Колку нето-готовина имаат компаниите од МБИ10 и што значи тоа за вреднувањето?

Дали знаете колку готовина всушност имаат компаниите од МБИ10 и колку таа готовина влијае на нивното вреднување? На прв поглед, соодносот цена/заработка (P/E) може да сугерира дека акцијата е скапа или евтина, но сликата може да се промени кога ќе ја одвоиме нето-готовината што се наоѓа во билансот на состојба од вредноста на компанијата. Ги пресметавме нето-готовината и односот цена/заработка приспособен на готовината за компаниите во МБИ10 за да видиме кои акции се всушност поевтини отколку што изгледаат на прв поглед по ова приспособување.

Зошто е важна нето-готовината?

Соодносот цена/заработка е еден од најчесто користените индикатори за вреднување, но не зема предвид колку готовина има компанијата на располагање. Затоа две компании со ист сооднос цена/заработка не се нужно вреднувани еднакво. Компанија со големо количество готовина може да биде поевтина отколку што соодносот цена/заработка на прв поглед сугерира. Нето-готовината е разликата помеѓу готовината на компанијата и нејзиниот финансиски долг, и колку е поголема нето-готовината толку повеќе од вредноста на компанијата е покриена со парите што веќе се во билансот на состојба. Кога од пазарната капитализација ја одземаме нето-готовината, ја добиваме вредноста на бизнисот без вишок готовина. Врз основа на ова можеме да го пресметаме соодносот цена/заработка приспособен на нето-готовината, што покажува колку инвеститорот плаќа за работењето на компанијата откако ќе ја исклучи својата нето-парична позиција.

 

Замислете го тоа вака: сте купиле сеф за 100 денари, а тој содржи 50 денари готовина. Иако плативте 100 денари за сефот, тој ефективно ве чинел само 50 денари бидејќи веднаш добивте 50 денари назад. Слично е и со една компанија. Ако платите 100 милиони денари за неа, а таа има 50 милиони денари готовина повеќе на сметката отколку долг, ефективната цена што ја плаќате за самото работење на компанијата е 50 милиони денари. Секако, секогаш постои прашањето што ќе прави компанијата со таа готовина. Ако ги задржи во својот биланс на состојба засекогаш, исто како да ги немате, па затоа е многу важно, меѓу другото, компанијата да има квалитетен менаџмент што знае што ќе прави со тие пари.

Колку готовина имаат компаниите од МБИ10?

Од десетте компании што го сочинуваат МБИ10, пет се банки, кои ги исклучивме од анализата бидејќи е тешко да се примени концептот на нето-готовина на ист начин како кај традиционалните компании. Во банките, финансиските обврски и средства се дел од основниот бизнис-модел, па таквата споредба би можела да даде искривена слика.

По исклучувањето на банките, остануваат пет компании, од кои само две имаат позитивна нето-готовина: „Македонски телеком“ и „Макпетрол“. Со други зборови, овие две компании имаат повеќе готовина отколку финансиски долг, додека другите три се во позиција на нето-долг.

Вклучувањето на нето-готовината во пресметката, исто така, влијае на коефициентот цена/заработка. За „Македонски телеком“ и „Макпетрол“, кои имаат позитивна нето-готовина, соодносот цена/заработка приспособен на готовината е понизок од традиционалниот сооднос цена/заработка, додека за другите компании со нето-долг соодносот цена/заработка е малку повисок.

Ова е најзабележително кај „Реплек“, која има малку повисоко ниво на нето-долг во споредба со другите компании, па затоа влијанието на приспособувањето врз неговиот сооднос цена/заработка е некако поизразено во негативна смисла. Кај „Макпетрол“ и „Македонски телеком“, кои се единствени со позитивно нето-влијание на готовината врз вреднувањето, нема голема разлика помеѓу класичниот сооднос цена/заработка и готовински приспособениот сооднос цена/заработка, бидејќи нето-готовината во двете компании претставува нешто помалку од еден процент од пазарната капитализација.

Што ни кажува готовински приспособениот коефициент цена/заработка?

Кога го гледаме МБИ10 како целина, нето-готовината и нето-долгот засега не ја менуваат значително сликата за вреднувањето на повеќето компании. „Македонски телеком“ и „Макпетрол“ се единствените компании со позитивна нето-готовина, но таа претставува помалку од еден процент од пазарната капитализација кај двете, поради што разликата помеѓу класичниот и готовински приспособениот коефициент цена/заработка е многу мала.

Сепак, самиот факт дека влијанието врз МБИ10 е релативно мало не значи дека нето-готовината е неважен фактор. На поразвиените и другите регионални пазари постојат компании каде што готовината во билансот на состојба претставува поголем дел од пазарната капитализација, па по нејзиното одвојување, вреднувањето може да се промени многу повеќе.

Хрватскиот пазар е добар пример за таква ситуација, поради што споредбата на коефициентот цена/заработка приспособен на готовината меѓу регионалните компании би можела да даде поинтересна слика за тоа кои акции се навистина евтини кога се земаат предвид парите што веќе ги имаат на сметката.