Зошто Трамп го таргетира иранскиот нафтен извозен јазол на островот Харг

Иранскиот извоз на нафта речиси целосно зависи од малата потпора во Персискиот залив: островот Харг.

Сместен 15 милји (24 километри) од иранското копно, островот е точка за товарење на околу 90 проценти од испораките на сурова нафта од таа земја. Извозот опадна само минимално откако САД и Израел започнаа напади врз Иран, бидејќи Исламската Република продолжува да испраќа сопствени бродови низ Ормускиот Теснец, додека истовремено практично го затвора пловниот пат за сите, освен одобрените бродови од други земји.

Иако островот Харг веќе е зафатен од војната, бран американско бомбардирање средината на март беше насочен кон воени цели и ја поштеди нафетната инфраструктура. Оттогаш, претседателот Доналд Трамп споменуваше заземање на иранскиот извозен јазол за нафта или негово „целосно уништување“, дури и додека тврди дека преговорите за завршување на конфликтот напредуваат. Секоја од тие опции би претставувала значителна ескалација. Копнена операција би носела огромни ризици, вклучувајќи значително поголеми загуби отколку што САД досега претрпеа.

Што би се постигнало со американската инвазија на островот Харг?

Шпекулациите дека САД ќе почнат копнена офанзива растат додека распоредуваат уште илјадници војници на Блискиот Исток, вклучувајќи и амфибиски јуришен тим.

Преземањето контрола врз нафтените постројки на Харг би можело да им овозможи на САД да го запрат поголемиот дел од иранскиот извоз на сурова нафта. Тоа дополнително би вршело притисок врз иранската економија, која во голема мера зависи од приходите од нафта и веќе е сериозно оптоварена со години санкции, и би можело да обезбеди основа за притисок за да му дозволи на Иран продолжување на поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец.

Иран има и други извозни терминали за нафта, но ниту еден не може да се спореди со капацитетот на Харг, кој обработува околу 1,5 милиони барели нафта дневно. Иако терминалот Јаск, сместен на источниот крај од Ормускиот Теснец, беше изграден за да ја намали зависноста на Иран од тој пловен пат, испораките од таму беа ретки. Од официјалното отворање во 2021 година натоварени се само пет танкери.

Сепак, Иран и претходно издржал подолги периоди на низок извоз на нафта, вклучувајќи за време на првиот мандат на Трамп, кога неговата стратегија за „максимален притисок“ преку строги санкции ги намали испораките на сурова нафта на помалку од една третина од сегашното ниво.

Иран претходно го издржа притискот врз својата нафтена индустрија

Извозот на сурова нафта од Иран нагло опадна за време на првиот мандат на Трамп.

Bloomberg

Кои се ризиците од инвазија врз островот Харг?

Повеќе од десет американски војници веќе загинаа во војната со Иран. Секој обид за заземање и задржување на островот Харг би ги довел американските трупи во поголема опасност отколку досега. Постојат и ризици од поголем број цивилни жртви, бидејќи Харг е населен главно со работници од нафетната индустрија.

Копнена операција на иранска територија би го проширила обемот на војната надвор од воздушната кампања, би можела да поттикне растечки критики за војната во САД и носи ризик од ескалација што би ја вовлекла Америка подлабоко во долготраен конфликт на Блискиот Исток. Самиот Трамп нагласи дека заземањето на Харг би значело подолготрајно присуство, изјавувајќи за „Фајненшел тајмс“ дека тоа „би значело дека мора да бидеме таму некое време.“

Во истото интервју рече дека САД би можеле да го заземат Харг „многу лесно“. Сепак, самото пристигнување на островот би можело да се покаже како предизвик. Харг се наоѓа во северниот дел на Персискиот залив, што значи дека бродовите кои превезуваат трупи и опрема би морале да минат низ Ормускиот Теснец, а потоа и низ заливот, каде би можеле да бидат мета на ракети и дронови лансирани од иранскиот брег, мали напаѓачки чамци и можни морски мини. Дури и ако бродовите останат надвор од заливот, а силите преку остатокот од патот се пренесат по воздух, леталата би биле еднакво изложени на напади.

Островот Харг се наоѓа длабоко во Персискиот залив

Инвазијата на островот би била ризична

Bloomberg

Иако американската Централна команда соопшти дека во воздушните напади на 13 март уништи складишта со морски мини, бункери за складирање ракети и други воени цели на Харг, американските копнени сили и понатаму би можеле да наидат на отпор - како на самиот остров, така и од копното.

Мохамад Багер Галибаф, претседателот на иранскиот парламент, изјави дека иранските сили „чекаат американските војници да влезат на копно,“ според полуофицијалната новинска агенција „Тасним“. Иран исто така би можел да одговори со стратегија на „спалена земја,“ саботирајќи ја сопствената нафетна инфраструктура и пистата на Харг за да го спречи заземањето на територијата.

Како инвазијата врз Харг би влијалела на пазарот на нафта?

Пореметувањето на извозот на нафта од Харг би одекнало низ глобалниот пазар, каде цените веќе ја надминаа границата од 100 долари за барел, бидејќи повеќето производители од Заливот не се во можност да ја транспортираат нафтата низ Ормускиот Теснец.

Иако Иран учествува со околу три проценти во светското производство на нафта, неговиот извоз од Харг и понатаму го надминува производството на повеќето земји членки на ОПЕК. Поголемиот дел од таа нафта оди кон Кина, која би морала да пронајде алтернативни извори на снабдување.

Иран веројатно би возвратил на напад врз Харг со ескалација на напади врз енергетската инфраструктура низ Блискиот Исток, дополнително потресувајќи ги пазарите на нафта и гас. Инвазијата исто така би можела да ги поттикне бунтовниците Хути, кои се поддржани од Иран, да напаѓаат бродови во Црвеното Море, кое Саудиска Арабија го користи како алтернативна рута за извоз на нафта надвор од Ормускиот Теснец.

Повисоките цени на енергијата би можеле да ја поттикнат инфлацијата низ глобалната економија, вклучувајќи ги и САД, каде цените на бензинот растат, а прашањето за пристапност ќе биде клучно во пресрет на изборите на половина мандат подоцна оваа година.

 

Кои се клучните нафтени постројки на островот Харг?

Нафтата се транспортира од иранските нафтени полиња преку подморски цевководи до Харг, каде се складира пред да се натовари на танкери.

Островот е покриен со резервоари за складирање кои можат да примат до 30 милиони барели сурова нафта, околу една третина од капацитетот на огромниот американски складишен центар во Кушинг, Оклахома. Длабоките води околу Харг овозможуваат пристанување на осум танкери. Повеќе од 6 милиони барели сурова нафта може да се товарат дневно, а по потреба и до 10 милиони барели, според иранските официјални лица.

-Со помош на Џулијан Ли, Џенифер А. Длоухи, Бен Бартенштајн, Џери Дојл, Иан Марлоу и Седрик Сем