text size
Македонија се наоѓа на два чекора од пласман на Светското првенство 2026, но и од финансиска добивка што би можела да надмине повеќе милиони евра, со што домашниот фудбал и поврзаните индустрии би добиле една од најсилните економски инјекции во последните години. Репрезентацијата ја очекува клучен дуел против Данска на на 26 март, а потоа и потенцијален решавачки натпревар со победникот од мечот Чешка - Ирска, па евентуалниот успех би значел многу повеќе од спортски исчекор.
Во исто време за пласман на Мундијалот се бори и Босна и Херцеговина, што дополнително го нагласува регионалното значење на завршницата на квалификациите. Влогот, сепак, далеку го надминува теренот, пласманот би им обезбедил на Босна и Херцеговина и на Македонија повеќе од 9 милиони евра, директни приходи од фондот на ФИФА, заедно со низа дополнителни финансиски ефекти што би се прелеале кон клубовите, медиумите, рекламирањето и пошироката економија.
Директни приходи
ФИФА уште во декември 2025 година го потврди моделот на награди: за 48 репрезентации се планирани вкупно 655 милиони долари награден фонд и 1,5 милион долари по екипа за подготовки. На секоја репрезентација што ќе се квалификува ѝ се гарантирани најмалку 10,5 милиони долари, а пласманот во нокаут-фазата или меѓу 16-те најдобри дополнително го зголемува износот.
Според референтниот курс на Европската централна банка од 23 март 2026 година и фиксниот курс на конвертибилната марка кон еврото, потенцијалниот приход за Босна и Херцеговина, како и за Македонија, само од пласман на Светското првенство 2026 изгледа вака:
Само пласман и елиминација во групната фаза: околу 9,05 милиони евра
Пласман во нокаут-фазата: околу 10,8 милиони евра
Пласман меѓу 16-те најдобри: околу 14,2 милиони евра
Тоа значи дека „влезницата“ за Мундијалот за Босна и Херцеговина и за Македонија реално би вредела најмалку околу 9,2 милиони евра, што претставува долен праг на директниот приход од наградниот фонд на ФИФА.
Постои и дополнителен финансиски канал преку програмата на ФИФА за придобивки за клубовите. За Светското првенство 2026 вкупно се издвоени 355 милиони долари за клубовите што ги отстапуваат своите играчи за квалификациите и за завршниот турнир. ФИФА првпат нагласи дека компензација ќе добијат и клубовите чии играчи настапувале во квалификациите, а не само оние што играле на завршниот турнир. Прецизните правила за распределба за 2026 година сѐ уште не се целосно објавени.
Во практика, најголемиот ефект би бил секторски и краткорочен, преку фудбалскиот сојуз, клубовите, медиумите, рекламирањето, угостителството и малопродажбата, додека макроекономското влијание врз целата земја би било минимално.
Според тврдењата на фудбалските експерти, директниот приход од Светското првенство за државата би бил релативно мал, но за фудбалскиот систем значаен.
Со други зборови, иако макроекономското влијание врз државата останува минимално, овој приход има директен, опиплив и долгорочен ефект во рамките на фудбалскиот систем и потенцијално го зајакнува целиот спортски екосистем во земјата.
Индиректни ефекти
Учеството на Светското првенство ги зголемува домашната гледаност и вредноста на рекламирањето, отвора простор за повеќе спонзорски кампањи и ја зајакнува комерцијализацијата околу репрезентацијата. Според ФИФА, 2,87 милијарди луѓе гледале барем една минута од преносите на Светското првенство во 2022 година, додека финалето го следеле речиси 1,5 милијарда луѓе.
Depositphotos
Во исто време пласманот ја зголемува потрошувачката во сегментите на храна и пијалаци, спортска опрема, навивачки артикли, како и во кафулињата и рестораните, иако дел од тие пари заменува друга потрошувачка на граѓаните.
Пласманот исто така ја зголемува преговарачката моќ на сојузот кон спонзорите и партнерите, како и вредноста на правата за користење на играчите и симболите на репрезентацијата. Туризмот и дијаспората носат дополнителни приходи, но поголемиот дел од потрошувачката на навивачите што патуваат на турнирот завршува во странство; домашната корист доаѓа главно преку маржите на агенциите, продажбата на авиобилети и осигурувањето. На крајот, тука е и непроценливиот имиџ на државата: глобалната видливост пред милијарди гледачи може да ја подобри перцепцијата за земјата, туризмот и „меката моќ“, но монетизацијата на овој ефект е бавна и бара координирана промоција на државата и приватниот сектор.
Пласманот на Босна и Херцеговина и на Македонија на Светското првенство 2026 не би претставувал пресвртница за економијата во целина. Сепак, за домашниот фудбалски систем, медиумскиот сектор и поврзаните индустрии, станува збор за една од најголемите еднократни финансиски и маркетиншки можности што спортот може да ги генерира.
.webp){kind=icon}
