Осамостојувањето е луксуз, младите живеат со родителите и во четвртата деценија

Домувањето е сѐ поголем проблем и во Европската Унија. Според најновиот извештај на „Еврофонд“, проблемот особено ги погодува младите луѓе затоа што тие имаат пониски и понестабилни приходи.

Според извештајот, во последните години предизвик не е само купувањето дом туку и изнајмувањето. Продажните цени во земјите од Унијата од 2010 година досега се зголемени за 55,4 отсто, а кириите за 26,7 отсто.

Во вакви услови, во земјите што ги анализира извештајот - Бугарија, Ирска, Полска, Португалија и Шпанија - околу 80 отсто од медијалната плата се потребни за изнајмување двособен стан. Во крајбрежните области во Шпанија и во Португалија за кирија е потреба цела медијална плата. Во туристичките места не се проблем само цените туку и тоа што становите сѐ почесто се изнајмуваат на краток рок.

Неможноста за осамостојување, според извештајот, води до тешкотии да се следи избраната кариера, до одложување на формирањето семејство и до психолошки последици.

 

Цените на недвижностите во Македонија на историски рекорд

Во земјава минатата година беше рекордна кога станува збор за растот на цените на становите. Растот, особено во Скопје, беше највисок во последните 25 години, а квадратен метар на најатрактивните локации под 2.000 евра речиси нема.

Во вакви услови алтернатива треба да биде киријата, но и цените на закупите растат како што расте интересот за изнајмување. Според податоците од Регистарот на цени и закупи на Катастарот, во првата половина од минатата година биле издадени 1.279 стана, а биле остварени закупнини во вредност од над 326.000 евра.

Најмногу станови под кирија во истиот период биле издадени во Центар и Карпош. Во Центар, Катастарот не регистрира големи промени во закупнините, а во Карпош годишниот раст изнесува 28 отсто.

Најскапата кирија во првата половина од минатата година е регистрирана во скопски Центар - 134.439 денари (2.190 евра).

Кој може да си дозволи да се осамостои?

Според пресметката на минималната кошничка што секој месец ја објавува Сојузот на синдикатите на Македонија, просечниот трошок за изнајмување стан и плаќање сметки за него изнесувал 21.505 денари или над 46 отсто од просечната плата, која за октомври изнесуваше 45.943 денари.  

Најниската просечна плата во октомври била исплатена во дејноста административни услуги – заштитни и истражни дејности - 25.842 денари и, за трошоци за домување, од неа би отишле над 83 отсто.

Највисоката просечна плата изнесувала над 107.300 денари, исплатена на компјутерските програмери, а просечните трошоци за домување изнесуваат само 20 отсто од неа.

Само Црногорците остануваат подолго во родителскиот дом од Македонците

Последица од влошените услови за самостојно домување води до тоа младите потешко да се одлучуваат да го напуштат родителскиот дом. Последните податоци на „Евростат“ за 2024 година покажуваат дека просечната возраст кога младите заминуваат да живеат самостојно е 26,2 години.

Најрано си заминуваат младите во скандинавските земји, најтешко на ваков чекор се одлучуваат младите од јужниот дел на Европа. Уделот на младите што остануваат во родителскиот дом, според „Еврофонд“ во периодот од 2018 до 2023 година скокна од 23 на 40 отсто. Процентите кај студентите се уште поалармантни. Во 2013 година 73 отсто од нив живееле дома, во 2023 година дури 93 отсто.

Податоците на „Евростат“ покажуваат дека младите во Македонија остануваат да живеат со родителите просечно до 32,1 години. Од земјите што не се членки на ЕУ, во родителскиот дом остануваат подолго само Црногорците.