Од рекорден раст до отрезнување - зошто среброто падна за 40 проценти?

Среброто од јануарскиот рекорд до крајот на мај изгуби речиси 40 проценти од својата вредност, откако цената падна од околу 118 долари на околу 74 долари за унца. Овој стрмен пад го поставува прашањето дали пазарот конечно почна да се враќа во реалноста или е само прашање на одмор пред нов раст?

За разлика од златото, кое и покрај значителната корекција (-20 проценти) задржа поголемиот дел од својот претходен раст, среброто ја покажа својата карактеристика што на почетокот предизвика многумина да се сомневаат во неговиот потенцијал, а тоа е екстремната нестабилност. Како што напишавме претходно, фактот дека среброто силно порасна во 2025 година не значи автоматски дека „може да му се верува“ на долг рок. Иронијата е во тоа што токму предностите што му помогнаа на среброто да ги надмине перформансите на златото - индустриска улога покрај инвестициската улога - сега го прават поранливо на економските превирања и секторите погодени од војната на Блискиот Исток.

За потсетување, на изненадување на многумина, долго неактивниот „братучед“ на златото - среброто - експлодираше во 2025 година и во однос на побарувачката и во однос на цената по унца. Исто така, беше популарно на самиот почеток на 2026 година, кога среброто беше наведено како една од најуспешните инвестиции на пазарот на стоки. Но, веќе во февруари, следеше студен туш.

Наративот ги надмина темелите

Иако цената на среброто силно растеше, имаше знаци дека оптимизмот е претеран. Еден од најважните индикатори беше односот злато-сребро, кој падна на 50 во јануари, што е најниско ниво за повеќе од една деценија. Ова значеше дека среброто порасна многу побрзо од златото, иако немаше подеднакво силни фундаментални причини за такво движење. До мај од тековната година, односот се искачи на 63. Значи, оптимизмот се намали.

Во претходниот период, среброто всушност го „туркаше“ наративот. Точно е дека побарувачката во 2025 година беше многу поголема отколку во претходните години - првенствено поради процутот на индустриите што користат сребро во производството - но растот беше повеќе под влијание на очекувањата. Инвеститорите можеби дури и се залетаа во ставот дека експлозивните инвестиции во вештачка интелигенција (ВИ), центри за податоци, електрични возила и сончева енергија ќе доведат до повеќегодишен недостиг од сребро на пазарот, што би резултирало со зголемување на цената.

Сепак, пазарите знаат како да разликуваат ширење паника од реални основи за страв и релативно брзо се консолидираат. Слично нешто се случува сега и со песокот.

Мора да се признае, во тој момент среброто беше потпомогнато од драстичното зголемување на цената на златото, што го поттикна барањето поевтина алтернатива, па дел од капиталот - традиционално резервиран за злато - беше вложен во сребро. Затоа, неколку коцки се подредија за среброто да блесне толку силно во 2025 година. Дополнителен импулс дадоа шпекулативните трговци кои купуваа сребро обложувајќи се на понатамошен раст.

И додека златото е поддржано од купувања од централните банки, геополитичките ризици и статусот на безбедно засолниште, среброто е многу повеќе зависно од индустриската активност. За да се оправда високата цена - не е доволно инвеститорите да бидат оптимисти, туку фабриките, соларниот сектор и технолошката индустрија да продолжат да купуваат големи количини од металот. А сега тоа забави во споредба со очекувањата.

Среброто драстично падна од својот врв во јануари 2026 година / Блумберг

Индустриската побарувачка повеќе не е безгранична

Повеќе од половина од глобалната побарувачка за сребро доаѓа од индустријата, а инвестициите во зелена енергија се еден од двигателите на растот на среброто. Сепак, високата цена си имаше „своја цена“, односно несакани последици. Производителите на соларни панели почнаа сè поинтензивно да бараат замени за среброто, меѓу другото гледајќи можност во бакарот, со цел да ги намалат трошоците за производство. Кинеските производители значително го забрзуваат преминот кон технологии кои или користат помалку сребро или го заменуваат со други материјали.

Во исто време, според проценките на Институтот за сребро и „Металс Фокус“, индустриската побарувачка за сребро треба да падне помеѓу два и три проценти оваа година, на околу 640 до 650 милиони унци, што би било најниско ниво во последните четири години. Падот е првенствено поврзан со забавувањето на купувањата во соларната индустрија, односно со оптимизацијата на потрошувачката и сè почестата замена на среброто со поевтини материјали.

Ова би била втора година по ред на пад на индустриската побарувачка, откако слабеењето на одредени сегменти на потрошувачката беше забележано и во текот на 2025 година. Ова не значи дека среброто нужно ќе ја изгуби својата важност на пазарот, но секако сигнализира дека индустриската побарувачка има своја граница кон високите цени, над кои не може да се премине. За разлика од инвеститорите во злато, производителите на соларни панели или електроника не го купуваат металот затоа што очекуваат неговата вредност да се зголеми, туку затоа што им е потребен во производството. Кога цената станува превисока - започнува потрагата по алтернативи, а среброто ја губи таа битка во споредба со златото и неговиот „поцврст оклоп“.

Војната му помага на златото повеќе отколку на среброто

На прв поглед, може да се очекува дека војната меѓу САД, Израел и Иран, практичното затворање на Ормускиот Теснец и порастот на цените на енергијата, би биле идеална средина за раст на сите благородни метали. Сепак, во последните месеци, пазарот ја негираше таа очекувана логика.

Порастот на цените на нафтата ги зголеми инфлаторните очекувања, а со тоа и веројатноста дека Федералните резерви ќе ги одржат каматните стапки високи подолго време или дури и дополнително ќе ја затегнат монетарната политика. Иако американскиот претседател Доналд Трамп постојано врши притисок врз централната банка да ги намали каматните стапки, а во исто време го поддржува новиот шеф на Фед, Кевин Ворш, пазарите го гледаат наследникот на Пауел повеќе како застапник на построга борба против инфлацијата отколку како марионета на Трамп. Барем засега.

Ова имаше негативен ефект врз златото, но уште повеќе врз среброто. Со оглед на тоа што златото е повеќе заштита од криза отколку неопходност, а среброто е повеќе индустриска компонента отколку заштита, тогаш е јасно колку зависи од економскиот раст и забавувањето на глобалната економија. Така, моменталната геополитичка ситуација истовремено ја зголемува побарувачката за безбедни засолништа и го намалува оптимизмот во однос на индустриската активност.

Дали падот е завршена приказна?

Најголемиот аргумент во корист на среброто останува структурниот јаз помеѓу понудата и побарувачката. На долг рок, енергетската транзиција, електрификацијата на возилата и развојот на вештачката интелигенција ја зголемуваат потребата од метали со висока спроводливост, меѓу кои среброто зазема посебно место (и покрај поевтините алтернативи). Голем број инвестициски куќи сè уште очекуваат просечната цена на среброто да остане висока во 2026 година. Но, на краток рок, аргументите за претпазливост се многу посилни сега отколку во претходните месеци.

 

Доколку војната на Блискиот Исток продолжи да ги одржува цените на енергијата високи, инфлацијата остане висока и централните банки го одложат намалувањето на каматните стапки, среброто може да остане под притисок. На тоа треба да се додаде факторот на забавување на индустриската побарувачка и сè поагресивните обиди на производителите да ја намалат зависноста од сребро.

Пазарот сега се соочува со две сценарија: според првото, падот на цената од речиси 40 проценти веќе го елиминира поголемиот дел од прекумерниот оптимизам и отвори простор за нов раст доколку индустриската побарувачка се опорави, а според второто сценарио, дури и по острата корекција - среброто останува скапо во споредба со темпото на раст на индустриската побарувачка, што значи дека постои ризик од дополнително приспособување на цената надолу. Засега, трговците се чини дека повеќе веруваат во втората приказна.