По остра расправа меѓу Трамп и Зеленски, пропадна договорот за суровините

Средбата на американскиот претседател Доналд Трамп со украинскиот претседател Володимир Зеленски брзо се претвори во жестока расправија пред новинарите во Овалната соба, бидејќи украинскиот претседател фрли сомнеж дали напорите на САД да преговараат со Русија ќе доведат до траен мир. Инсистирањето на Зеленски на безбедносни гаранции и на тоа да „нема компромис“ со Владимир Путин доведе до лути реакции од Трамп и американскиот потпретседател Џеј Ди Венс, кои оценија дека неговата критика е израз на непочитување и спречија крај на крвавата тригодишна војна, објави „Блумберг“.

Иако по состанокот во Овалната соба требаше да следи работен ручек, потпишување договор за критичните суровини и прес-конференција, Трамп многу брзо по жестоката средба на социјалните мрежи објави дека Зеленски може да се врати во Белата куќа кога ќе биде подготвен да склучи мир.

„Утврдив дека претседателот Зеленски не е подготвен за мир доколку Америка е вклучена, бидејќи тој верува дека нашата вклученост му дава огромна предност во преговорите. Не сакам предност, сакам мир“, рече Трамп во објавата. „Тој не ги почитуваше Соединетите Американски Држави во нивната ценета Овална соба. Но може да се врати кога ќе биде подготвен за мир“.

Беше откажана и прес-конференцијата, како и планираното потпишување на договор што ќе им овозможи на САД да добијат право да развиваат критични минерали во Украина како чекор во посредувањето за договор за прекин на огнот со Русија.

Овој договор и средбата требаше да биде момент на единство меѓу двајцата лидери. На почетокот на средбата Трамп го пофали договорот како одраз на голема посветеност на Соединетите држави кон Украина, а истовремено ги пофали Зеленски, Украинците и украинските генерали за нивната „многу храбра борба“, заклучувајќи дека „ова мора да престане сега“ и дека е „време за мир“.

„Тоа е пат кон мирот. Тоа е пат да се постигне нешто“, рече Трамп за договорот.

„Се коцкаш со Трета светска војна“

Сепак, тензиите во Белата куќа се зголемија кога Зеленски му кажа на Трамп дека рускиот претседател Владимир Путин постојано ги прекршувал претходните договори за прекин на огнот и дека Украина никогаш нема да прифати едноставен прекин на огнот за да се стави крај на војната. Тој инсистираше на тоа дека договорот за минерали не е доволен за да се обезбеди безбедноста на Украина.

„Путин никогаш нема да застане и ќе оди подалеку и подалеку“, рече Зеленски, додавајќи дека рускиот лидер „ги мрази Украинците“ и сака да ја уништи земјата. „Можеме да го направиме тоа, но тоа не е доволно.

Bloomberg

 

Ова предизвика отворен гнев кај американскиот претседател и кај потпретседателот Венс, кои остро го критикуваа за неговите зборови.

„Ќе биде многу тешко да се води ваков бизнис“, му рекол Трамп на Зеленски, додавајќи дека не е сигурен дека Зеленски може да направи договор, објави Блумберг. „Треба да бидете поблагодарни, бидејќи да ви кажам немате карти. Кај нас имате карти, но без нас немате карти. Се коцкате со Трета светска војна, а ова што го правите е големо непочитување кон нашата земја.

Тензиите меѓу лидерите само се зголемија бидејќи Зеленски ја истакна загриженоста дека Путин може да се повлече од договорот. Сугерирајќи дека економските врски меѓу Украина и САД ќе бидат доволни за да го одвратат Путин од натамошна агресија, Трамп инсистираше на тоа дека е важно да се постигне договор за прекин на огнот пред да се зборува за безбедносни гаранции. Зеленски одмавна со главата на тоа.

„Мислам дека кога ќе склучиме договор, тој ќе биде 95 отсто, тие нема да се вратат во борба“, рече Трамп. „Разговарав со претседателот Путин и мислам, добивам впечаток дека се чувствувам многу силно.

Сепак, тензиите експлодираа кога американскиот потпретседател Венс отворено го критикуваше пристапот на Зеленски.

„Дали мислите дека е почит да дојдете во Овалната канцеларија на Соединетите Американски Држави и да ја нападнете администрацијата што се обидува да го спречи уништувањето на вашата земја? „Дали некогаш сте кажале благодарам? Кажете неколку зборови на благодарност за САД и претседателот кој се обидува да ја спаси вашата земја.

Ескалацијата на гневот на американскиот претседател и потпретседател дојде кога Зеленски сугерираше дека Трамп не го разбира ова прашање бидејќи САД се заштитени и не се соочуваат со закана од Русија.

„Вие не сте во позиција да диктирате што ќе чувствуваме. Ќе се чувствуваме многу добро. Ќе се чувствуваме многу добро и многу силни. Вие не сте во добра позиција во моментов. Си дозволивте да бидете во многу лоша позиција“, рече Трамп.

Пропуштена „победа“ за двете страни

Само еден ден претходно, Трамп негираше дека некогаш го нарекол Зеленски диктатор, а договорот за природни ресурси го нарече еден вид безбедносна гаранција за Украина, бидејќи таму ќе работат американски компании.

„Мислам дека никој не би се осмелил да си поигрува кога би биле таму со многу работници и ретки минерали кои ни се потребни за нашата земја“, рече Трамп на почетокот на состанокот со британскиот премиер Кир Стармер.

Bloomberg

Но, фокусот на Трамп на украинските суровини, исто така, покрена прашања за тоа што навистина има да понуди Украина и до кој степен САД можат да имаат корист. Украина е воспоставен производител на јаглен, железна руда, ураниум, титаниум и магнезиум, а проширувањето на овие сектори може да биде профитабилно за САД.

Предлогот е да се поделат приходите од идното извлекување на државните минерали и енергетски ресурси, како што е гасот, како и од терминалите и пристанишната инфраструктура, според нацрт-текстот што го виде „Блумберг“. Ова би се однесувало на нови проекти, а не на постојни и би можело да бара големи инвестиции во рудници, како и каков било капацитет за преработка.

Некои експерти и коментатори веќе го оценија договорот како победничка опција за двете страни. Шведскиот либерален дневен весник „Сидсвенскан“ смета дека двете страни можат да имаат корист од овој договор, бидејќи идната безбедност на Украина би можела да се заснова на фактот дека мирот и стабилноста во Украина се од корист за САД.

Bloomberg

„Тоа не е убаво, не е морално, но можеби е функционално. Затоа што личниот интерес, како што знаеме, не лаже. Покрај тоа, и Трамп и Зеленски „победија“ – барем во оваа прва фаза. Трамп покажувајќи му на американскиот народ дека добива нешто за возврат за нивните воени милијарди, а Зеленски одбивајќи да ги потпише првите извештаи на САД и инфраструктурата, кои ќе ги дадат суровините и украинските материјали.

Консултантот за енергетика и критичар на Кремљ, Михаил Крутихин, смета дека овој договор бил „бесмислен“ во економска смисла и дека „од многу причини никој сериозно нема да инвестира пари во екстракција на сиот овој селен, прасеодимиум и литиум“.

„И Киев и Москва сфатија дека можат да му направат услуга на Трамп (додека очекуваат услуга за возврат). „Досега неговата јавност не добила ништо солидно - и тие се толку желни да им се понуди нешто такво. Ова, и само ова, е целата содржина на договорот за ретките земји, што нема никаква комерцијална смисла.