Среброто закрепнува - може ли повторно да се искачи над 100 долари?

Од почетокот на годината среброто помина низ еден од најтурбулентните периоди во својата историја. По спектакуларниот пораст во текот на минатата година и на почетокот на оваа година, среброто денес е речиси половина пониско од јануарскиот рекорд. Како и со златото, голем дел од падот следуваше по ескалацијата на конфликтот меѓу САД и Иран, во време кога, барем според конвенционалната пазарна логика, скапоцените метали треба да бидат меѓу главните добитници.

Како среброто воопшто достигна над 100 долари?

Во текот на 2025 година среброто забележа еден од најсилните растови во поновата историја, а еуфоријата продолжи и на почетокот на оваа година, кога цената за првпат ја проби границата од 100 долари за унца и достигна рекорд над 120 долари на крајот на јануари.

Зад овој раст стоеја неколку фактори што истовремено работеа во корист на среброто. Во текот на минатата година каматните стапки беа намалени, што ги охрабри инвестициите и дополнително го поддржа веќе силниот инвестициски циклус во инфраструктурата за вештачка интелигенција и центрите за податоци. Токму овој бран инвестиции е важен за среброто, бидејќи металот е широко користен во електрониката, серверската опрема, енергетската инфраструктура и други технолошки компоненти потребни за изградба и напојување на центрите за податоци.

Тука се појавува клучната разлика помеѓу среброто и златото - неговата силна индустриска примена. Поради исклучителната електрична и топлинска спроводливост, среброто е тешко целосно да се замени во голем број технолошки процеси, а покрај инфраструктурата на вештачката интелигенција, се користи и во автомобилската индустрија, електричните мрежи и сончевите панели. Во исто време растот на побарувачката не беше проследен со доволно брзо зголемување на понудата, па затоа се очекува пазарот да ја забележи шестата последователна година на структурен дефицит во 2026 година. Комбинацијата од пониски каматни стапки, силни инвестиции во вештачката интелигенција и ограничена понуда создаде многу поволна средина за раст на цената на среброто.

Зошто војната го собори среброто наместо да го подигне?

По ескалацијата на конфликтот со Иран на крајот на февруари, наместо класичното бегство на инвеститорите кон благородни метали, среброто доживеа исклучително силен пад, многу поизразен од падот на златото, а објаснувањето лежи во начинот на кој пазарот ги толкуваше економските последици од конфликтот.

Нафтата стана клучен проблем. Стравот од прекини во снабдувањето преку Ормускиот Теснец ја зголеми цената на енергијата и повторно го отвори прашањето за инфлацијата. Доколку поскапата енергија ја одржува инфлацијата над целта подолго време, централните банки имаат помал простор да ги намалат каматните стапки, а пазарот почна повторно да размислува за уште построга монетарна политика.

Тоа истовремено ги зголеми приносите од обврзниците и го поддржа доларот. За златото и среброто, ова е проблем бидејќи тие не заработуваат камата сами по себе. Колку е поголем приносот што инвеститорот може да го оствари држејќи го доларот или државните обврзници толку е помала релативната привлечност на скапоцените метали.

Меѓутоа, во случајот со среброто, претходно споменатиот фактор што го турна во 2025 година може да стане главен проблем, бидејќи за разлика од златото, тоа не е само финансиско „безбедно прибежиште“ туку и индустриска суровина. Стравот од послаб економски раст, поскапо финансирање и забавување на инвестициите, според тоа, влијае и на другиот дел од неговата побарувачка. Среброто на тој начин се најде помеѓу две спротивставени сили: геополитичката неизвесност требаше да му помогне како скапоцен метал, додека инфлацијата, повисоките каматни стапки, посилниот долар и стравот од економско забавување работеа против него.

Зошто среброто сега повторно се буди?

По неколку месеци притисок, почетокот на август донесе промена на расположението, бидејќи среброто порасна за околу 11 проценти во текот на последната недела, но дури и по тој скок, тоа е повеќе од 40 проценти под јануарскиот рекорд.

Причината за закрепнувањето повторно треба да се бара првенствено во очекувањата за каматните стапки. Федералните резерви (Фед) ги оставија каматните стапки непроменети на крајот на јули, а потоа пазарот на трудот испрати многу послаб сигнал отколку што очекуваа економистите. Американската економија изгуби работни места во текот на јули, наместо очекуваното зголемување на вработеноста. Ваквите податоци го намалија притисокот врз Федералните резерви повторно да ги зголемат каматните стапки, приносите од американските обврзници паднаа, а доларот ослабе.

За благородните метали, сликата е речиси спротивна од онаа што им беше на товар во текот на претходните месеци. Во исто време дипломатските напори околу Ормускиот Теснец будат надежи дека енергетскиот ризик би можел да ослабне со текот на времето. Договорот меѓу Иран и Оман сè уште не значи автоматско повторно отворање на клучниот воден пат, но секој чекор кон намалување на ризикот од продолжени прекини во снабдувањето со нафта исто така намалува еден од главните извори на инфлаторниот притисок.

Bloomberg Mercury

Со други зборови, војната, преку поскапата нафта, инфлацијата и каматните стапки, помогна среброто да падне, додека сега можноста за слабеење на тие притисоци помага во неговото закрепнување.

Долгорочната приказна не исчезна, но има една важна пукнатина

Ако макроекономскиот притисок се намали, дали среброто повторно има простор за посилен раст? Аргументот во негова корист сè уште постои. Пазарот на сребро останува во структурен дефицит, додека проширувањето на електричните мрежи, електрификацијата, автомобилската индустрија и развојот на инфраструктурата со вештачка интелигенција создаваат нови извори на потрошувачка. „Мекинзи“ (McKinsey) проценува дека инвестициите потребни за инфраструктурата на центрите за податоци во светот до крајот на деценијата би можеле да се приближат до седум билиони долари, при што најголемиот дел од потребата за нови капацитети е поврзан со вештачката интелигенција.

Сепак, не е доволно едноставно да се заклучи дека повеќе центри за податоци со вештачка интелигенција автоматски ќе значат континуиран раст на вкупната потрошувачка на сребро. Индустријата веќе реагира на високата цена на металот обидувајќи се да го користи поефикасно. Најдобар пример се соларните панели, каде што производителите го намалуваат количеството на сребро потребно по ќелија и бараат поевтини замени. Затоа се очекува целокупната индустриска потрошувачка на сребро да се намали оваа година, и покрај растот на побарувачката од инфраструктурата за вештачка интелигенција, електричните мрежи и одредени други технолошки сектори.

Што всушност треба да се следи сега?

Наједноставно кажано, среброто во моментов се наоѓа помеѓу поволна долгорочна приказна и сè уште многу неизвесна краткорочна макроекономска слика. Доколку американскиот пазар на трудот продолжи да ослабува, инфлацијата почне да се намалува, доларот остане под притисок и Федералните резерви добијат повеќе простор за поблага монетарна политика, сегашното закрепнување би можело да добие дополнителен импулс. Смирувањето на енергетскиот шок од Блискиот Исток би било во прилог на тоа.

Спротивното сценарио би отворило простор за повторен пад. Нова ескалација на конфликтот што би ја зголемила цената на нафтата, повторно зголемување на инфлацијата или изненадувачки силни економски податоци за САД би можеле да ги вратат очекувањата за повисоки каматни стапки и да го зајакнат доларот, односно да ги реактивираат токму силите што го притискаа среброто во претходните месеци.

Среброто моментално има две лица

Bloomberg

Можеби ова е најдобриот начин да се разбере денешниот пазар на сребро. Од едната страна е благородниот метал, кој реагира на доларот, каматните стапки и побарувачката на инвеститорите за безбедност. Од друга страна, тоа е индустриска суровина чија вредност зависи од инвестициите во енергија, електроника, автомобили и нова инфраструктура за вештачка интелигенција.

Во текот на изминатата година овие две лица главно ја туркаа цената во иста насока. По ескалацијата на конфликтот со Иран, тие почнаа да работат едно против друго, но во последните неколку дена макроекономската слика повторно станува нешто поповолна за благородните метали, додека долгорочниот дефицит на понудата обезбедува дополнителна поддршка. Сепак, дури и по силното неделно закрепнување, среброто е далеку од јануарскиот рекорд.

 

Затоа, важно е дали факторите што го доведоа до рекордни нивоа повторно ќе се совпаднат, а одговорот ќе зависи од тоа што ќе се случи во наредните месеци со инфлацијата, каматните стапки и доларот, но и од тоа како оптимистичките очекувања за идната индустриска побарувачка навистина ќе се претворат во вистинска потрошувачка на сребро.