Сè што треба да знаете за ИПО-то на „Опен еј-ај“

Не само една, туку дури две. Оваа година на пазарот би можеле да се случат две од најголемите иницијални јавни понуди (ИПО) во историјата, бидејќи „Опен еј-ај“ (OpenAI), компанијата која стои зад ЧетГПТ (ChatGPT), би требало да му се придружи на „Спејс екс“ (SpaceX) на Илон Маск на берзата.

„Опен еј-ај“, имено, се подготвува да ја предаде документацијата за првата јавна понуда на акции во наредните денови, односно недели, објави во средата „Волсрит журнал“ (Wall Street Journal). Во тоа би требало да им помогнат најголемите имиња од Волстрит, како „Голдман Сакс“ (Goldman Sachs) и „Морган Стенли“ (Morgan Stanley).

Компанијата што ја води Сем Алтман би можела да излезе на берза уште оваа година и со тоа да собере потребен капитал за финансирање инвестиции во чипови, дата-центри и кадар. Ако побрза, може да го престигне својот конкурент „Антропик“ (Anthropic), кој исто така разгледува ИПО и се бори за инвеститори.

Од друга страна, „Опен еј-ај“ се соочува со неколку проблеми кои би можеле да го отежнат успешното ИПО. Пред неколку дена компанијата го заврши судскиот спор со Маск, кој ја загрозуваше нејзината трансформација од непрофитна во профитна организација. Иако правното опкружување се подобри, конкуренцијата во областа на вештачката интелигенција значително се заостри од перспектива на „Опен еј-ај“.

„Антропик“, креаторот на Клод, брзо ги зголемува приходите со помош на алатки за ВИ агенти и презема дел од деловните корисници, додека „Гугл“ повторно доби замав. „Опен еј-ај“, сепак, останува силен со Кодекс, кој има повеќе од четири милиони корисници неделно, добро прифатениот модел ГПТ-5,5 предноста во обезбедување компјутерски капацитети, наведува „Блумберг“.

„Веста дека 'Опен еј-ај' се подготвува за побрзо предавање документација за првата јавна понуда на акции укажува на тоа дека креаторот на ЧетГПТ сака да ги искористи поволните услови“, наведе во белешка аналитичарот на „Дојче банк“, Адријан Кокс. „Со оглед на очекуваниот раст на бројот на ИПО-а оваа година, компаниите ќе се трудат што подобро да го искористат апетитот на инвеститорите за директна изложеност на чисти ВИ компании на јавните пазари.“

Колкава е вредноста на компанијата?

„Опен еј-ај“ по последниот круг на финансирање на крајот на март беше проценет на 852 милијарди долари. Извештаите сугерираат дека во првата јавна понуда на акции би можел да планира да собере 60 милијарди долари, што би ја поставило вредноста на компанијата на повеќе од еден билион долари.

Тоа би било најголемо ИПО во историјата и приближно двојно поголемо од актуелниот рекордер. Најголемата јавна понуда на акции во историјата ја спроведе „Сауди Арамко“ (Saudi Aramco), најголемата нафтена компанија во светот, која со продажба на удел од 1,5 отсто од своите акции на Саудиската берза во 2019 година собра рекордни 25,6 милијарди долари.

„И покрај тоа, останува отворено прашањето како јавните пазари ќе го вреднуваат 'Опен еј-ај' и неговите конкуренти кога ќе мора да објават финансиски извештаи и да ја појаснат сè уште слабо разбраната економија на своите деловни модели“, објаснува аналитичарот Кокс.

Кокс истакнува дека, иако би можеле да постојат сомнежи за способноста на пазарот оваа година да апсорбира повеќе јавни понуди на компании вредни неколку стотици милијарди долари, тие би излегле на американскиот пазар на акции кој вкупно вреди околу 70 билиони долари.

„Тоа е номинално пет пати повеќе отколку на врвот на дот-ком балонот во доцните деведесетти. Тогаш во просек имало речиси 500 ИПО-а годишно, во споредба со околу 120 во оваа деценија, а компаниите денес обично доаѓаат на пазарот во позрела фаза“, додава тој.

Сем Алтман Фото: Daniel Heuer/Bloomberg

Компанијата во претстојните години планира да издвои повеќе од 1,4 билиони долари за придружна физичка инфраструктура. „Опен еј-ај“ и неговиот конкурентот „Антропик“ тие инвестиции ги финансираат со помош на фондови за ризичен капитал и технолошки компании, меѓу кои се и даватели на услуги во облак и производители на чипови, како „Амазон“ (Amazon) и „Енвидија“ (Nvidia).

Само во 2026 година „Опен еј-ај“ би требало да оствари загуба од 14 милијарди долари, додека профитабилност би можел да достигне дури во 2030 година. Според процената на банката ХСБЦ (HSBC), на компанијата до тогаш би можеле да ѝ недостигаат 207 милијарди долари финансирање, што значи дека и по евентуално ИПО би морала да собере дополнителен капитал.

Притисок од конкуренцијата

Оваа година ИПО ќе спроведе и „Спејс екс“, кој преку подружницата „Екс еј-ај“ (xAI) веќе е активен на пазарот на вештачка интелигенција. Се очекува понудата на компанијата да донесе рекорден износ, бидејќи во февруари беше проценета на 1,25 билион долари. Компанијата минатиот месец веќе поднесе барање до Комисијата за хартии од вредност и берза (SEC).

„Опен еј-ај“ од инвеститорите собра повеќе од 180 милијарди долари, а парите и понатаму ги троши со рекордно темпо. Додека Алтман забрзано го подготвува ИПО-то, е под притисок од инвеститорите да докаже дека тие бројки се реални, известува „Си-ен-би-си“ (CNBC).

Најблискиот конкурент на „Опен еј-ај“, „Антропик“, во меѓувреме преговара со инвеститори за прибирање средства со вреднување од 900 милијарди долари, што би го ставило пред „Опен еј-ај“ . Компанијата во април објави дека надминала 30 милијарди долари годишни приходи.

„'Опен еј-ај' се натпреварува со 'Антропик', кој минатиот месец го престигна по продажба и, според податоците на порталот The Information, е на пат овој месец да достигне 40 милијарди долари годишни приходи. Креаторот на Клод наводно во своето ИПО оваа година би можел да цели на собирање повеќе од 60 милијарди долари“, напиша Кокс.

Превисоко вреднување?

Се појавува и скепса околу тоа дали „Опен еј-ај“  навистина вреди толку многу. На пример, „Мета“ при излегувањето на берза во 2012 година беше проценета на 104 милијарди долари, а „Убер“ во 2019 година на 82 милијарди долари. Ако „Опен еј-ај“ излезе на берза со вредност блиску до еден билион долари, тоа би била една од најголемите јавни понуди на акции во историјата.

Скептиците предупредуваат дека односот цена/приход при вредност од 830 милијарди долари би изнесувал околу 65 пати повеќе од приходите за 2025 година, што е значително повеќе отколку кај повеќето технолошки компании.

„Вреднување од еден билион долари би го сместило 'Опен еј-ај' - кој сè уште нема остварено добивка, а според извештаите овој месец би требало да достигне 30 милијарди долари годишни приходи - на 14-то место меѓу најголемите компании во светот според пазарна капитализација“, објаснува Кокс од „Дојче банк“.

Тоа би го поставило веднаш зад „Беркшир Хатавеј“ (Berkshire Hathaway), кој минатата година оствари повеќе од 370 милијарди долари приходи и 67 милијарди долари чиста добивка, и веднаш пред „Ели Лили“ (Eli Lilly), чија продажба надмина 65 милијарди долари, а добивката изнесуваше 21 милијарда долари.

Покрај зголемената конкуренција и стравот од ВИ балон, истовремено се заострува и регулаторното опкружување. Европскиот акт за вештачка интелигенција носи нови обврски за креаторите на модели, британскиот Институт за ВИ безбедност (AI Safety Institute) ја зајакнува својата надзорна улога, а американските извршни уредби и понатаму влијаат врз развојот на целата индустрија.