Нафтата во слободен пад по договорот меѓу САД и Иран

Нафтата нагло поевтине откако САД и Иран се согласија на привремен договор за ставање крај на нивната повеќемесечна војна, што потенцијално би можело да овозможи повторно отворање на Ормускиот Теснец и да го ублажи недостигот од снабдување што ги потресе глобалните енергетски пазари.

Брентот падна за повеќе од 4 отсто, на под 84 долари за барел, откако минатата недела затвори на најниско ниво во последните три месеци, додека американската сурова нафта ВТИ (West Texas Intermediate) беше близу 81 долар. Претседателот Доналд Трамп објави на социјалните мрежи дека го одобрува „бесплатното отворање“ на Ормускиот Теснец, како и прекинувањето на блокадата на Исламската Република, при што теснецот ќе биде повторно отворен кога договорот ќе биде потпишан в петок.

Додека американскиот лидер го поздравува потегот со зборовите „нека тече нафтата!“, трговците и аналитичарите зазедоа повнимателен став, истакнувајќи ги недостигот од детали во текстот на договорот, пречките за бродската индустрија повторно да започне транзит низ поморскиот пат и долгиот временски период потребен за нафтените полиња повторно да почнат со производство.

Заменик-министерот за надворешни работи на Иран, Казем Гарибабади, потврди дека е постигнат договор, но рече дека текстот ќе биде објавен дури по церемонијата на потпишувањето во Швајцарија. Потпретседателот на САД, Џеј Ди Венс, изјави дека „сигурно“ планира да присуствува на церемонијата и дека е можно и Трамп да отпатува таму.

Глобалните енергетски пазари беа под силно влијание на војната уште од нејзиното избувнување кон крајот на февруари, кога САД и Израел го нападнаа Иран за да ја ограничат неговата нуклеарна програма. Одговорот на Техеран вклучуваше напади низ Персискиот Залив и затворање на Ормускиот Теснец, низ кој во мирнодопски услови транзитира една петтина од глобалните нафтени текови. Американските сили потоа воведоа сопствена блокада на бродови поврзани со Иран.

Откако нагло пораснаа во почетниот период на конфликтот, цените на нафтата во последните недели се намалија поради повторените сигнали дека Вашингтон и Техеран се блиску до договор, како и поради знаците дека дел од транспортот на сурова нафта низ теснецот е обновен. Дополнително, развиените економии користеа стратешки резерви на сурова нафта, а некои од најголемите увозници - особено Кина - го намалија увозот.

Цената на нафтата надолу откако САД и Иран се согласија на договор

Фјучерси за брент Bloomberg

Пониските цени на суровата нафта - доколку се задржат - би можеле да ги намалат инфлаторните ризици за носителите на монетарната политика, вклучувајќи ги и Федералните резерви на САД, кои оваа недела ќе ги разгледуваат каматните стапки. Покрај нафтата, европските фјучерси за природен гас паднаа за дури 5,8 отсто во понеделникот, додека златото и бакарот поскапеа поради слабеењето на американскиот долар. Земјоделските култури поевтинија.

Во оваа фаза остануваат многу пречки пред сообраќајот низ Ормускиот Теснец целосно да се нормализира. Тие вклучуваат расчистување мини, како и поголема јасност околу желбата на Техеран да врши поголема контрола врз бродовите што минуваат низ теснецот.

„Сè уште треба да разбереме што точно значи овој договор“, изјави Крис Вестон, раководител на истражувања во „Пеперстоун“ (Pepperstone Group Ltd). „Дури и ако теснецот треба да се отвори в петок, можно е сè уште да има мини, а осигурителните компании би можеле да наплатуваат високи премии.“

Како знак за променливата динамика на пазарот, разликата меѓу двата најблиски договора за брентот се намали на помалку од еден долар за барел во состојба на беквардација (backwardation). Иако тоа сè уште претставува позитивен сигнал за пазарот, при што поблискиот договор има повисока цена од следниот, ова е значителен пад во однос на повеќе од 12 долари во април.

Трговците внимателно ќе ги следат сигналите за можно обновување на производството на сурова нафта од полињата во Персискиот Залив што беа затворени за време на конфликтот. Производителите предупредија дека целосното враќање на снабдувањето може да потрае со месеци поради техничките и геолошките предизвици, како и оштетувањата на инфраструктурата.

Покрај тоа, ќе биде потребно повторно да се наполнат стратешките и комерцијалните резерви на нафта и нафтени деривати, откако тие се трошеа со рекордно темпо.

„Структурните празнини што ги остави оваа војна ќе бараат време за да се пополнат“, рече Вестон.

Привремениот договор меѓу Вашингтон и Техеран отвора пат за 60-дневни преговори за иднината на нуклеарната програма на Исламската Република. И покрај тоа што го прослави пробивот, Трамп изјави за весникот „Њујорк тајмс“ дека доколку не се постигне договор за тоа прашање, би можел повторно да започне воени напади.