Што ги движи пазарите, а што носи влегувањето на „Спејс екс“ во индексите? - Пет вести

Инфлацијата во Македонија во јуни изнесува 3,4 отсто на годишно ниво, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика. Во споредба со истиот месец лани, цените на мало се повисоки за 3,6 отсто. Истовремено, на месечно ниво, односно во однос на мај, трошоците на живот се намалени за 0,5 отсто.

Најголемо месечно намалување е регистрирано кај транспортот, каде што цените се пониски за 1,6 отсто, како и кај храната и безалкохолните пијалаци, каде што е забележан пад од 1,1 отсто. Сепак, во споредба со јуни минатата година, и двете категории бележат раст. Цените на храната се повисоки за 2,5 отсто, а кај транспортот растот изнесува 6,2 отсто.

 

Добро утро, ви пишува Анита С. Буховски од дигиталната редакција на „Блумберг Адрија“. Во продолжение се петте вести што ги издвоиме за почеток на денот. 

 

ББА анализа: Какви се очекувањата за македонската и регионалните берзи во 2026?

Првата половина од 2026 година во многу аспекти го отсликуваше моделот забележан една година претходно. Слично како и во 2025 година, глобалните пазари влегоа во годината под притисок, при што расположението на инвеститорите нагло се влоши поради геополитичката неизвесност и обновените макроекономски загрижености. И покрај нестабилниот почеток, пазарите на капитал повторно покажаа извонредна отпорност, брзо закрепнувајќи се додека инвеститорите ги разгледуваа краткорочните ризици и се префокусираа на пошироките економски и корпоративни перспективи.

Геополитиката беше примарен двигател на расположението на инвеститорите, со ескалацијата на тензиите на Блискиот Исток, особено конфликтот меѓу САД и Иран, што предизвика периоди на зголемена нестабилност и привремено поместување кон позиционирање против ризик. Влијанието беше највидливо на енергетските пазари, бидејќи цените на нафтата доживеаа остри осцилации.

 

„Спејс екс“ по ИПО-то влегува во берзанските индекси: Што значи тоа за акциите?

Кога голема компанија излегува на берза, приказната не завршува на првиот ден од тргувањето. Огромните пари што ја движат цената на долг рок доаѓаат само кога акцијата ќе влезе во индексите, односно од моментот кога инвеститорите можат да инвестираат преку ЕТФ-ови (фондови со кои се тргува на берза) што ги следат индексите.

Во моментот кога „Спејс екс“ (SpaceX) ќе стане дел од индекс, ЕТФ-овите и индексните фондови што го следат се обврзани да купуваат акции на компанијата, без оглед на нејзиното вреднување и без огллед на тоа дали акцијата е преценета или потценета. Токму ова автоматско купување, кое може да вреди милијарда долари или повеќе, го прави влегувањето во индексите речиси исто толку важен настан како и самата ИПО. Податоците покажуваат дека некои индекси ја дочекаа „Спејс екс“ речиси веднаш, додека компанијата ќе мора да почека една година за да влезе во S&P 500. Токму S&P 500 е најважниот индекс за малите инвеститори, бидејќи најчесто се користи како синоним за пасивно инвестирање, а неговата методологија содржи строги услови што „Спејс екс“ во моментов не може да ги исполни.

 

Популаризацијата на здравата исхрана ја зголеми цената на протеинот од сурутка за 60 проценти

Цените на протеините од сурутка (од англиски: whey protein) достигнаа рекордни нивоа во последните месеци, поттикнати од експлозијата на побарувачката за производи со висока содржина на протеини. Но инвеститорите што сакаат да профитираат од трендот можеби гледаат во погрешна насока. Најголеми победници не се производителите на протеински прашок и пијалаци, туку големите млечни компании што произведуваат сирење, процес при кој сурутката е нуспроизвод.

Трендот на зголемување на внесувањето протеини постои со години, поттикнат од растот на фитнес-индустријата и зголемениот интерес за поздрава исхрана. Во изминатата година брзиот раст на употребата на лекови за слабеење GLP-1, како што е „оземпик“ (Ozempic), му даде дополнителен импулс. Бидејќи корисниците на овие лекови сакаат да ја зачуваат мускулната маса додека губат тежина, нутриционистите препорачуваат зголемено внесување протеини, што дополнително ја зголеми побарувачката за протеини од сурутка.

 

„Рајфајзен банка“ не се откажува од „Адико“, го намалува прагот за преземање

„Рајфајзен банка интернешнал“ (Raiffeisen Bank International AG, RBI) објави доброволна јавна понуда за преземање контрола, во согласност со член 25а од австрискиот Закон за преземања, упатена до акционерите на „Адико банка“ (Addiko Bank AG), за стекнување на сите издадени и неподмирени акции на „Адико“ без номинална вредност.

Понудата во моментов е условена со доброволен минимален праг за прифаќање од повеќе од 75 отсто од сите издадени акции на „Адико“.„РБИ“ сега има намера да го намали минималниот праг за прифаќање. Предлог-измената на понудата беше доставена до Австриската комисија за преземања на 6 јули 2026 година и моментално е во постапка на разгледување.

 

ФИФА излегува уште побогата од Светското првенство полно со контроверзии

Додека се спушта прашината околу уште една расправија на Светското првенство, едно е веќе јасно: шефот на ФИФА, Џани Инфантино, изгледа посилно од кога било.

Турнирот во 2026 година беше критикуван од речиси секој агол, без разлика дали станува збор за цената на билетите, отфрлањето на иранската репрезентација, забраната за учество на сомалиски судија или награда за мир што ФИФА прв пат ја додели на претседателот Доналд Трамп. Во текот на изминатите неколку дена, антипатијата кон ФИФА достигна врв откако му дозволи на суспендираната американска фудбалска ѕвезда да излезе на теренот по притисокот од Трамп, предизвикувајќи осуда од сите што не беа Американци.