Ризикот од ВИ е насекаде, а фондовите тешки милијарди се загрижени поради тоа

Фондот за приватен капитал изгледаше ветувачки. Менаџерот имаше солидни резултати во минатото. А њујоршките пензиски системи, вредни 327 милијарди долари и познати како NYCRS, секако имаа капацитет да направат инвестиција. Но за Монте Тарбокс, главниот инвестициски директор на пензиските фондови, одлуката беше лесна - категорично одбивање.

Проблемот: производот што му бил понуден имал голема изложеност кон инвестиции поврзани со вештачката интелигенција, а Тарбокс станува повнимателен во однос на тоа колку NYCRS е изложен на овој бум. Не поради егзистенцијалниот страв што моментално доминира во насловите, туку од многу попрактични причини: неговата работа е да го диверзифицира портфолиото, а во моментов тој гледа вештачка интелигенција каде и да се сврти.

„Му реков на менаџерот: ‘Мора да го одбиеме ова токму затоа што не знаеме кога е доволно или кога е премногу’“, рече тој, мислејќи на актуелниот циклус поврзан со вештачката интелигенција. „Кога ќе дојде тој ден, не сакаме да останеме без заштита и некој да каже: ‘Па, зошто рековте да на сè?’“

Ситуацијата во која се наоѓа Тарбокс е карактеристична за речиси секој голем институционален инвеститор на Волстрит и пошироко во моментов. Управувањето со огромни суми пари, пред сè, се сведува на нивно распределување низ различни средства за да се избегнат концентрирани ризици. Но длабочината и широчината на револуцијата со вештачката интелигенција ја претворија во илузија вообичаената диверзификација на која тие се потпираат.

Пензиските фондови како NYCRS инвестираат во сè - од акции на берзата, преку приватен капитал и корпоративен долг, до инфраструктура и друго. Во сегашната ера сето тоа се претвора во ризик поврзан со вештачката интелигенција.

Технолошките мегакомпании сè повеќе доминираат со берзата, а дури и надвор од нив, се чини дека повеќето компании ќе бидат нарушени од вештачката интелигенција или ќе бидат клучни за нејзиниот развој. Приватниот капитал практично стана синоним за стартапи поврзани со вештачката интелигенција. Најголемите издавачи на обврзници се сите хиперскалери. Секој голем инфраструктурен проект е центар за податоци. Дури и американските државни обврзници може да се претстават како дел од трговијата поврзана со вештачката интелигенција, при што приносите растат поради конкуренцијата од корпоративниот долг и бидејќи дополнителната побарувачка за електрична енергија додава притисок врз инфлацијата.

„Во многу аспекти, ова е застрашувачко време за некој на мојата позиција“, рече Тарбокс. „Вештачката интелигенција е апсолутно совршен пример за системски ризик што сам по себе, во која било поединечна класа на средства, можеби не е голема причина за загриженост, но бидејќи навлегува во толку многу аспекти од економијата, корпоративното работење и активностите и слично, тоа е ризик што е невозможно целосно да се согледа одделно во секоја класа на средства.“

Падот на пазарот во јули и нестабилноста во изминатата недела поради стравувањата дека вештачката интелигенција еден ден би можела да претставува опасност за човештвото ја нагласуваат кревкоста на ситуацијата во која пензиската сигурност на многу милиони луѓе е поврзана со оваа технологија. Под претпоставка дека вештачката интелигенција нема да нè уништи, таа сепак би можела да нè чини многу.

Распространетост на вештачката интелигенција

Ризикот од вештачката интелигенција на пазарите има повеќе аспекти.

Прво, хартиите од вредност поврзани со технологијата пораснаа до ниво на кое претставуваат огромни делови од секоја класа на средства. Околу 40 отсто од вкупната пазарна вредност на S&P 500 ја сочинуваат компании од инфраструктурата за вештачка интелигенција, вклучувајќи ги и производителите на чипови и хиперскалерите, според процена на „Голдман Сакс“ (Goldman Sachs Group Inc). Акциите на само три производители на чипови сочинуваат повеќе од една четвртина од референтниот индекс за пазарите во развој. Вештачката интелигенција опфаќа речиси половина од сите издадени обврзници со инвестициски рејтинг оваа година и 87 отсто од финансирањето со ризичен капитал, покажуваат податоците собрани од АГМ (Apollo Global Management).

Растот на вреднувањата во услови на инвестициска еуфорија дополнително ја зголемува опасноста и ги засилува сомнежите околу тоа дали таквото трошење некогаш ќе се исплати.

Во многу случаи истите компании се присутни во повеќе класи на средства, што дополнително го концентрира ризикот. („Алфабет“, на пример, има пазарна капитализација на акциите од 4 билиони долари, 130 милијарди долари ненамирен долг, а нејзината инфраструктура поврзува повеќе од 30 центри за податоци низ светот.) Во меѓувреме, многу различни компании се нераскинливо поврзани преку таканаречени зделки за кружно финансирање, во кои изгледа дека си обезбедуваат финансирање едни на други.

За да процени како сето тоа влијае врз големите портфолија, Томас Салопек, раководител на истражување на систематските стратегии меѓу различни класи на средства во „ЏП Морган“ (JPMorgan Chase & Co.), изгради четири модели со различни комбинации на средства, дизајнирани да ги одразат распределбите на институционалните инвеститори, како што се пензиските фондови и фондовите на универзитетите. Тој утврдил дека тие покажуваат значајни позитивни корелации со факторите на ризик поврзани со вештачката интелигенција во последните години. Иако корелацијата не значи причинско-последична врска, податоците укажуваат дека вештачката интелигенција има силно влијание дури и врз широко диверзифицираните портфолија со повеќе класи на средства.

Не е ни чудо што во неодамнешното истражување на „Инвеско“ (Invesco Ltd.) спроведено меѓу 90 суверени фонда, повеќе од половина ја избрале концентрацијата на пазарот како најголем ризик поврзан со инвестициите во вештачка интелигенција.

Зад оваа загриженост стои признавањето дека сегашниот бум на трошење за вештачка интелигенција неизбежно - и непредвидливо - ќе заврши, според Лиза Шалет, главна инвестициска директорка во „Морган Стенли“ (Morgan Stanley Wealth Management). Таа смета дека трговијата поврзана со вештачката интелигенција го продлабочува предизвикот со диверзификацијата со кој веќе се соочуваат инвеститорите во време кога традиционалниот модел 60/40 на акции и обврзници повторно и повторно не успева поради упорната инфлација.

„Вештачката интелигенција само ја прави таа позитивна корелација уште полоша бидејќи е толку длабоко вкоренета во успехот на акциите и успехот на кредитот“, рече таа. „Во одреден момент ќе имате доволно инфраструктура. И тоа сме го виделе стотици пати низ историјата. Без разлика дали станува збор за железницата, без разлика дали станува збор за интернетот. Тоа ќе се случи, само прашање е кога.“

Ваквата загриженост била тема и на состаноците на одборот на ЛАЦЕРА (Los Angeles County Employees Retirement Association / LACERA). За време на состанокот во мај, еден од поверениците на пензискиот фонд вреден 94 милијарди долари поставил конкретно прашање за неговата изложеност кон вештачката интелигенција на приватните пазари, додека друг изразил загриженост поради кружното финансирање меѓу технолошките компании.

Главниот инвестициски директор Џонатан Грабел потоа предводеше ревизија на инвестициите на ЛАЦЕРА. По анализа „оддолу нагоре“, во која интерните менаџери на средствата ги примениле сопствените сознанија, и пристап „одгоре надолу“, со помош на MSCI Inc., тие процениле дека меѓу 8 и 19 отсто од средствата на пензискиот фонд се изложени на вештачка интелигенција. Тоа е широк опсег, но барем поставува основа за идните дискусии за инвестициите, според Грабел.

„Не сакавме стремежот кон совршенство да биде непријател на сознанието“, рече тој. „Тоа е нешто што може да обликува и да информира одредени аспекти од нашиот процес на стратешка распределба на средствата.“

Дефинирање на вештачката интелигенција

За разлика од познатите класификации, како што се класа на средства, индустрија или географија, не постои стандардна дефиниција за тоа што претставува изложеност кон вештачката интелигенција. Инвестициите поврзани со вештачката интелигенција можат да бидат сè - од производители на чипови чиј бизнис е целосно поврзан со технологијата до компании што само ја применуваат технологијата. Затоа, обидите за нејзино квантифицирање се еднакво прашање на процена како и прецизно мерење на ризикот.

Во ЕМП (Elo Mutual Pension Insurance Co.), која управува со 36 милијарди евра (41 милијарда долари) во Финска, портфолио-менаџерите ја користат вештачката интелигенција за да ја пронајдат изложеноста кон вештачката интелигенција, користејќи алатки напојувани со оваа технологија за да ја следат чувствителноста на средствата што се тргуваат јавно на трендот на усвојување на вештачката интелигенција.

Кари Ватанен, раководител на распределбата на средствата и алтернативите во ЕМП, вели дека постои и загриженост дека некои од инвестициите во приватниот капитал би можеле да претрпат штета доколку употребата на технологијата продолжи да се шири. Сепак, тој смета дека ограничувањето на изложеноста кон вештачката интелигенција заради диверзификација потенцијално би можело да му наштети на приносот доколку оваа тема продолжи да доминира со приносите на пазарите во годините што следуваат.

 „Уште поважно е да ја имате вистинската тема во вашите портфолија отколку да ја имате вистинската класа на средства“, рече тој.

Инвестирањето во темата на вештачката интелигенција навистина беше исклучително профитабилно во најголемиот дел од изминатите две години. Индексот на „Блумберг интелиџенс“ што ги следи акциите поврзани со вештачката интелигенција низ светот го надмина поширокиот пазар за 11 процентни поени годишно.

Можеби токму затоа, засега, големите пензиски фондови главно се воздржуваат од премногу отстапување од пазарот кога станува збор за ризикот од вештачката интелигенција. Мајкл Марков од МПИ (Markov Processes International), компанија за финансиска аналитика, применил факторска анализа на околу 50 од најголемите пензиски фондови и проценил дека просечната дополнителна изложеност на групата кон вештачката интелигенција, на приватните и јавните пазари, била речиси нула.

„Во просек, големите јавни пензиски фондови не изгледа дека имаат невообичаена концентрација кон вештачката интелигенција“, рече тој. „Иако неколку индивидуални системи имаат.“

Меѓу исклучоците е КАЛПЕРС (California Public Employees’ Retirement System / CalPERS), најголемиот јавен пензиски фонд во САД. Неговата дополнителна изложеност кон вештачката интелигенција се зголемила во последните години благодарение на инвестициите во големи приватни компании, според Марков.

На неодамнешните состаноци, членовите на одборот на КАЛПЕРС ги повикале вработените да развијат рамка за процена на ризикот од вештачката интелигенција, особено во однос на инвестициите во центри за податоци и инфраструктура.

„Тимот на КАЛПЕРС го проценува влијанието на широк спектар ризични фактори при разгледувањето на потенцијалните инвестиции, вклучувајќи ги и оние што се вклучени во вештачката интелигенција или се под нејзино влијание“, изјави портпарол во одговор по е-пошта. „Инвестициите во нашето портфолио на приватен капитал темелно се проверуваат во однос на изложеноста кон вештачката интелигенција и секој ризик што таа го носи.“

Доминантна тема

Акциите поврзани со вештачката интелигенција убедливо го надминаа пазарот Bloomberg

Целосно преиспитување

Потребата да се измери изложеноста кон вештачката интелигенција повторно го стави во фокус инвестицискиот пристап познат како ТПА (Total Portfolio Approach / TPA), кој во последните години добива поддржувачи меѓу големите сопственици на средства и кој неодамна го усвои и КАЛПЕРС. Системот ги напушта поделбите според класите на средства и ги споредува инвестициите едни со други во потрага по најдобрата опција за целото портфолио.

Иако ставовите се разликуваат за тоа како најдобро да се примени ТПА, подлабокото усвојување обично вклучува изградба на интегрирана инфраструктура што ги поврзува податоците од различни средства и овозможува квантитативна анализа, како што е процената и тестирањето на целокупната изложеност на фондот кон фактори како инфлацијата - или вештачката интелигенција.

АС (Aware Super), австралискиот фонд вреден 240 милијарди австралиски долари (171 милијарда долари), во јуни ја заврши последната фаза од повеќегодишната програма наречена „Один“ (Project Odin), со која ја обнови својата интерна инвестициска платформа со алатки за податоци и аналитика преземени од трети страни како „Блекрок“ (BlackRock Inc). Мајкл Клавин, неговиот раководител за ликвидност и пазари, рече дека поставеноста природно одговара на потребата да се следи изложеноста кон вештачката интелигенција на ниво на целиот фонд.

„Тоа сега е основата на начинот на кој интерно развиваме добро управувана стратегија за вештачка интелигенција“, рече Клавин. „Кога зборувате за вистинска диверзификација, не станува збор само за географија или индустрија. Станува збор за вистинско разбирање на корелацијата меѓу средствата и темите и за обезбедување дека имаме диверзифицирано портфолио што е отпорно во различни пазарни услови.“

МИР (Marsh Investments and Retirement) поминал шест месеци во развивање систем што ја следи изложеноста на фондот кон главните теми, вклучувајќи ја и вештачката интелигенција, според неговиот главен инвестициски директор за САД, Ендру Мекдугал. Моделот користел агентска вештачка интелигенција за да помогне во создавањето на она што компанијата го нарекува детерминистички процес за анализа на приходите и профитните текови на поединечни компании, јавни и приватни, со цел да ги мапира во однос на вештачката интелигенција. Системот започнал со работа во февруари, рече Мекдугал, чија група е дел од МПИ (Marsh People and Investments), порано позната како „Мерсер“ (Mercer), која управува со 846 милијарди долари.

„Клучното нешто е дека мора да знаете каде сте инвестирани за да знаете каде одите“, рече Мекдугал. „Оние со добри системи денес можат во голема мера да кажат, пред да направат инвестиција, какво ќе биде влијанието, додека оние со лоши системи денес веројатно ќе дознаат кога веќе ќе биде предоцна.“

Јули понуди увид во опасноста од прекумерното потпирање на вештачката интелигенција, барем на јавните пазари. Во текот на месецот акциите на производителите на чипови паднаа бидејќи инвеститорите почнаа да се прашуваат дали огромното трошење ќе ги оправда високите вреднувања. Обврзниците на големите технолошки компании паднаа, додека трошоците за заштита од ризикот поврзан со нивниот долг се зголемија. Голем број познати хеџ-фондови пријавија значителни загуби поради падот.

Во NYCRS, Тарбокс бара начини за ограничување на ризикот од вештачката интелигенција. Неговиот тим ги предупредил надворешните инвестициски менаџери за потенцијалните нарушувања во индустриите и прекумерното капитално трошење. Интерно, тие се обидуваат да ги идентификуваат „слабите точки“ што се најранливи и да воспостават насоки за справување со прашања како што е максимално прифатливата изложеност кон софтвер во одреден фонд.

Предизвикот, вели Тарбокс, е да се следи чекорот со технологија чие влијание е и брзо и широко распространето. Дури и најсофистицираното мапирање на портфолиото може да има краток рок на употреба: вештачката интелигенција се развива толку брзо што нејзиниот ризичен профил мора постојано да се прецртува.

„Мора да ја зголемиме не само резолуцијата на нашиот микроскоп туку и фреквенцијата на нашите процени“, рече Тарбокс. „Речиси секој фонд на кој ќе му се посветиме, знаеме дека неизбежно ќе ни донесе поголема изложеност кон вештачката интелигенција.“