text size
Ако лошата вест е дека припадниците на генерацијата зед не можат да си дозволат да купат куќа сè до средните години - што, искрено, и не е некоја навистина лоша вест, но добро - тогаш добрата вест е дека барем своите пари ги вложуваат во имот со високи приноси. Или барем така мислевме. Сега дознаваме дека можеби и не се баш добри инвеститори или воопшто не се инвеститори: Според ново истражување, повеќе од половина ги пренасочиле средствата кон спортско обложување, кое една четвртина го сметаат за дел од својата долгорочна инвестициска стратегија.
Сето тоа ни го наметнува прашањето како толку многу згрешија во тоа.
Истражување на компанијата за лични финансии „Бетермент“ (Betterment) опфати 1.000 тековни инвеститори, рамномерно поделени меѓу бумери, милениумци, генерација икс и генерација зед. Тоа покажа дека кај генерацијата зед е двојно поверојатно (во однос на просечниот инвеститор) парите наменети за инвестирање да ги користи за обложување и да го гледа обложувањето како дел од општата финансиска стратегија.
Прочитај повеќе
Нова опсесија на генерацијата зед - штедат за што порано да заминат во пензија
Додека дел од младите трошат на искуства, крипто и ризични инвестиции, други сè повеќе избираат поинаков пат - штедење, инвестирање и градење финансиска слобода уште во тинејџерските денови.
25.07.2026
Генерацијата зед бара брза заработка на берзата, а најчесто добива банкрот
Границата меѓу инвестирањето и коцкањето никогаш не била понејасна. Генерацијата зед сè почесто бара финансиска слобода преку ризични облози наместо преку традиционално штедење.
28.06.2026
Генерацијата зед не може да им се насити на малите „благодарам, бабо“ часовници
Малите часовници, кои некогаш се сметаа за застарени, се враќаат со стил благодарение на генерацијата зед, која ги комбинира со накит и секојдневна облека.
02.05.2026

Нивниот став веројатно е последица на комбинација од фактори, вклучувајќи недостиг од финансиска писменост и вообичаена младешка неупатеност. Но дел од тоа може да се објасни и со уникатните услови во сегашната економија. Силниот растечки (биковски) пазар може да ја искриви перцепцијата за тоа што е ризично и да создаде впечаток дека успехот е случаен. А дел можеби се сведува и на тоа дека генерацијата зед едноставно е лоша во преземањето ризик.
Откако Врховниот суд во 2018 година во суштина ги легализира спортските обложувачници на ниво на сојузните држави, тој бизнис процвета - со помош на технологијата што овозможува обложување преку телефон, дури и за време на натпреварот. Дојде до појава и на ризични средства на пазарите, каде што телефоните исто така овозможуваат шпекулации. Овие случувања ја замаглија разликата меѓу обложувањето и инвестирањето.
Разликата се сведува на две карактеристики. Прво, инвестирањето може да има позитивен збир (positive sum). Ако инвестирате во индексен фонд, поседувате дел од економијата; како што растат цените на имотот така расте и вашето богатство. Јавните информации брзо се вградуваат во цените, така што не постои информативна предност. Обложувањето, напротив, е игра со нулта сума (zero sum) - ако вие победите, некој друг губи. Победниците, исто така, обично имаат подлабоки џебови и можеби информативна предност. Можеби понекогаш ќе победите, но речиси е невозможно доследно да заработувате пари.
Второ, инвестирањето има корист за пошироката економија. Вашата инвестиција ги финансира работните места, истражувањето и развојот, а сето тоа го поттикнува растот на економијата и ги прави сите побогати. Дури и ако продавате акции на кратко (shorting), придонесувате за откривање фер цена, што им помага на пазарите да растат и прави повеќе капитал да биде достапен. Обложувањето, ако ништо друго, има негативни екстерналии.
Сепак, иако признавам дека ова се збунувачки времиња, и понатаму останува прашањето како толку многу луѓе можат толку многу да згрешат во ова.
Дел од одговорот лежи во тоа што отсекогаш било така. Секоја генерација се фаќа на нешто што на крајот пропаѓа. Младите мажи особено се програмирани да преземаат големи ризици. Да, на некој начин овој пат е поинаку, главно затоа што спортското обложување стана дел од мејнстрим-културата.
Друга причина може да биде променетиот однос кон ризикот и фрустрацијата од пошироката економија. Како што објаснувам во мојата нова книга, повеќе млади пораснаа позаштитени од здравото, нормално преземање ризик во детството и тинејџерските години. Тоа се клучни години во кои младиот мозок учи како да ги разликува добрите од лошите ризици. Оние што ќе ја пропуштат таа развојна фаза на крајот можат да станат и понесклони кон ризик и поранливи на ризик: Кога сепак ќе преземат ризик, го преземаат оној за кој е поверојатно дека ќе заврши лошо.
Тоа може да придонесува за чувството на финансиски нихилизам, кое е често меѓу генерацијата зед. Засега обложувањето е попопуларно меѓу младите мажи. Тие преземаат помалку ризици во некои области - како да поканат жена на состанок или да се преселат на другиот крај на земјата поради нова работа - но повеќе во други. Својата потреба за преземање ризик можеби ја задоволуваат преку спортските обложувачници или мем-акциите.
Ваквиот став може да го поттикнува и економското опкружување во кое се чини дека успехот е случаен. Се чини дека луѓето се збогатуваат повеќе со среќа отколку со талент или напорна работа, што е впечаток поттикнат од сето тоа богатство во Силициумската Долина и сите оние инфлуенсери на Инстаграм што тврдат дека летаат со приватни авиони. Тие впечатоци не се сосема точни; многу работа стои зад тие стартапи и објави. Но тоа богатство изгледа поголемо и се чини уште послучајно за време на економски подем, кога наоколу циркулира многу капитал. Ако економскиот успех изгледа како случаен, индексниот фонд изгледа како игра за наивни, особено кога можете да се обложувате на Светското првенство.
Па, како ќе заврши ова? Многу од овие обложувачи ќе изгубат пари. Ако не изгубат многу, тоа можеби нема да биде катастрофа. Можеби дури и ќе научат повеќе за инвестирањето и природата на ризикот. Но за поголемите обложувачи, цената би можела да биде катастрофална. Колку подолго финансиските услови остануваат лабави толку штетата може да биде поголема.
Шансите се дека некои од овие обрасци ќе се променат како што помладите обложувачи ќе созреваат и ќе доживеат неповолен пазарен настан. Лошиот берзански пазар можеби не е во корелација со фудбалски натпревар, но носи построги финансиски услови и губење на работното место, што го прави обложувањето поскапо. Пазарите во пад (мечкини пазари) имаат тенденција многу посилно да ги погодат инвеститорите со ризични позиции отколку пасивните инвеститори. Пазарите во пад наедно се и моментот кога повеќето од нас ја научиле суровата вистина за ризикот и наградата. Обложувачите од генерацијата зед би можеле таа лекција да ја научат на потежок начин од претходните генерации.