Бледнее сонот за вселенски туризам бидејќи паѓа побарувачката од милионерите

Рон Росано е еден од најстраствените вселенски туристи во светот. 65-годишниот менаџер за недвижности од Сан Франциско имаше краток лет во 2023 година со вселенски авион на „Вирџин Галактик Холдингс Инк.“, а до неодамна очекуваше да лета повеќе од 60 милји над Земјата со една од ракетите „Њу Шепард“ на „Блу Ориџин“ ЛЛЦ, основана од Џеф Безос.

Сепак, Росано мораше да ги промени своите планови по изненадувачкиот потег на „Блу Ориџин“ во јануари, кога објавија суспензија на туристичките летови за најмалку две години. Росано е разочаран. „Имав прилично амбициозна слика за тоа што тоа би можело да значи за мене“, рече тој. „Гледањето на Земјата од таа перспектива е понизно искуство. Тоа го менува животот.“

Полетување на ракетата „Њу Шепард“ на „Блу Ориџин“ во 2025 година со Гејл Кинг, Кејти Пери, Лорен Санчез Безос и други членови на екипажот| Блумберг

Компании како „Вирџин Галактика“ (Virgin Galactica) и „Скејлд Композитс“ (Scaled Composites LLC) предвидоа бум на пазарот на вселенски туризам во раните 2000-ти, ветувајќи дека ќе лансираат луѓе во суборбиталниот вселенски простор. „Вселенскиот туризам ќе стане индустрија од повеќе милијарди долари“, изјави Ерик Андерсон, коосновач на „Спејс Едвенчрс“ (Space Adventures Inc) за „Спејс Тајмс“ (Space Times) во 2003 година.

Денес, индустријата е во криза. Покрај тоа што „Блу Ориџин“ ги паузираше летовите, „Вирџин Галактик“ на Ричард Бренсон немаше летови од јуни 2024 година додека го развива својот нов вселенски брод „Делта“. „Вирџин Галактик“ ги објави резултатите за четвртиот квартал и целата 2025 година на 30 март. Цената на акциите на компанијата падна за повеќе од 98 проценти откако стана јавна во октомври 2019 година преку спојување со јавно котирана компанија.

„Туризмот навистина не се развил како пазар. Имавме голем број туристички мисии, но тие беа ограничени и не видовме повторна побарувачка“, рече Дана Вајгел, менаџер на програмата на НАСА за Меѓународната вселенска станица, за време на презентацијата на 24 март во Вашингтон.

Проблемите вклучуваат ограничена побарувачка и технологија чиј развој трае со години, дури и кога пазарот е веќе ограничен, рече Ерик Жу, аналитичар за воздухопловство и одбрана во „Блумберг интелиџенс“.

„Главниот проблем е скалабилноста и цената“, рече тој. „Индустријата е насочена кон исклучително мал дел од ултрабогатите поединци, но дури и таа група не генерира одржлива побарувачка“.

Тековна состојба

„Вирџин галактик“ испрати 31 патник во вселената и „Блу Ориџин 98“ (од кои шест летале двапати), вклучувајќи и екипаж составен само од жени кој леташе минатата година со Кети Пери, ТВ-водителката Гејл Кинг и сопругата на Џеф Безос, Лорен Санчез Безос. Летот предизвика реакции на интернет откако Пери пееше за време на летот и ја бакна земјата по враќањето.

Кети Пери | Моника Шипер-Гети Имиџис

 

 

Првиот вселенски турист, Денис Тито, полета во 2001 година со вселенскиот брод „Сојуз“. Руските ракети пренесоа девет комерцијални патници во вселената, но ниту еден од почетокот на целосната инвазија на Украина во февруари 2022 година.

Роскосмос, рускиот пандан на НАСА, сака да ги обнови туристичките летови до предложената руска вселенска станица, но „стигматизацијата“ по летот на Пери сè уште не исчезнала, рече Роберт Инглис, директор на централноевропските студии на Универзитетот во Јужна Калифорнија.

„Летот беше очигледна цел за критичарите“, рече тој, „затоа што ја бакнувате Земјата по долго, макотрпно и херојско патување, а не по кратко патување на милијардер“.

„Вирџин Галактик“ очекува првиот пробен лет на неговиот вселенски брод „Делта“ да биде до крајот на 2026 година. Компанијата одби да ги открие цените на билетите пред да бидат објавени резултатите. Претходно, билетите чинеа околу 600.000 долари.

Цените на „Блу Ориџин“ не се јавно достапни, но се проценува дека билетот ќе чини помеѓу 1,5 и 2 милиони долари.

„Моментално нема пазар за суборбитален вселенски туризам“, рече Крег Куран, претседател на групацијата туристички компании „ДеПрез“. „Што се однесува до самиот производ, чекаме ‚Вирџин Галактик‘ да стане оперативна“.

Ричард Бренсон изјави дека сака да ја пополни празнината што ја остави „Блу Ориџин“.

„Лансирањето во вселената подоцна оваа година ќе биде навистина важно, особено сега кога се чини дека ‚Блу Ориџин‘ се откажа од испраќање луѓе во вселената“, рече Бренсон на 4 март на конференција во Лондон.

Сфери пред седиштето на „Амазон.ком“, Сиетл, Вашингтон | Дејвид Рајдер/Гети Имиџис

„Блу Ориџин“ не соопшти дека се откажал од вселенскиот туризам.

„Веројатно ќе се вратиме на таа работа, но во моментов е подобро да се фокусираме на Месечината“, изјави Дејв Лимп, извршен директор на „Блу Ориџин“, на 17 февруари на Самитот за одбранбена технологија во Вест Палм Бич, Флорида.

 

Пополнување на празнината

Кинеските компании објавија планови за вселенски туризам. „Пекинг интерстелар хуман вселенски летови“ сака да транспортира туристи во 2028 година по цена од три милиони јуани (околу 430.000 долари). „ЦАС вселенска технологија“ има за цел екипаж од туристи до 2029 година.

„Тие велат: Ќе се натпреваруваме“, рече Рејчел Фу, професорка на Универзитетот во Флорида.

Индустријата би можела да доживее повторно оживување ако „СпејсИкс“ на Елон Маск успее со ракетата „Старшип“, голема повеќенаменска ракета во развој.

„Ѕвездениот брод“ би можел да ги намали трошоците за испраќање луѓе во орбитата за 90 проценти.

„Вселенскиот туризам никогаш не бил наменет да остане луксузен нишен производ“, рече Фу. „Мала почетна група клиенти функционира како финансиски и технолошки мост кон долгорочна цел: намалување на трошоците за пристап до вселената и проширување на комерцијалните активности надвор од Земјата“.