Војната на Блискиот исток ја тресе енергетиката - цената на нафтата расте

Нафтата скокна втор ден по ред откако САД и Израел ја засилија војната против Иран, при што влијанието на конфликтот врз енергетските ресурси во Персискиот Залив продолжува да расте. Саудиска Арабија разгледува можност за испорака на повеќе барели преку Црвеното Море, бидејќи многу малку бродови моментално транзитираат низ Ормускиот теснец покрај брегот на Иран. Остатоци од пресретнат дрон предизвикаа голем пожар во трговскиот центар за нафта во Фуџајра, Обединетите Арапски Емирати. Во понеделникот, „Сауди Арамко“ ги прекина операциите во рафинеријата Рас Танура по напад со дрон.

Последиците за енергетските пазари го поттикнаа растот од 18 отсто за само два дена на нафтата од типот брент, надминувајќи 85 долари за барел за првпат од јули 2024 година. Цените малку се намалија откако документ на Меѓународната агенција за енергија покажа дека институцијата е подготвена да помогне во стабилизирање на глобалниот пазар на нафта. Но, имаше малку знаци за смирување на ситуацијата, бидејќи вториот трговски ден од неделата беше во полн ек.

Сообраќајот низ Ормускиот теснец речиси целосно запре, а трговците проценуваат колку долго нафтените ресурси во регионот можат да функционираат нормално без бродови во овој клучен воден пат. Растечките енергетски цени веќе фрлаат сенка врз економските изгледи и способноста на централните банки да ја држат инфлацијата под контрола.

Bloomberg Mercury

Ормускиот теснец обработува околу една петтина од светската нафта, а Блискиот Исток е дом на околу 10 милиони барели дневен капацитет за рафинирање. Цените на дизелот во вторникот скокнаа за дури 19 отсто. Теснецот е исто така главен воден пат за танкери со течен природен гас, при што Катар го прекина производството во најголемиот светски извозен капацитет за ЛНГ поради ирански напад. Европските цени на гасот скокнаа за речиси 80 отсто оваа недела.

Во вторникот пристигнаа и реакции од купувачите на енергија. Кина - најголемиот светски увозник на нафта - повика сите страни во војната да обезбедат безбеден премин на бродови низ Ормускиот теснец. Индонезија најави дека дел од суровата нафта ќе ја набавува од САД како алтернатива на испораките од Блискиот Исток.

Конфликтот брзо се прошири откако Иран се обиде да возврати против Израел и држави каде се стационирани американски сили. Претседателот Доналд Трамп изјави дека САД ќе направат „сè што е потребно“ за да ги постигнат своите цели, а државниот секретар Марко Рубио рече дека воената кампања ќе се интензивира. Катар соопшти дека Иран таргетира локации низ неговата територија кои не биле ограничени само на воени цели.

 

Советник на Иранската револуционерна гарда, пак, изјави за државната телевизија во понеделникот дека силите „ќе го запалат секој брод што ќе се обиде да помине“ низ Ормускиот теснец. Засега, вишокот на снабдување на други места помогна да се ограничи скокот на цената на нафтата, но долготрајно нарушување на теснецот би можело да ги принуди земјите од регионот да ја намалат продукцијата.

„Со Ормускиот теснец сè уште неактивен, времето истекува“, наведоа аналитичари на „ЏП Морган“ предупредувајќи дека некои производители од Персискиот Залив би можеле да го намалат производството за неколку недели ако складиштата се наполнат. Засега, добивките во цените „остануваат ограничени - и покрај огромниот географски опсег на конфликтот и растечката близина до енергетската инфраструктура - што значи дека значителна премија за ризик веќе е вградена во цените“.

Кина повика „сите страни веднаш да ги прекинат воените операции, да избегнат ескалација на тензиите и да ја заштитат безбедноста на навигацијата“, изјави портпаролката на Министерството за надворешни работи Мао Нинг на редовен брифинг во Пекинг во вторникот.

Влијанието на конфликтот се прошири и на пазарите за транспорт. Цената за превоз на сурова нафта од Блискиот Исток до Кина скокна на највисоко ниво досега во понеделникот.

Во меѓувреме, лице запознаено со ситуацијата изјави дека администрацијата на Трамп нема непосреден план да ги искористи националните итни резерви на сурова нафта. Секое пуштање на нафта од Стратешките резерви би било најверојатно координирано со земјите членки на Меѓународната агенција за енергија.