Заборавете на мачата, убе е вкусот за кој зборуваат сите

Виолетовата е статистички една од боите со најголем досег на социјалните мрежи, покажа ново истражување. Причината за ваквиот бум не е некој актуелен моден тренд, ниту пак неочекуван „хајп“ во уменоста, туку нова опсесија во гастрономскиот свет, термин со само три букви кој значајно го менува начинот на кој изгледа храната.

Ако се’ уште не сте слушнале за убе, време е да обрнете внимание, затоа што оваа колоритна локална состојка од Филипините станува глобален феномен, а аналитичарите за храна веќе ја прогласија за еден од најголемите гастро трендови во 2026-та.

Експертите велат дека ваквата експлозивна популарност најмногу се должи на моќта на социјалните медиуми, а тоа го потврдуваат и бројките. Заклучно со мај годинава, регистрирани се над 750.000 објави на „Инстаграм“ и повеќе од 120.000 видеа на „Тикток“ со хаштагот #ube.

Што е убе и зошто (не) е новата мача?

Станува збор за вид јам (Dioscorea alata) што со векови се одгледува на Филипините, но и во други делови од Југоисточна Азија. На прв поглед потсетува на сладок компир, но е сосема различна култура. Во внатрешноста има интензивна виолетова пигментација поради присуството на антоцијанини - природни пигменти одговорни за светлите бои во овошјето и особено во бобинките. Овој тропски коренест зеленчук има благ, лесно сладок и оревест вкус, што го прави флексибилна состојка во широк спектар на рецепти. Традиционално се користи во десерти, но сè почесто се појавува и во модерни солени јадења.

Крофни од убе/Depositphotos

Во последно време, убе е особено популарен во специјализираните кафулиња каде се користи за лате варијанти и кремасти напитоци со препознатлива виолетова боја. Коста Кафе (Costa Coffee) лансираше убе вкусови за топло чоколадо, а Старбакс (Starbucks) оваа година го претстави новиот производ iced ube coconut macchiato.

„Со својата впечатлива боја, убе сè повеќе добива препознатливост. Готвачи, пекари и кафулиња ширум светот ја преосмислуваат оваа состојка во кулинарски креации, особено во напитоци и десерти, а линијата на Старбакс со убе ја слави оваа растечка културна присутност“, изјави портпаролот на светски познатиот ланец на кафетерии.

И други големи компании почнаа наголемо да експериментираат со убе, обидувајќи се да го повторат успехот што мачата го постигна кај помладите потрошувачи во последните осум години. Споредбата не е случајна. И мачата и убе имаат силен визуелен идентитет, препознатлива приказна за потеклото и можност да се користат во разновидни производи. Сепак, постои важна разлика. За разлика од мачата која има специфичен тревкаст вкус и не им одговара на сите, убе нуди блага сладост со ноти на ванила, кокос и бело чоколадо и затоа е исклучително разновиден и прилагодлив, па се користи и во слатки и во солени јадења.

Во последните години убе е особено популарно во специјализираните кафулиња, а „Коста Кофи“ и „Старбакс“ годинава претставија нови производи со убе/Depositphotos

Визуелен спектакл

Во 2021 година убе речиси и да не бил присутен на менијата, иако „Датасеншал“ (Datassential) го издвоила како тренд во својот модел Menu Adoption Cycle (MAC) уште во 2017 година.

Според податоците на оваа истражувачка куќа, присуството на убе во менијата е зголемено за над 230 отсто во последните четири години. Денес 27 проценти од американските потрошувачи знаат што е убе, додека пред пет години тој удел изнесувал само 15 проценти.

Во извештајот се наведува и дека 2025 година била клучна за интеграцијата на оваа намирница во мејнстрим гастрономијата.

Истовремено, убе е уште еден школски пример дека гастро трендовите се’ помалку ги иницираат реномирани шефови, а се’ повеќе случајни блогери за храна. Десертите со интензивната виолетова боја и кремастите лате напитоци речиси преку ноќ почнаа да се издвојуваат во фидот и да создаваат ефект што лесно го запира скролањето.

Sladoled od ubea | Depositphotos

Откако првите видеа почнаа да добиваат милионски прегледи, алгоритмот на „Тикток“ дополнително го засили нивниот дофат, фаворизирајќи слична содржина пред поширока публика. За овој феномен неодамна проговори и Регина Хејдот, главна аналитичарка за храна и пијалаци во истражувачката компанија „Минтел“ (Mintel).

„Впечатливата виолетова боја на убе е префотогенична и особено погодна за дигитални платформи, каде визуелно атрактивната храна лесно станува вирална. Во Обединетото Кралство, ваквата динамика директно влијае врз потрошувачкото однесување. Дури 49 отсто од испитаниците наведуваат дека купиле пијалак откако го виделе во објава на интернет“, изјави таа.

Како се конзумира?

Најпознатиот традиционален десерт е ube halaya, густа, слатка крема што се подготвува со варење на убе со кокосово млеко и шеќер. На Филипините се служи како самостоен десерт или како состојка во други слатки. Од убе се прават леб и пецива, се користи и како пире или хумус како додаток на класични јадења, а сè попопуларен е и во форма на виолетови њоки. Поради неговата кремастост, блага сладост и бројните нутритивни вредности, се’ почесто се користи и како додаток во смути боулови, чија пудинзи и јогурти. Низ Азија и Америка вистински хит е и сладоледот од убе, често збогатен со кокос или свежо манго. Поради својата боја и текстура, совршено се вклопува во модерни верзии на палачинки, вафли, мафини, чизкејкови и бројни други десерти.

Кроасан со убе/Depositphotos

Другата страна на приказната

Според податоците што ги објави Си-Ен-би-Си, производи со убе во своето мени во моментов имаат 95 угостителски групации во САД, а во следните четири години се очекува дополнителен раст од 74 отсто. Убе-манијата забрзано се шири и низ Европа, особено во Германија и Англија, а оваа состојка ја има и на пазарот во регионот Адрија, иако главно во поголемите и попознати кафулиња.

Како и секој глобален тренд, и овој носи одредени ризици. Локалните производители веќе алармираа дека побарувачката расте побрзо од производството, што може да предизвика недостиг и раст на цените.

Во 2025 година Филипините извезле убе во вредност од околу 3,2 милиони долари, односно речиси 1,7 милиони килограми, што претставува зголемување на извозот од околу 20 отсто во споредба со претходната година. Најголем увозник биле САД, а по нив следуваат Канада, Австралија и Обединетото Кралство.

И додека убе станува глобален феномен, битката за тоа кој ќе го контролира во иднина штотуку се разгорува. Земји како Кина и Виетнам веќе одгледуваат убе, па аналитичари предупедуваат дека Филипините би можеле да ја пропуштат можноста да извлечат најголема корист од сопствената култура.

Грејс Бакијан, директорка на истражувачкиот центар за коренести култури на Филипините, пак, истакнува дека во моментов од растот на цените најмногу профитираат трговците и дека земјоделците сè уште не го сметаат убе за доволно профитабилна култура.