Блиску до банкрот, па трка со „Енвидија“: Приказната за големиот пресврт на АМД

Подемот на вештачката интелигенција ја катапултира американската „Енвидија“, како и многу други компании, во вселената. Меѓу нив дефинитивно можеме да го вброиме производителот на чипови „Адвансд микро дивајсис“ - АМД (Advanced Micro Devices - AMD). Компанијата, која во минатото беше на работ на банкрот и секогаш беше на второ место, сега зема голем дел од колачот со вештачка интелигенција. Како успеа да направи толку голем пресврт?

Кога извршната директорка на АМД, Лиза Су, ја освои престижната награда за извршен директор на годината од списанието „Тајм“ во декември 2024 година, акциите на компанијата вредеа околу 127 долари. Помалку од една година подоцна, тие се искачија на 256 долари, што е зголемување на вредноста од повеќе од 100 проценти. Октомври беше најдобриот месец на АМД на берзата во последните речиси 25 години - на компанијата ѝ беа потребни 19 години за да го достигне својот врв од 2000 година.

Под Су, која презеде целосна контрола врз компанијата во 2014 година и стана првата жена извршен директор на американски производител на чипови, компанијата што се бореше со тешкотии ја промени својата судбина. Во времето на нејзиното преземање, акциите на АМД се тргуваа по околу 3 долари, далеку од максимумите од почетокот на 2000-тите, кои завршија со пукање на меурот. Таа ѝ се приклучи на компанијата во 2012 година, доаѓајќи од местото виш потпретседател и генерален директор на американскиот производител на чипови „Фрискејл семикондактр“ (Freescale Semiconductor).

Нејзиното управување со компанијата беше толку успешно што минатата есен Харвардската бизнис-школа почна да ги учи своите студенти за нејзиното управување со АМД како студија на случај. Бројките зборуваат сами за себе.

АМД сега е еден од најголемите корисници на бумот на вештачката интелигенција. Акцијата, која падна за 18 проценти минатата година, ја удвои вредноста оваа година, доволно за да се рангира на осмото место на S&P 500. Но како се случи тоа, особено по турбулентниот период на загуби пред две децении?

 

Десетгодишна битка со „Интел“

„Адвансд микро девајсис“ е основана во 1969 година како уште еден отцепен дел од „Ферчајлд семикондактор“, пионер во производството на транзистори и интегрирани кола, во Силициумската Долина. Основачот Џери Сандерс се обложувал дека на пазарот има простор за нов доставувач на логички и мемориски чипови.

Пред да го основа АМД, Сандерс бил технолошки скитник. Тој работел во одбранбената компанија „Даглас Еркрафт“, во „Моторола“, а потоа во „Ферчајлд“, на која ѝ се придружил во 1961 година. Тој бил претседател и извршен директор на АМД од 1969 година до неговото пензионирање во 2002 година.

Bloomberg Mercury

Компанијата беше во криза неколку години по заминувањето на Сандерс, што беше резултат на долг процес на неодговорна експанзија. Веднаш откако го победи „Интел“ со својот микропроцесор атлон 64 (Athlon 64), АМД презеде дополнителни трошоци што не можеше да ги поднесе - милијарди инвестирани во најсовремени фабрики и 5,4 милијарди долари за купување на АТИ во 2006 година - токму кога нејзиниот најблизок конкурент, „Интел“, ги лансира своите моќни нови централни процесорски единици кор (Core). Компанијата во тоа време беше блиску до банкрот.

 

АМД заостануваше, трпејќи ерозија на пазарниот удел и постојани оперативни загуби во капитално интензивен производствен модел што повеќе не можеше да си го дозволи. На почетокот на претходната деценија, АМД се фокусираше на полуприспособени чипови за конзолите на „Сони“ и „Мајкрософт“, што генерираше стабилен, иако неспектакуларен, паричен тек.

Тоа нè доведува до ерата на Лиза Су. Извршната директорка препозна дека најголемото оружје на АМД отсекогаш било развивање моќни процесори, сакајќи неговите нови централни процесорски единици (CPU), негов водечки производ, да бидат 40 проценти побрзи од претходната генерација, а истовремено се насочи кон развој на чипови за првиот светски суперкомпјутер, машина способна да извршува еден квинтилион операции во секунда.

Лиза Су | Bloomberg

И покрај новата стратегија и замавот, АМД сè уште беше на работ на финансиски колапс во раните години од нејзиниот мандат. Затоа, Су купи време: таа обезбеди паричен тек со склучување профитабилни договори за играчки конзоли и лиценцирање делови од архитектурата на кинескиот конзорциум, што ѝ овозможи на компанијата да преживее, иако некои од тие одлуки подоцна се покажаа политички и регулаторно ризични.

Су исто така го базираше планот на АМД на архитектурата Зен - семејства на микроархитектури на компјутерски процесори на компанијата - која првпат беше воведена во февруари 2017 година. Со лансирањето на своите високоперформансни процесори Рајзен и Epyc во 2017 година, АМД се врати на профитабилност за цела година.

Во меѓувреме, „Интел“, главниот конкурент на АМД, почна да заостанува. Неговите нови процесори во облак заостануваа, а чиповите на АМД се сметаа за најдобри. Со секоја нова генерација на процесори Зен, уделот на компанијата на пазарот на процесори во облак растеше - сега изнесува 34 проценти. Пазарната вредност на АМД ја надмина онаа на „Интел“ во 2022 година.

Број 2

АМД сега е еден од водечките светски дизајнери на процесорски чипови што напојуваат и персонални компјутери и центри за податоци, огромни серверски складишта што напојуваат компании како „Гугл“ „Мета“ и „Мајкрософт“. Исто така, дизајнира врвни графички процесорски единици, или графички процесори, специјализирани чипови што се користат за креирање и извршување програми за вештачка интелигенција. Наведената мисија на компанијата е да создава и испорачува најдобри високоперформансни компјутерски производи и решенија во светот на разновидна база на клиенти.

Компанијата работи на пазар што е во голема мера зависен од надворешни фактори врз кои нема контрола. Операциите на компанијата со седиште во Калифорнија се под влијание на безбедноста на Тајван, каде што се произведуваат нејзините најдобри чипови, напредокот во вештачката интелигенција и други нарушувања на пазарот. Растот во последните години е поттикнат првенствено од сегментот на центри за податоци, кој го користат компании што се повеќе гладни за вештачка интелигенција.

И покрај напредокот, АМД останува далечен број 2 во американската полупроводничка индустрија. Додека АМД конечно го стигна, а потоа го престигна и главниот ривал „Интел“ од левата страна, и двата беа престигнати од моментално највредната компанија на планетата, „Енвидија“.

„Енвидија“ доминира на пазарот, заземајќи околу 85 проценти од приближно 32,6 милијарди долари во испораки на центри за податоци и акцелератори за вештачка интелигенција во четвртиот квартал од 2024 година, во споредба со приближно 6 проценти на АМД. Су исто така има лична врска со „Енвидија“, бидејќи производителот на чипови од Калифорнија го води нејзиниот братучед Џенсен Хуанг.

Јенсен Хуанг | Bloomberg

Како и нејзиниот братучед, Су е позната како строга и сурова менаџерка. Педесет и петгодишната раководителка на производителот на чипови одржува состаноци за време на викендите и е позната меѓу своите менаџери по тоа што сака на утринските состаноци да разговара за деталите од долгите документи што се испратени по полноќ. Кога прототипите на чипови ќе пристигнат од фабриката, таа често лично оди во лабораторијата за да ги провери, објави списанието „Тајм“ (TIME).

Основачот на компанијата, Сандерс, сега 89-годишник, исто така ѝ се восхитува. „Не можевме да најдеме поквалификувана личност за работата“, изјави тој за списанието. Дали таа го има тоа што е потребно еден ден да ја победи „Енвидија“? „Немам сомнение во тоа“, вели тој.

 

Берзански и деловни евиденции

АМД сега е една од компаниите со највисоки коефициенти за цена во однос на заработката (од англиски price to earnings P/E) во S&P 500. Множителот на заработка, или коефициент P/E, е односот на пазарната цена на акцијата кон нејзината заработка по акција (EPS). Моментално изнесува 146,47, врз основа на тековната заработка по акција (EPS) од 1,75 долари и цената на акцијата од 256,33 долари. Коефициентот P/E е зголемен за 37 проценти од просекот од изминатите четири квартали, кој изнесуваше 106,7. Сепак, сè уште е далеку од рекордното високо ниво од 856,83 поставено во септември 2023 година (објаснуваме што значи висок P/E во линкот).

 

 

Главниот двигател на растот на АМД е вештачката интелигенција, особено нејзината проширена инфраструктура на центри за податоци. На почетокот на октомври „Опен еј-ај“ и АМД објавија повеќегодишен договор за снабдување со процесори што ќе донесе вкупно шест АМД-процесори од шест гигавати во центрите за податоци на компанијата за ЧетГПТ. Компанијата исто така објави партнерства со гигантот во облак „Оракл“ и Министерството за енергетика на САД.

АМД исто така во вторникот ги објави резултатите од третиот квартал. И покрај приходите од 9,2 милијарди долари, што е зголемување од 36 проценти во однос на претходната година и значајна пресвртница, акциите на компанијата всушност паднаа, поттикнувајќи загриженост за балон на вештачката интелигенција.