Членките на ЕУ размислуваат за воведување царини на американски стоки во вредност од 93 милијарди евра

Европската Унија е во преговори за воведување царини на стоки од Соединетите Американски Држави во вредност од 93 милијарди евра (108 милијарди американски долари) доколку претседателот Доналд Трамп ја оствари својата закана за воведување царини од 10 проценти за европските земји од 1 февруари. Покрај царините, ЕУ разгледува дополнителни контрамерки, но прво ќе се обиде да најде дипломатско решение, соопштија извори запознаени со разговорите. Претставници на 27-те земји-членки на ЕУ се состанаа вчера за да почнат со подготовка на опции.

Лидерите на ЕУ ќе одржат итен состанок во Брисел во текот на неделава за да разговараат за можни контрамерки. Претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, вчера на социјалните мрежи напиша дека земјите од блокот се обединети во својата поддршка за Данска и Гренланд и се подготвени да „се бранат од каква било форма на принуда“.

Трамп во саботата објави царина од 10 проценти за стоки од осум европски земји од 1 февруари, што ќе се зголеми на 25 проценти во јуни доколку нема договор за „купување на Гренланд“. Тој ја упати заканата откако земјите објавија дека ќе одржат симболични вежби за воено планирање на НАТО на полуавтономната данска територија.

Британскиот премиер Кир Стармер ги нарече изјавите на Трамп „целосно погрешни“, додека шведскиот премиер Улф Кристерсон рече дека неговата земја нема да биде „уценета“. Францускиот претседател Емануел Макрон, кој ја нарече заканата „неприфатлива“, планира да побара од ЕУ да го активира својот најмоќен инструмент за трговска одмазда, таканаречениот инструмент против принуда.

Bloomberg

Најконкретниот и најбрз одговор на ЕУ досега беше одлуката да се блокира одобрувањето на трговскиот договор со САД од јули, за кој сè уште е потребно одобрение од Европскиот парламент. Европската народна партија, најголемата парламентарна група, изјави дека ќе им се придружи на другите партии во блокирањето на ратификацијата на договорот.

„Претседателот Трамп предизвика лавина што се заканува да уништи децении трансатлантска соработка“, изјави вчера Стефан Левен, лидер на Партијата на европските социјалисти, втората најголема парламентарна група во Брисел. Партијата го поддржува суспендирањето на трговскиот договор и ја повикува ЕУ да размисли за користење на инструментот против принуда.

Трговскиот договор, критикуван од многумина во Европа како премногу наклонет кон Вашингтон, предвидува ЕУ да ги отстрани речиси сите царини за американските производи. ЕУ се согласи и на царина од 15 проценти за поголемиот дел од извозот во САД и царина од 50 проценти за челик и алуминиум. САД оттогаш ја прошири листата на стоки што подлежат на повисоката стапка од 50 проценти на стотици дополнителни производи што ги содржат тие метали.

ЕУ веќе одобри одмазднички тарифи за американска стока во вредност од 93 милијарди евра (100 милијарди долари), но ја суспендираше нивната примена. Доколку Трамп ја спроведе заканата и воведе тарифи на почетокот на февруари, ЕУ би можела повторно да ги активира тие мерки, велат изворите, кои зборуваа под услов да се анонимни.

Мерките би биле насочени кон американски индустриски стоки, вклучувајќи ги авионите „Боинг“, автомобилите произведени во САД и бурбонот.

Заканата на Трамп за тарифи би можела да го запре растот на европските акции, кои ги надминаа американските бидејќи инвеститорите се насочија кон регионалните сектори, од одбрана до рударство и производители на чипови. Перспективите на регионот се подобрени од повисоките германски фискални трошоци, пониските каматни стапки и очекувањата за зголемување на профитот.

Доколку Трамп ја спроведе целосната закана за тарифи од 25 проценти, извозот од погодените земји во САД би можел да падне за дури 50 проценти, а на тој ризик најмногу се изложени Германија, Шведска и Данска, според проценките на „Блумберг економикс“.

Заканата на Емануел Макрон да го употреби инструментот против принуда би претставувала големо зацврстување на ставот на ЕУ. Инструментот, кој никогаш порано не се користел, е првенствено дизајниран како средство за одвраќање, но и како одговор на намерните присилни потези од трети земји кои користат трговски мерки за да влијаат врз политичките одлуки на ЕУ или нејзините членки.

Bloomberg

Таквите мерки би можеле да вклучуваат царини, нови даноци за технолошките компании или целни ограничувања за инвестиции во ЕУ. Тие би можеле да вклучуваат и ограничување на пристапот до одредени делови од пазарот на ЕУ или забрана за компаниите да учествуваат во јавни тендери во Европа.

„Комисијата треба веднаш да го активира инструментот против принуда, а Советот треба да одобри воведување реципрочни тарифи за увоз од Јужна Африка“, рече Игнасио Гарсија Берсеро, поранешен висок функционер на Европската комисија задолжен за трговските преговори со САД. „Доколку ЕУ не покаже солидарност со Данска и целните земји-членки, ќе го изгуби целиот кредибилитет и легитимитет.“

Министерот за финансии на САД, Скот Бесент, практично ги отфрли заканите на ЕУ за блокирање на трговскиот договор постигнат минатата година, изјавувајќи во емисија на „Ен-би-си“ (NBC) дека претседателот на САД користи стратешка моќ за да го добие тоа што го сака.

„Европејците проектираат слабост, САД проектираат сила“, рече вчера тој. „Европските лидери на крајот ќе се согласат и ќе сфатат дека им е потребна безбедносна заштита од САД.“

„Царините на Трамп, вклучувајќи ги постојните стапки и дополнителните 10 проценти, би можеле да го намалат извозот на засегнатите земји во САД до 50 проценти“, сметаат Никол Гортон-Каратели, Антонио Баросо и Маева Кузин од „Блумберг економикс“.

Царините на Трамп би важеле за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска. Најавата дојде откако низ Данска се одржаа протести против каква било контрола на САД врз Гренланд.

Интересно е што најавата на Трамп за тарифите дојде откако тие земји, некои од најдолготрајните сојузници на САД и сите членки на НАТО, објавија дека ќе испратат само неколку десетици војници во Гренланд за заедничка планирачка вежба.

Германски воен извидувачки тим што пристигна во петокот во Гренланд веќе е на пат да се врати по 44-часовен престој на арктичкиот остров, објави „Билд“ (Bild) во неделата.

Републиканскиот американски сенатор Том Тилис и демократската сенаторка Џин Шахин објавија заедничко соопштение во кое ја повикуваат администрацијата на Трамп да „ги исклучи заканите и да ја вклучи дипломатијата“. Копретседателите на Сенатската група за НАТО изјавија: „Продолжувањето по овој пат е лошо за Америка, лошо за американските компании и лошо за сојузниците на Америка“.

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, кој се обидува да изгради блиски односи со Трамп, вчера преку социјалните мрежи изјави дека разговарал со претседателот за Гренланд и дека „се радува на средбата во Давос неделава“. Руте денеска ќе се сретне со министерот за одбрана на Данска и со министерот за надворешни работи на Гренланд во Брисел.