува прашањето за мерките за асимилација и соживот со странците.

И тогашниот, а сега веќе поранешен министер за труд, Лука Месец предупреди на прашањето за интеграцијата на странските работници. „Тие луѓе мора некаде да живеат, нивните деца мора да одат во градинки и училишта. Локалните заедници мора да ги прифатат. Мора да бидеме внимателни. Работите наскоро може да се променат“, предупреди Месец, наведувајќи ја Шведска како пример, земја што сега им плаќа на странците да се вратат во своите матични земји. Кај нас не смее да се случи цели индустриски гранки да бидат пополнети со странски работници, рече министерот.

Еден од поголемите проблеми со кои се соочуваат странските работници е пронаоѓањето сместување, бидејќи во Словенија има хроничен недостиг од станови, додека цените на недвижностите и кириите нагло растат. Затоа работодавците се обидуваат да привлечат работници и преку решавање на нивното станбено прашање, особено во секторите во кои недостигот од работна сила е најизразен.

Една од компаниите што посистематски се занимаваат со ова прашање е „Терме Олимија“ (Terme Olimia). По повод отворањето  нов семеен хотел, компанијата најави и изградба на околу 60 стана за вработените. Како што вели директорот Флорјан Васле, прашањето со кадарот денес е едно од клучните развојни прашања за туристичката индустрија.

Хрватска – прегреан пазар на трудот, рекордно ниска невработеност

И Хрватска во последните неколку години стана сериозно зависна од увозот на работна сила, без која поединечни стопански гранки, како туризмот, угостителството и градежништвото, повеќе не би можеле да функционираат.

Само во текот на 2024 година биле издадени повеќе од 200.000 работни дозволи за странски работници. Иако тој тренд во 2025 година донекаде забави, демографската слика на земјата јасно покажува дека хрватскиот БДП и во иднина во голема мера ќе се потпира на странската работна сила.

Дека пазарот на трудот и натаму е „прегреан“ покажуваат и податоците што ги добивме од Министерството за труд, пензиски систем, семејство и социјална политика. Според нивните податоци, бројот на невработени се намалил на историски најниско ниво и изнесува околу 63.000 лица, додека бројот на вработени достигнал речиси 1,8 милион.

„Реално е да се очекува дека странските работници и во иднина ќе останат важен дел од домашниот пазар на трудот“, вели Анита Стипиќ од Одделот за пазар на труд при Центарот за креативни индустрии, образование и иновативно претприемаштво при Хрватската стопанска комора - ХГК (HGK).

Depositphotos

„На Хрватска веројатно и по десет години ќе ѝ бидат потребни голем број странски работници, но успешноста на економијата сѐ повеќе ќе зависи од растот на продуктивноста. Клучната развојна насока треба да биде зголемување на додадената вредност по вработен преку вложувања во технологија, иновации и развој на вештините на работната сила“, нагласува Стипиќ и додава дека европската практика покажува дека недостигот од работна сила не може да се реши со една мерка туку со комбинација од различни политики.

Стипиќ вели дека законската рамка во областа на вработувањето странски работници покажува дека Хрватска постепено преминува од фаза на нужно пополнување на недостигот од работна сила во фаза на активно управување со миграциите.

„Измените на Законот за странци, кои стапија во сила на 4 јуни годинава, дополнително го уредија системот за вработување странски работници, ги заострија условите за работодавците, воведоа обврска за докажување активно работење и го засилија надзорот врз вработувањето и интеграцијата на работниците“, вели Стипиќ и додава дека е особено важно што за некои од странските работници што подолго остануваат во Хрватска се воведува обврска за полагање основен испит по хрватски јазик.

Со тоа државата покажува дека миграциите повеќе не ги третира само како краткорочно прашање на пазарот на трудот туку и како прашање на долгорочна интеграција.

Иако увозот на странски работници во последните години нагло порасна, надлежното министерство тврди дека странските работници не се толку масовна појава како што често се мисли и дека моментално сочинуваат околу седум отсто од сите осигуреници во Хрватска. И покрај овие тврдења, доаѓањето на стотици илјади работници од трети земји во држава со само 3,8 милиони жители носи значајни општествени промени.

Затоа прашањето за странските работници треба да се разгледува како дел од поширока развојна, економска и општествена стратегија, а не само како краткорочен одговор на недостигот од работна сила, заклучува Стипиќ.

Србија - секој втор странец доаѓа од Русија

Ненад Јевтовиќ, директор на српскиот Институт за развој и иновации, за „Блумберг Адрија“ вели дека бројот на странци што доаѓаат да работат во Србија значително се зголемил од почетокот на војната во Украина.

„Доселувањето странци буквално експлодира во 2022 година. Дури следната година се покажа зголемување на бројот на странци за околу 16.000. Белград и Нови Сад станаа места каде што странците често доаѓаат и си заминуваат. Сепак, можеме да очекуваме стабилизирање на имиграцијата во Србија. Со други зборови, очекуваме бројот на доселеници во Србија да се стабилизира меѓу 20.000 и 30.000 годишно. Како последица на тоа, се намалува и иселувањето“, вели Јевтовиќ.

Кога станува збор за работните миграции, тој додава дека од 2019 година, кога почна реализацијата на големите инфраструктурни проекти, во Србија во најголем број доаѓаат работници од Кина, Турција, Бангладеш, Индија, Пакистан и други источни земји, додека работници од земјите од Западен Балкан практично нема. „Не постојат работни миграции што се последица на иницијативата Отворен Балкан. Во Србија доаѓаат луѓе што работат на големи инфраструктурни проекти или во услужните дејности.“

Според податоците на Националната служба за вработување (НСЗ), странските работници во Србија се особено застапени во градежништвото. Станува збор за различни профили градежни работници: ѕидари, армирачи, помошни работници, монтери на гипс-картонски системи и столари.

„Странците често се вработуваат и како возачи, заварувачи или помошни работници во различни стопански дејности (земјоделство, сточарство, производство). Освен тоа, тие се вработени и во услужните дејности – во угостителството и хотелиерството (како келнери, доставувачи, собарки и хигиеничарки). Но, голем број странци работат и во областа на информатичката технологија“, наведува НСЗ.

Србија во текот на 2025 година примила 100.000 барања за работни дозволи од странство. На овој исклучително висок број му се придружиле уште 20.000 барања за дозволи за престој и 33.000 барања за постојано населување. Дека станува збор за јасен тренд според кој на српскиот пазар на трудот ќе има сѐ повеќе странци покажува и податокот дека бројот на странски работници што се доселуваат во Србија е 9,5 пати поголем отколку пред десет години.

Бидејќи станува збор за работоспособно население, околу 60 отсто од странците припаѓаат на возрасната група меѓу 25 и 45 години. Секој втор странец доаѓа од Русија, а секој десетти од Кина.

„Странските работници се вработуваат таму каде што постои постојана потреба од сигурна, обучена и мотивирана работна сила. Овој тренд е особено изразен кај поголемите системи и стопански субјекти што настојуваат да обезбедат непречено работење и да го зачуваат квалитетот на услугите. Забележуваме и дека странска работна сила вработуваат локални кафулиња и пекарници“, вели Ања Павиќевиќ, директорка на агенцијата за вработување „Меч мејкерс“ (Match Makers).

Соговорничката на „Блумберг Адрија“ додава дека агенцијата „Меч мејкерс“ најчесто посредува при вработување работници од Филипините, кои работодавците ги ангажираат за работни места како хигиеничари, негуватели и во угостителството, бидејќи имаат добра работна етика, а повеќето од нив одлично зборуваат англиски јазик.

Depositphotos

„Во зависност од потребите, работодавците ангажираат работници од различни националности во различни сектори – така, за логистиката често избираат работници од Узбекистан, додека за физички работи почесто вработуваат работници од Индија, Бангладеш, Пакистан и некои африкански земји“, вели Павиќевиќ.

Парадоксот на македонскиот пазар на трудот 

Недостигот од работна сила сѐ посилно го притиска и македонскиот пазар на трудот, каде што, сепак, постои еден парадокс. Иако работодавците сѐ потешко наоѓаат работници, Македонија и натаму има десетици илјади невработени и една од најниските стапки на активност на населението во Европа.

Според професорот Димитар Николоски од Економскиот факултет во Прилеп, растечкиот број странски работници е директна последица на долгорочните демографски и миграциски процеси, кои веќе со години го менуваат пазарот на трудот.

„Македонија во постпандемискиот период бележи растечки тренд на странски работници, односно на таканаречени економски мигранти. Причина за овој тренд се недостигот од работна сила и недостигот од потребните вештини во одделни дејности, што е последица на долгогодишното иселување на домашната работна сила од Македонија и демографската транзиција, односно стареењето на населението.

Во тој контекст особено се издвојуваат дејностите што вработуваат странски работници: градежништвото, рударството и одредени гранки од преработувачката индустрија. Економските мигранти најчесто доаѓаат од земјите на Централна Азија, како Бангладеш, Индија, Пакистан, Непал и други. Повеќето од нив во земјата остануваат само привремено, што покажува дека нивната крајна дестинација се поразвиените европски земји.“

Николоски истовремено истакнува дека постои и значителен неискористен домашен потенцијал што би можел да го ублажи недостигот од работна сила.

„Состојбата на македонскиот пазар на трудот е парадоксална, бидејќи и натаму постои голем контингент неактивно население што би можело дополнително да се вклучи на пазарот на трудот. Македонија е една од земјите со најниска стапка на активност на населението во Европа, а соодветни мерки за активирање би можеле значително да ја зголемат понудата на работна сила. Истовремено, бројот на невработени надминува 90.000, што укажува на релативно ниска вработливост и слаба конкурентност на домашната работна сила, односно на недостиг од современи знаења и компетенции. Во исто време има повеќе од 10.000 слободни работни места што тешко се пополнуваат и за кои работодавците не можат да најдат работници со соодветни знаења и компетенции“, наведува Николоски.

Работа што се мери со телефонски повици

Во адвокатските канцеларии што посредуваат при основање компании и добивање дозволи за престој, телефоните постојано ѕвонат, а барања пристигнуваат и преку Ватсап (WhatsApp). Луѓе од Бангладеш, Индија, Непал, Пакистан, Филипини, Шри Ланка и други земји директно ѝ се обраќаат на адвокатката Персида Отовиќ Стојановска и бараат информации за работа во Македонија, за потребната документација и постапките за добивање дозвола за престој.

Некои од нив испраќаат фотографии и видеоснимки на кои ги претставуваат своето работно искуство и вештини. Заварувачи, металци, армирачи, ѕидари, молери, електричари, машински оператори, возачи и други квалификувани работници се претставуваат со надеж дека ќе најдат работа во Македонија и ќе добијат можност за нов живот.

Адвокатката Отовиќ Стојановска, која посредува во постапките за основање компании и добивање дозволи за престој, вели дека во последните години интересот за основање компании во Македонија значително пораснал, особено кај турските државјани.

„Особено е забележлив бројот на државјани на Република Турција што во Македонија основаат компании во форма на друштва со ограничена одговорност. Потоа следува добивање дозволи за престој врз основа на вработување. Во последно време интерес за Македонија покажуваат и државјани на европски земји. Ми се обратија Италијанци, Руси и Германци со цел да основаат компании и да добијат дозволи за престој врз основа на вработување или брак“, вели Отовиќ Стојановска.

Како што објаснува таа, основањето компанија во многу случаи е само првиот чекор, по што следува преселување на цели семејства во Македонија.

Професорот Димитар Николоски смета дека растечкиот увоз на работна сила во моментов им помага на компаниите да ги надминат најитните проблеми со недостигот од кадар, но не може целосно да ја замени домашната работна сила. „Економските придобивки од увозот на странска работна сила се краткорочни, додека ризици поврзани со општествената интеграција на овие работници практично не постојат, бидејќи работните дозволи и престојот на странските работници имаат привремен карактер. Негативните последици за работодавците произлегуваат од големата флуктуација на странската работна сила и неизвесноста околу вложувањето во човечки капитал, ако работникот останува во компанијата само ограничен временски период.“

Она што денес за работодавците претставува решение за недостигот од кадар, утре може да стане еден од факторите што ќе влијаат врз структурата на пазарот на трудот, образовните политики и развојните приоритети на земјата. Затоа прашањето за странската работна сила сѐ почесто мора да се разгледува и надвор од рамките на компаниите и институциите што издаваат дозволи, бидејќи добива многу пошироко значење отколку што покажуваат официјалните статистики.

„Од друга страна, ова прашање поттикнува политичка расправа за тоа дали и во колкава мера Македонија треба да се потпира на странската работна сила, односно дали треба повеќе да се инвестира во домашната работна сила и да се поттикнува нејзината понуда. Со оглед на тоа што Владата за 2026 година обезбеди 10.000 работни дозволи за странски државјани, може да се заклучи дека во моментов се спроведува релативно либерална политика во оваа област. Целта е да се задоволи акутниот недостиг од работници во клучните дејности, како што е градежништвото, каде што се реализираат проекти со ограничени рокови.“

Дополнителен предизвик, според Николоски, е фактот што голем дел од странските работници не ја гледаат Македонија како крајна дестинација, туку како привремена станица на патот кон земјите од Европската Унија.

„Регионот на Западен Балкан можеби не нуди привлечни плати и работни места за странските работници, но е многу привлечен како отскочна штица за премин кон значително подобро платениот западноевропски пазар на трудот. Во тој контекст, неопходна е регионална стратегија во однос на третманот на странските работници и следењето на нивните миграциски патишта. Тоа е особено важно ако се имаат предвид стремежите на земјите од Западен Балкан за вклучување во единствениот европски пазар на трудот и користење на предностите од слободната мобилност во рамките на Европската Унија.“

Слични искуства има и адвокатката Отовиќ Стојановска, која во својата секојдневна работа забележува дека некои од странските работници ја користат Македонија како прва станица пред да се обидат да најдат подобро платена работа во некоја од земјите на Европската Унија.

„Според моето искуство, повеќето странски работници, како од Турција, така и од Бангладеш, Индија и Непал, ја гледаат Македонија како отскочна штица или транзитна земја за заминување во некоја од земјите на ЕУ. Со дозвола за престој во Македонија полесно заминуваат во тие земји и таму ја продолжуваат потрагата по работа“, вели Отовиќ Стојановска.

Босна меѓу доаѓањето и заминувањето на работниците

Додека домашната работна сила сѐ поинтензивно заминува во странство, економијата на Босна и Херцеговина сѐ повеќе се потпира на странски работници за да ги пополни празнините на пазарот на трудот. Во последните четири години во БиХ се издадени повеќе од 20.000 работни дозволи за странци, а работодавците проценуваат дека на земјата ѝ недостигаат околу 30.000 работници. Едни во увозот на работна сила гледаат неопходност за зачувување на економијата, додека други предупредуваат на долгорочните последици од таквиот модел.

Најмногу странски работници доаѓаат од Индија, Непал, Пакистан, Филипини, Турција, Србија, Бангладеш и Кина. Најчесто работат во градежништвото, преработувачката индустрија, трговијата, хотелиерството и угостителството. Учеството на странските работници и натаму е релативно ниско и минатата година изнесувало 0,8 отсто од вкупниот број вработени, но агенцијата од 2022 година бележи постојан раст на нивното присуство на пазарот на трудот.

Нихад Имшировиќ, претседател на Здружението на работодавци на Федерацијата БиХ, за „Блумберг Адрија бизнисвик“ вели дека БиХ доцни со креирањето стратегии за управување со пазарот на трудот и дека работодавците сами не можат да го запрат заминувањето на домашната работна сила ниту да го подигнат животниот стандард на нивото на соседните земји.

„Сосема е сигурно дека сѐ повеќе ќе зависиме од работата на странците, имајќи предвид дека работните миграции се глобален тренд и дека нарушувањата на пазарот на трудот можат да се ублажат само со истовремено подигнување на стандардот на домашните работници и вработување странци во дефицитарните занимања“, нагласува Имшировиќ.

Според него, недостигот од работна сила веќе претставува сериозна пречка за инвестициите и реализацијата на договорените работи. Постојат многу примери кога работодавците и претприемачите, поради недостиг од работници, не можат да ги исполнат договорите, да склучат нови зделки или воопшто да инвестираат во Федерацијата БиХ. Тој додава дека многумина од формално невработените се наоѓаат на сивиот пазар на трудот или сезонски работат во странство.

Слични искуства имаат и агенциите што посредуваат при вработување странци. Дијана Бериќ, основачка и директорка на агенцијата „Ино Балкан“ (InoBalkan), наведува дека побарувачката за странски работници е присутна  речиси во сите сектори, а особено во градежништвото, производството, угостителството, земјоделството и логистиката.

Најбарани се ЦНЦ-оператори, заварувачи, металци, електричари, водоинсталатери, како и градежни работници, како армирачи, столари и керамичари. „Недостигот од овие занимања не е присутен само во БиХ, туку во цела Европа“, вели Бериќ. Таа додава дека работодавците главно се задоволни од странските работници поради нивната мотивираност, дисциплина и подготвеност за долгорочна работа.

„Најдобар показател за задоволството е фактот што многу наши клиенти, по првото вработување странски работници, започнуваат нови постапки за ангажирање дополнителни работници“, наведува таа.

Платите на странските работници главно се усогласени со платите на домашните работници на истите работни места, а работодавците често им обезбедуваат и сместување и исхрана. Најголем проблем претставуваат административните постапки, кои може да траат од шест до десет месеци.

„Најголем предизвик за работодавците е токму долгото траење на постапките. Дополнителен проблем се годишните квоти за работни дозволи, кои во последните години се пополнуваат многу брзо“, предупредува Бериќ. Според неа, БиХ е дури на почетокот на посериозното вклучување на странската работна сила на домашниот пазар на трудот и очекува потребата од странски работници да продолжи да расте поради постојаното заминување на домашните работници во земјите од Европската Унија.

Кога станува збор за процедурите и општата состојба на пазарот на трудот во БиХ, Имшировиќ истакнува дека работодавците не зборуваат за либерализација на увозот на работна сила, туку за рационализација на тие процеси, со акцент на задржување на работната сила во БиХ.

Од друга страна, економскиот аналитичар Игор Гавран предупредува дека увозот на странски работници може да биде само привремено решение. Тој смета дека таквиот модел краткорочно им одговара на работодавците бидејќи ги намалува трошоците за работна сила, но долгорочно не го решава клучниот проблем - заминувањето на домашната работна сила.

„Странските работници главно ја гледаат БиХ како привремена дестинација на патот кон поразвиените пазари на трудот, додека домашните работници и натаму би се иселувале“, смета Гавран. Според него, поголемиот увоз на работна сила би можел да предизвика значајни демографски промени и дополнително да го ослаби домашниот пазар на трудот.

„Драстична промена на демографската слика би значела трансформација на БиХ во простор на некои други луѓе, кои би ги замениле оние што уште од далечното минато ја обликувале во тоа што е денес. Таквиот развој на настаните би им користел само на некои од работодавците и политичарите, и тоа краткорочно, додека последиците за општеството и државата долгорочно би биле негативни“, предупредува економскиот аналитичар Игор Гавран.

Зборувајќи за економскиот модел заснован на сезонски и слабо платени работни места, тој оценува дека е неодржлив бидејќи не го поттикнува развојот на продуктивноста, иновациите и конкурентноста. Како единствено долгорочно решение тој го гледа создавањето услови во кои домашните работници би останале во БиХ и би извршувале и стручни и помалку квалификувани работи, со соодветни плати и услови за работа.

Недостигот од кадри како кочница на растот во регионот 

Додека работодавците бараат начини да ги пополнат празните работни места, а државите отвораат простор за поголемо вклучување на странската работна сила, предупредувањата за состојбата на пазарот на трудот стануваат сѐ погласни и од меѓународните финансиски институции.

Според најновата анализа на Светската банка, недостигот од работна сила, емиграцијата и стареењето на населението постепено стануваат фактори што би можеле да го ограничат идниот економски раст. Извештајот предупредува дека демографските промени и намалувањето на работоспособното население стануваат еден од клучните ризици за идниот развој на регионот во целина.

„Населението на Западен Балкан старее побрзо отколку речиси каде било во Европа. Во следната деценија се очекува најмалку едно од пет лица во регионот да биде постаро од 65 години. Во меѓувреме, лицата на работоспособна возраст, вклучувајќи ги и високообразованите и физичките работници, бараат повисоки плати и подобри можности во странство. Парадокс е што недостига работна сила во клучните сектори, иако многу луѓе остануваат без работа или едноставно се откажале од барање вработување“, наведува Светската банка.

Во подготовката на текстот учествуваа: Тјаша Банко, Анита Буховски, Аника Бечки, Мирела Хаскиќ Суша и Миро Солдич.