Што ја вивна цената на бакарот на историски рекорд?

Цената на бакарот моментално изнесува околу 14.000 американски долари по метрички тон, што претставува историски највисока цена досега за овој метал. По падот на цената за време на пандемијата на ковид, кога таа изнесуваше околу 5.000 долари по метрички тон, бакарот бележи биковски тренд сè до денес. Односно, цената растеше со помали корекции и забележа раст од 187,9 проценти во тие шест години, главно поттикната од инвестициите во инфраструктурата за вештачка интелигенција.

Технолошкиот напредок, развојот на вештачката интелигенција и транзицијата од фосилни горива кон обновливи извори на енергија се меѓу клучните двигатели на растот на побарувачката за бакар. Во секоја од споменатите области, бакарот игра клучна улога, првенствено поради неговите својства како спроводник на електрична енергија. Благодарение на одличната електрична и топлинска спроводливост, отпорноста на корозија и лесната обработливост, потребата за бакар расте паралелно со развојот на новите технологии.

Во однос на електричната спроводливост, бакарот е веднаш зад среброто, но поради разликата во цената, бакарот е почесто користен, па затоа оваа спроводливост е неговото најпрепознатливо својство. Целиот свет става акцент на обновливите извори на енергија, особено по енергетската криза предизвикана од војната во Украина и неизвесноста во снабдувањето со нафта поради војната во Иран. Како резултат на тоа, други индустрии, како што е автомобилската, се приспособуваат преку пренасочување на фокусот кон електрични возила, кои исто така бараат големи количества бакар.

Моменталната инфраструктура на центрите за податоци е недоволна и заостанува зад брзиот развој на вештачката интелигенција. Затоа, се инвестира многу капитал во изградба на центри за податоци и се трошат значителни средства за материјали за нивна изградба, вклучително и огромни количества бакар, кој се користи за напојување, дистрибуција и поврзување.

Цената на бакарот зависи и од неговите резерви и од годишното производство. Чиле, Австралија, Перу и Русија ги поседуваат најголемите резерви на бакар, додека водечки производители во 2025 година беа Чиле, ДР Конго, Перу, Кина и Русија.

И покрај значителните резерви и достапноста на бакарот во природата, треба да се забележи дека квалитетот на рудата значително е опаднат. Просечниот удел на бакар во рудите е намален за 40 проценти од 1991 година, што значи дека за иста количина на бакар денес треба да се преработи повеќе руда. Односно, се создаваат повисоки трошоци, се троши повеќе вода и енергија, се создава повеќе отпад и се зголемуваат емисиите на штетни гасови.

Дополнителен притисок врз понудата создаваат очекувањата за американски царини на увозот на рафиниран бакар, што поттикна зголемен извоз кон САД и ја намали достапната понуда на другите пазари. Истовремено, залихите на бакар на Лондонската берза за метали паднаа на многу ниски нивоа, што дополнително придонесува за растот на цените на бакарот.

Зголемената побарувачка за бакар и растот на неговата цена влијаат и врз заработката на компаниите што го експлоатираат или преработуваат. Во 2025 година, водечка компанија според обемот на ископан бакар (во метрички тони) е австралиската БХП (BHP). Таа управува со рудници ширум светот вклучувајќи го и рудникот „Ескондида“ во Чиле со вкупно производство на бакар што надминува два милиони тони, бројка што е дури 28 проценти повисока во споредба со состојбата пред три години. По БХП следи „Коделко“ (Codelco), чилеанска државна компанија која се занимава со истражување, експлоатација и преработка на бакар, управувајќи со неколку големи рударски комплекси. „Коделко“ поседува приближно шест проценти од глобалните резерви на бакар, позиција што претставува стратешка предност со оглед на очекуваниот раст на трошоците за експлоатација на бакар.

 

Високите цени на бакарот би можеле да имаат и пошироки импликации врз плановите за корпоративни инвестиции. За центрите за податоци, поскапиот бакар ги зголемува капиталните расходи особено во делот на напојувањето и дистрибуцијата на електрична енергија и системите за ладење и тоа токму во време кога инвестициите во инфраструктурата за вештачка интелигенција бележат нагло зголемување. Ова може да ја намали профитабилноста на новите проекти или да ја забави нивната реализација за компаниите што инвестираат во центри за податоци.

Како заклучок, бакарот игра клучна улога во технолошкиот напредок што привлекува огромен глобален капитал и високи очекувања. Следствено, покрај благородните метали како златото и среброто, бакарот стана посакувано средство во инвестициските портфолија.