Можат ли алгоритмите да ги надмудрат „седумте величествени“

Во светот на инвестициите, каде одлуките сè повеќе се препуштаат на софистицирани алгоритми и математички модели, изминатата година донесе неочекуван предизвик. Пазарот на капитал стана заложник на само неколку технолошки компании, чиј раст ги засени сите останати и ги доведе во прашање основните принципи на диверзификација.

Во такво опкружување, квантитативните фондови, кои својата филозофија ја засноваат на статистика и избегнување концентрација, се најдоа пред огромен тест.

За тоа како да се справите со пазар кој изгледа сè помалку рационален, разговаравме со Горан Дубчек, партнер во „Математика капитал партнерс“, фонд кој наместо класичен брокерски пристап користи квантитативни, алгоритамски стратегии во потрага по „алфа“ – вишок принос.

Кога статистиката ќе откаже

Темелот на квантитативното инвестирање лежи во статистичката веројатност и широката диверзификација. Моделите се дизајнирани да препознаваат аномалии и да ги искористат тие неефикасности на широк примерок акции. Меѓутоа, 2023 и 2024 година, како што истакнува Дубчек, беа период во кој „математиката ги казни сите кои не беа екстремно концентрирани“ во само неколку технолошки акции.

Таa екстремна концентрација, во која поголемиот дел од растот на заработките во индексот S&P 500 доаѓа од еден сектор, претставува системски ризик на кој многу инвеститори не обрнуваат внимание.

„За да биде ефикасен било кој статистички модел, потребен е доволен број примероци“, објаснува Дубчек, сугерирајќи дека пазарот фокусиран на седум компании не ги обезбедува тие услови.

„Најголемиот ризик за пазарот сега дури не е самиот придонес во растот на индексот што доаѓа од тие компании, туку тоа што поголемиот дел од растот на заработките на нивото на S&P доаѓа токму од тој сектор. Тоа е нешто на што луѓето треба да бидат внимателни“.

Плимата на пасивниот капитал и искривените сигнали

Дополнителна доза комплексност носи огромниот прилив на капитал во пасивните фондови. Кога билиони долари ќе го напуштат активното управување и ќе се прелеат во пасивни ETФ-ови кои автоматски купуваат акции според нивната тежина во индексот, пазарот ја губи својата основна функција на откривање на вистинската вредност на компаниите. Се поставува прашањето дали алгоритмите ја препознаваат разликата меѓу фундаменталната вредност и голата инерција на капиталот кој купува акции независно од нивната цена.

Дубчек признава дека тој пасивен тек не може да се игнорира.

„Тоа е еден од главните двигатели на пазарот,“ вели тој. Парадоксално, доминацијата на пасивните инвеститори теоретски би требало да ја олесни работата на активните менаџери. „Колку има помалку активни инвеститори, толку во теорија би требало да биде полесно да се најде алфа, бидејќи тоа значи дека помалку инвеститори размислуваат каде го ставаат својот капитал,“ додава Дубчек.

Сепак, во пракса ситуацијата е поинаква. „Сè додека тој пасивен тек е посилен од оние кои ќе ја бркаат алфата, тоа може да трае уште некое време.“ Тоа создава плодна почва за пазарни балони кои математичките модели не можат да ги оправдаат.

 

Опасноста од „overfitting“ и силата на човечкиот фактор

Една од најголемите замки во квантитативното моделирање е таканаречениот overfitting – прекумерно прилагодување на моделот на минатите податоци кои во иднина можеби никогаш нема да се повторат. Како да бидеме сигурни дека моделот не ја фаќа само моменталната пазарна еуфорија наместо вистински, долгорочно одржливи аномалии?

„За почеток, не можеме да бидеме сигурни во ништо. Ние сме во бизнисот на веројатност“, искрен е Дубчек. Токму затоа во „Математика капитал партнерс“ веруваат дека решението не е ниту во исклучиво човечко одлучување, ниту во целосно потпирање на компјутери.

„Сметаме дека не е најдобар начин ниту човекот да биде единствен инвеститор, ниту компјутерот, туку токму комбинацијата. Имаме компјутер кој може подобро да ги анализира податоците, но сепак ни е потребен човек да се обиде да заклучи што ќе се случува во иднина и како таа ќе биде различна од минатото“.

Иако многу клиенти се заслепени од спектакуларниот раст на технолошките индекси, Дубчек предупредува на опортунитетниот трошок и ризик. Клучното прашање за секој инвеститор не е само колкав е приносот, туку и „дали ќе може мирно да спие“ кога ќе дојде неизбежната корекција. Стравот од пропуштени прилики, тврди тој, е најмал проблем.

„Прилика секогаш ќе има. Секогаш ќе дојде некоја нова прилика и ниту една не е единствена“, објаснува.

Гледајќи кон иднината, Дубчек верува дека се наоѓаме на крстосница. Ерата на триесетгодишен пад на каматните стапки и даноците, која му одговараше на пасивното инвестирање, е завршена. Светот стана геополитички и макроекономски значително посложен, со растечки државни долгови и борба на централните банки меѓу инфлацијата и одржливоста на долгот. Во такво опкружување, предвидува тој, активното инвестирање повторно ќе ја покаже својата вредност.

„Веруваме дека сме дошле во период во кој активното инвестирање повторно ќе покаже многу подобри резултати од пасивното во наредните пет или десет години“, заклучува Дубчек.

 

- Целосниот разговор погледнете го во видеото.