Мултимилионскиот пазар на носталгија - што треба да знаеме за класичните автомобили

Класичните автомобили претставуваат врв на луксузот и софистицираноста. Често автомобилите ги гледаме како скапи играчки, но многу поединци со висок нето-имот со децении ги третираат како алтернативна класа на имот. А некои од оваа носталгија создадоа и музеј. Во Рабат, главниот град на Кралството Мароко, се наоѓа приватна колекција на класични автомобили во сопственост на шеикот Хамад бин Хамдан ал Најан. Колекцијата се развива повеќе од две децении и е дел од поширокиот раст на интересот за историски возила.

Шеикот Хамад бин Хамдан ал Нахјан со винтиџ моделот „форд Т“, кој почнал да се произведува уште во 1910 година/Aleksandar Đorđević

Нашиот новинар покрај возилото познато како „марокан мид спајдер“ (Moroccan Mid Spider), изработено по специјална нарачка за шеикот. Возилото е направено од кабина на „џип вранглер“ поставена на основа од „доџ РАМ 2500“ (Dodge RAM 2500)./ Aleksandar Đorđević

„Клучот е во автентичноста. Пазарот ги наградува зачуваните или прецизно реставрирани модели“, наведува тој, додавајќи дека фокусот „секогаш е на беспрекорната естетика од 1950-тите и 1960-тите години“. „Нашата поставка нуди целосна приказна: од луксузни лимузини што зрачат со моќ и префинети купеа, како култниот модел ‘купе девил’ (Coupe DeVille), па до иконски кабриолети што ја слават радоста на животот“, вели тој ексклузивно за „Блумберг Адрија“.

Фокусот на колекцијата се американски производители како „Кадилак“ (Cadillac), „Крајслер“ (Chrysler), „Доџ“ (Dodge) и „Понтијак“ (Pontiac). Меѓу највпечатливите модели се „кадилак купе девил“ (Cadillac Coupe DeVille) и „кадилак“ од 1959 година, познат по карактеристичните задни крила на каросеријата.

„Кадилакот“ од 1959 година е апсолутна и совршена илустрација на таа грандиозна ера. Тие крила не беа само дизајнерски детаљ туку и јасен израз на футуристичките стремежи и неверојатната храброст на тогашните дизајнери. Гледајќи ги, не гледате само метал, туку гледате како чистата уметност обликувала цела една индустрија“, вели шеикот.

Кадилак од 1959 година | Aleksandar Đorđević

Изборот на американски модели го објаснува со тоа што тие не биле само превозни средства - „туку и моќни симболи на оптимизам, напредок и апсолутна слобода“. Според податоците на аукциските куќи и пазарните аналитичари, поединечни модели од тој период бележат значителен раст. На пример, „кадилак“ од доцните 1950-ти може да достигне цена од 80.000 до 200.000 долари, додека ретки целосно реставрирани примероци надминуваат и 300.000 долари. Модели како „крајслер 300“ (Chrysler 300) или „доџ“ од ерата на „масл кар“ (muscle car) бележат раст и до 10 отсто годишно во последната деценија.

Aleksandar Đorđević

Колекцијата вклучува и постари модели, како возила на „Форд“ (Ford) од 1917 и 1922 година, на кои сопственикот, како што признава, е особено горд.

Повеќе и побрзо од луксузот

Според „Хегерти“ (Hagerty), осигурителна компанија специјализирана за класични автомобили, пазарот на колекционерски возила ценети поради нивното наследство, перформанси и дизајн, доживеал голем подем во последните две децении. Тоа го потврдуваат и резултатите на аукциските куќи.

Крајната продажна цена на колекционерските автомобили на аукциите/Hagerty

„РМ Сотбис“ (RM Sotheby’s) минатата година оствари повеќе од милијарда долари продажба, наспроти 887 милиони долари во 2024 година. „Гудинг Кристис“ (Gooding Christie’s) забележа повеќе од 234 милиони долари продажба, со раст од 14 отсто и најдобар резултат од основањето во 2003 година. „Брод ероу“ (Broad Arrow) достигна вкупна продажба од 624 милиони долари во 2025 година, што е скок од 97 отсто во однос на претходната година, додека „Бонамс“ (Bonhams) забележа раст од 4 отсто, при што автомобилите се меѓу најсилните сегменти. Во исто време, „Колектинг карс“ (Collecting Cars) продаде возила во вредност од 320 милиони долари, што е раст од 20 отсто на годишно ниво.

Сепак, плановите на шеикот за автентична колекција од автомобилски скапоцености се поинакви: „Мојата улога е да бидам скромен чувар на овие ремек-дела и на нивната голема историја. Овие автомобили им припаѓаат на сите што умеат да ги ценат убавината, страста и иновацијата.“

„Форд модел Т тудор седан“ издание од 1926 или 1927 година/Aleksandar Đorđević

Но развојот на колекционерската сцена не бил секогаш без предизвици, ниту за шеикот. Во Мароко, но и глобално, биле потребни и регулаторни промени. Пред две децении, на пример, класичните возила немале правен статус. „Лично се ангажирав во тесна соработка со властите во Казабланка за да ја воспоставиме престижната категорија ‘Воатир де колексион’ (Voiture de Collection). Денес таа посебна ознака им овозможува на сите вистински вљубеници со гордост да ги зачуваат своите примероци, што го сметам за моја голема победа за целата колекционерска заедница“, вели нашиот соговорник.

Кадилак елдорадо од 1970 година/Aleksandar Đorđević

Иако ваквите колекции имаат силна културна димензија, нивното значење е и економско. Сè поголем број колекционери го користат овој вид имот како заштита од инфлација и нестабилност на пазарите. Ширењето на фондовите за вложување во автомобили го потврдува тој тренд. Овие специјализирани финансиски инструменти овозможуваат вложување во приватен капитал или хеџ-фондови што поседуваат портфолија од колекционерски автомобили.

Во исто време, растот на користењето мобилни апликации за купување возила и следење на нивната вредност, како и сè поголемиот интерес за колекционерски автомобили поттикнат од социјалните мрежи, стриминг-платформите, телевизијата и настани како Формула 1, дополнително ја зголемија побарувачката за атрактивни винтиџ автомобили.

„Автомобилот што денес ќе го купите како колекционерски примерок, ако правилно се одржува, за десет години може да вреди значително повеќе. Но уште поважно - постои активен и ликвиден пазар на купувачи низ целиот свет“, заклучува шеикот Хамад.