Јенот на најниско ниво во последните четири децении

Во текот на тргувањето во Њујорк курсот на јенот ја проби границата од 161,95 јени за долар, надминувајќи го претходниот минимум достигнат во јули 2024 година. За време на тргувањето во Токио јапонската валута дополнително ослабе на 162,40 јени за долар, и покрај предупредувачките изјави на високи владини претставници дека Владата внимателно ги следи движењата на девизниот пазар.

Слабеењето на јенот доаѓа и покрај тоа што Банката на Јапонија минатата година ѝ стави крај на долгогодишната политика на негативни каматни стапки, а неодамна ја зголеми референтната каматна стапка на еден процент, што е највисоко ниво од 1995 година. Сепак, овие потези не успеаја значително да ја зајакнат валутата бидејќи инвеститорите очекуваат американските Федерални резерви (Фед) да продолжат со рестриктивната монетарна политика. Големата разлика меѓу каматните стапки во САД и Јапонија и натаму ги поттикнува инвеститорите евтино да позајмуваат јени и средствата да ги вложуваат во повисокоприносни инвестиции во странство, што создава дополнителен притисок врз јапонската валута.

Аналитичарите предупредуваат дека главното прашање сега е дали јапонските власти ќе преминат од вербални предупредувања кон нова директна интервенција на девизниот пазар. Главниот девизен стратег во „Номура секјуритис“, Јуџиро Гото, оцени дека вниманието на пазарите е насочено токму кон можните чекори на Владата доколку слабеењето на јенот продолжи.

Јапонската влада веќе потроши рекордни 11,73 билиони јени, или околу 72,4 милијарди долари, за интервенции во периодот од крајот на април до крајот на мај, кога јенот првпат ја проби границата од 160 јени за долар. И покрај тоа, ефектот беше краткотраен, а валутата повторно продолжи да слабее.

Слабата валута има спротивставени ефекти врз јапонската економија. Од една страна, таа им носи значителни придобивки на извозно ориентираните компании и придонесува за рекордни нивоа на берзанскиот индекс. Производителите на автомобили се меѓу најголемите добитници, при што „Тојота“ проценува дека секое слабеење на јенот за една единица во однос на доларот го зголемува нејзиниот оперативен профит за околу 50 милијарди јени.

Од друга страна, слабата валута ги зголемува трошоците за увоз, особено на нафтата и природниот гас, кои се плаќаат во долари. Тоа дополнително ја поттикнува инфлацијата и ги зголемува цените на храната, енергијата и другите основни производи, со што расте притисокот врз домаќинствата и врз владата на премиерката Санае Такаичи.

Дополнителен фактор што влијае врз јенот се геополитичките тензии на Блискиот Исток. Јапонија е речиси целосно зависна од увоз на енергенти, а најголемиот дел од нафтата доаѓа токму од тој регион, што ја прави економијата особено чувствителна на евентуални нарушувања во снабдувањето.

Според стратегот на „Блумберг“ Марк Кренфилд, по пробивањето на нивото од 161,95 јени за долар, следната клучна зона што внимателно ќе ја следат девизните пазари е меѓу 164 и 165 јени за долар. Доколку падот на јапонската валута дополнително забрза, се очекува јапонските власти повторно да интервенираат со купување јени во обид да го ограничат натамошното слабеење на националната валута.