Лагард пред крајот на мандатот: Реалноста е дека ќе живееме во понестабилен свет

Жената која самата себе се нарекува европска „Госпоѓа Криза“ ја приведува кон крај својата кариера во речиси целосно променети околности во однос на светот каков што го познавала.

Дваесет години по влегувањето во јавната служба, претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, може да се пофали со стабилна инфлација и релативно отпорен економски раст. Сепак, ја загрижуваат растот на популизмот и обидите на Европа да се снајде во глобалната геополитичка игра.

Тоа се некои од забелешките што Лагард ги изнесе во интервју за серијалот Bloomberg Originals Leaders со Франсин Лаква. На 39-тиот кат од зградата на ЕЦБ во Франкфурт, Лагард зборуваше за тоа како нееднаквоста придонесува за зајакнување на поддршката за екстремни политички опции, додека бавното донесување одлуки ѝ отежнува на Европа да ја обликува сопствената судбина.

„Ќе живееме во свет кој е понестабилен, изложен на неочекувани удари, свет кој јасно се дели пред нашите очи“, рече Лагард. „Се надевам дека ќе се соочиме со реалноста.“

Нов светски поредок

Трката за избор на нов шеф на ЕЦБ веќе започна, иако многу нешта може да се променат пред заминувањето на Лагард следната година. Без оглед на исходот, оваа Французинка, која минатата недела наполни 70 години, веќе гледа дека нејзиниот наследник ќе мора да се соочи со нови предизвици во свет кој се менува под влијание на американскиот претседател Доналд Трамп и Кина, како негов ривал.

Трамп, по враќањето во Белата куќа минатата година, нареди воени акции во седум суверени земји и се обиде да ја преобликува трговијата во корист на САД. Кина агресивно го ширеше своето економско влијание. Европската унија (ЕУ), и покрај напорите да одговори на овие промени преку чекори како планови за зајакнување на конкурентноста и воена обнова, и понатаму е ограничена од бирократијата и несогласувањата.

ЕЦБ ја гледа неактивноста како закана за деловните инвестиции и потрошувачката, што ги доведува во прашање напорите инфлацијата да се стабилизира на два проценти по наглиот раст на цените, каков што се случува еднаш во генерација, и децении обележани со страв од дефлација. Свесна дека мора итно да се дејствува, Лагард инсистира на реформи, побрзо донесување одлуки и поголемо единство.

„Во текот на изминатата година се создаде одредена динамика, а претседателот Трамп ја поттикна – значи, благодарам за тоа“, рече Лагард во интервјуто, кое не се занимаваше со темата на идната монетарна политика. „Европа учи од тоа. Дали учи доволно брзо? Времето ќе покаже.“

Bloomberg

Лагард вети дека ќе ја води ЕЦБ до октомври 2027 година, и покрај шпекулациите дека би можела порано да ја напушти функцијата за да учествува во Светскиот економски форум.

„Не сум од оние што се откажуваат – кога имате мисија и цел, мора да ја остварите“, рече таа, признавајќи дека улогата во ЕЦБ ѝ одземала повеќе време отколку што очекувала.

„Секогаш имав впечаток дека станува збор за петгодишен мандат“, рече Лагард. Да знаела дека трае осум години кога првпат го прифатила, „повеќе ќе размислела за тоа“.

Лагард исто така истакна дека нема намера да се врати во француската политика ниту да се кандидира на претседателските избори за 15 месеци.

„Мислам дека не. Видов како претседатели доаѓаат и си заминуваат, како стареат и се менуваат, а моето време за тоа помина“, рече таа.

Поделено општество и независност на централните банки

Сепак, јасно е дека ја загрижуваат прашања како поделбите во Франција, јазот меѓу богатите и сиромашните и можноста на изборите да победи популистичкото движење Национално обединување.

„Не можеме да функционираме во општества кои се длабоко поделени и во кои мнозинството луѓе се чувствуваат изоставени“, рече Лагард.

Претседателката на ЕЦБ зборуваше и за заканите по независноста на централните банки, во момент кога Трамп постојано ги критикува американските Федерални резерви (Фед) и претседателот на Фед, Џером Пауел. Лагард особено ја цени автономијата на институцијата на чие чело е и нагласува дека тоа е нешто што креаторите на политики мора да го заслужат.

„Никогаш не сум примила телефонски повик од ниту еден европски лидер, затоа што знаат дека не можат – така стои во договорот (Договорот за ЕУ со кој се регулираат ЕЦБ и нејзината независност, заб. прев.)“, рече таа. „Мислам дека тоа не е толку цврсто утврдено во правна смисла во САД, Велика Британија или други земји.“

Кариера обележана со кризи

Како што се приближува крајот на нејзиниот мандат, Лагард може да се осврне на својата кариера обележана со кризи. Таа ѝ се приклучи на француската влада во 2005 година, стана министерка за финансии непосредно пред глобалната финансиска криза, а од 2011 година го предводеше Меѓународниот монетарен фонд за време на европската должничка криза, пред да се приклучи на ЕЦБ, каде што потоа ја затекна пандемијата на ковид-19.

„Јас сум Госпоѓа Криза“, рече Лагард, истакнувајќи дека лесно не се вознемирува.

„Во такви времиња најчесто останувам смирена. Не уживам во кризите, но уживам во таа разлика меѓу возбудата, стравот и анксиозноста и фактот дека можете да се потпрете на сопствените ресурси, на сопственото дишење, за да внесете малку смиреност.“