Ова некогаш беше центарот на светот: Приказна од Патот на свилата во Узбекистан

Малку е да се каже дека Узбекистан е скриен бисер. Тоа е земја за која кај нас и натаму се знае премалку, иако станува збор за простор врз кој историјата оставила трага што ретко каде може да се види толку зачувана, толку голема и толку уверлива. Кон туризмот посериозно се отвори дури во последните години и тоа е видливо. Инфраструктурата сè уште се гради, системот сè уште се обидува да го стигне амбициозниот раст, но она на што се темели целата приказна не може да се изгради ниту за десет ниту за сто години. Тоа веќе постои и изгледа нереално.

Самарканд е најдобар пример. Тоа е еден од оние градови за кои мислите дека во колективната имагинација станале поголеми отколку што навистина се, а потоа стигнувате таму и сфаќате дека реалноста е уште поимпресивна. Идеална подготовка е да се прочита популарниот роман „Самарканд“ од Амин Малуф.

Регистан е нешто нереално/Bloomberg Adria

Самарканд некогаш бил центарот на светот и тоа не е фраза што туристите ја повторуваат за да звучат поетски. Тоа се чувствува во размерите на градот, во неговата архитектура, во самодовербата што и натаму извира од секој ѕид и плоштад. Тука некогаш било срцето на Патот на свилата и на секој чекор има понекоја атракција, како своевидна Барселона на Истокот.

Центар на светот 

Регистан е веројатно најневеројатното место што сум го видел. Не изгледа како плоштад, туку како сценографија за која не верувате дека може да постои во стварноста. Го гледате и се обидувате да ја сфатите мерката на тој простор, односот на боите, големината, деталите - и не успевате.

Самарканд е пребогата ризница на историја и споменици/Bloomberg Adria

Фотографиите не му помагаат. Напротив, го намалуваат. Дури кога ќе застанете пред него, сфаќате зошто Самарканд со векови бил една од клучните точки на светот. Тој не бил само богат град. Тој била метропола. Место од кое два века се владеело со огромни простори, вклучувајќи ја и Персија. Токму затоа Самарканд не изгледа како убав стар град, туку како поранешна престолнина на една голема идеја за моќ.

Узбекистан често погрешно се гледа површно. Помалку упатените ќе речат дека тоа е некаква копија на Иран, дека сè изгледа слично, дека припаѓа на иста цивилизациска зона и тука ќе ја завршат приказната. Но попрецизно би било да се каже дека овде се гледа колку се ограничени денешните перцепции. Узбекистан не е ничија копија. Тој е еден од оригиналите. Еден од клучните простори од кои се создавал светот меѓу Кина, Персија и Медитеранот.

Бухара е скапоцен камен

Бухара таа приказна ја раскажува поинаку. Трипати е помала од Самарканд, позбиена, помирна и покомпактна, но визуелно еднакво силна. Ако Самарканд воодушевува со големината и историската тежина, Бухара освојува со компактноста.

Бухара е помала, но еднакво спектакуларна/Bloomberg Adria

Сè изгледа прецизно, складно и речиси неверојатно фотогенично, но не на евтин, „разгледнички“ начин, туку така што имате чувство дека чекорите низ град што со векови знаел кој е и што претставува.

Во Бухара го нема тој прв шок што го предизвикува Регистан, но има нешто друго. Има густина. Има чувство дека секој дел од градот е дел од поголема приказна и дека ништо не е изградено случајно. Тоа е град што не мора да го „одработите“ како туристичка локација. Доволно е само да шетате низ него.

Хива е совршена разгледница

Третата голема точка на Патот на свилата е Хива, на западните граници на земјата. Мало место, но совршена слика како од разгледница. Хива не се обидува да импресионира со големина, туку со атмосфера. Тоа е град што изгледа како да останал затворен во сопствените ѕидини и го зачувал она што многу други места го изгубиле.

Хива е разгледница/Bloomberg Adria

Тесните улици, земјените тонови, кулите и бедемите ѝ даваат изглед на место што речиси изгледа нереално во својата целосност. Мала е, но токму затоа остава толку силен впечаток. Во Хива немате чувство дека сте во град. Повеќе имате чувство дека сте влегле во прецизно зачувана слика.

А потоа доаѓате во Ташкент и приказната нагло се менува. Ташкент е современа метропола, град со повеќе од три и пол милиони жители, и не живее од минатото на ист начин како Самарканд, Бухара или Хива.

Тоа е мешавина од советски урбанизам и модерен развој, град што носи траги од епохата во која бил граден по една логика, а сега се обидува да изгледа и да функционира по друга. На некои места изгледа строго, широко и студено, а само неколку улици понатаму се гледа амбицијата на нов Узбекистан, кој сака да расте, да се модернизира и да се отвори кон светот.

Важно за Узбекистан

Токму во тоа и е суштината на патувањето низ Узбекистан. Тоа е приказна за земја што предолго беше надвор од радарот, а денес се обидува да го стигне светот без да се откаже од сопствениот идентитет.

Џамијата со 20 столба во Бухара/Bloomberg Adria

Узбекистан е најмногубројната земја во Централна Азија. Има околу 38 милиони жители. Валутата е сум и за едно евро ќе добиете 14.000 суми.

Ако се гледа БДП по жител, трипати се посиромашни од БиХ, но економијата расте брзо, а земјата во последните години сè посериозно се отвора кон инвестиции, туризам и меѓународниот пазар. Тоа не е неважен детаљ, бидејќи се чувствува и на терен. Забележливо е дека земјата е во промени, но и дека сè уште не ја изгубила автентичноста.

Како да патувате

Узбекистан е далеку, но не е комплициран за патување. Одлично е авионски поврзан со Истанбул. Не ви е потребна агенција за да го обиколите. Рутата е јасна, постојат домашни летови и возови, а има и одлични брзи возови што ги поврзуваат клучните градови. Трошоците се толку ниски што постојано ќе имате чувство дека нешто погрешно пресметувате. Со такси можете да се возите дваесетина километри за само две евра.

Најубавите плочки што можете да ги видите/Boomberg Adria

Храната е евтина, но можеби покрај историјата е и најсилната приказна на оваа земја. Многу традиционални јадења на Балканот имаат корени токму на тие простори. Сè ќе ви биде вкусно и познато, како да уживате во нешто наше на поинаков начин. Најчесто на менито е националното јадење плов, слично на нашиот пилав. Одличен домашен ориз, говедско или овчо месо и изобилство од моркови.

Сместувањето е пристапно. Токму тоа му дава дополнителна вредност на целото патување, бидејќи имате чувство дека за релативно малку пари добивате искуство поголемо од повеќето извикани дестинации.

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

Bloomberg Adria

Погледнете ја галеријата

 

Сè уште не е целосно откриен. Не е целосно уреден. Не е испеглан за масовен туризам. Токму затоа дејствува уверливо. Пред вас не е дестинација што се обидува да ви се допадне. Пред вас е простор што е толку богат што нема потреба да се докажува, а тоа денес ретко каде сè уште може да се почувствува.